DANIŞTAY 12. DAIRE

Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2022/2083 E.  ,  2023/4413 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/2083
Karar No : 2023/4413

TEMYİZ EDENLER (DAVALILAR):
1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. …

2- … İşletmeleri Ltd. Şti.
VEKİLİ: Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI): …
VEKİLİ: Av. …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığında taşeron firma işçisi olarak görev yapmakta iken, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 24. maddesi kapsamında … İşletmeleri Ltd. Şti.'nde sürekli işçi kadrosuna geçirilen davacının, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle, görevine son verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesine, özlük haklarının iadesine ve işe başlatılmasına karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; dava konusu işleme dayanak alınan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (8) numaralı alt bendinin, Anayasa Mahkemesinin 24/07/2019 tarih ve E:2018/73, K:2019/65 sayılı kararıyla Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmesi ve anılan iptal hükmünün yürürlüğe girmesi dikkate alındığında, hukuka aykırılığı Anayasa Mahkemesi kararı ile saptanmış yasal düzenlemeye dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı; öte yandan, hukuka aykırılığı saptanan dava konusu işlem neticesinde iş akdi sona erdirilen davacının yoksun kaldığı parasal haklarının, Anayasa'nın 125. maddesi gereğince yasal faiziyle birlikte idarece tazmininin gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idareler tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden bahisle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Davalı idarelerden Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; usul yönünden; dava konusu fesih işlemi diğer davalı tarafından gerçekleştirilmiş olup, Belediye ile davacı arasında işçi/işveren, yine diğer davalı şirket ile aralarında asıl işveren, alt işveren gibi bir ilişki söz konusu olmadığından, kendileri yönünden husumet yokluğundan davanın reddinin gerektiği, ayrıca uyuşmazlıkta, 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerince kurulan özel hukuk iş akdinin işverence fesih işlemi dava konusu olup, anılan fesih işlemine ilişkin uyuşmazlığın adli yargıda görülmesinin gerektiği, esas yönünden; davacı ile diğer davalı arasında imzalanan belirli süreli iş sözleşmesi yanında, aynı zamanda imzalanan sulh sözleşmesi ile davacının, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 23. ve Geçici 24. maddeleri ile tanınan haklar karşılığında, daha önce kamu kurum ve kuruluşlarında alt işveren işçisi olarak çalıştığı dönemlere ilişkin olarak, iş sözleşmelerinden dolayı herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağını ve bu haklardan feragat ettiğini kabul ettiği, diğer davalı şirketin de, davacıyı işçi statüsüne geçirmeyi anılan maddelerde aranılan şartları taşıması kaydıyla yapabildiği, Devlet Personel Başkanlığının 30/03/2018 tarihli yazısı gereğince, arşiv araştırması sonucunda kadroya geçişine engel bir durumun tespiti halinde iş akdinin tazminatsız bir şekilde feshedileceğinin davacı tarafça da bilindiği, nitekim davacı hakkında Ankara Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünce yapılan güvenlik soruşturması sonuçlarında 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında sürekli işçi kadrosunda çalıştırılmasına engel durum tespit edildiğinden, yasal mevzuat, taraflar arasındaki sözleşmeler ve davacı asilin beyan ve taahhüdüne uygun olarak iş akdinin tazminatsız bir şekilde feshedildiği belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idarelerden ... İşletmeleri Ltd. Şti. tarafından; Şirketin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu kapsamında tüzel kişiliğe sahip, ... ve ... A.Ş. iştirakinin sermayedarı olarak özel hukuk hükümlerine tabi, belediyelerin tüzel kişiliğinden ayrı ve bağımsız özel hukuk tüzel kişileri olduğu, kamu tüzel kişisi veya kamu kurum ve kuruluşu olarak kabul edilemeyecekleri, ... Ltd. Şti.'ninde bir kamu iktisadi teşebbüsü olmadığı için personelinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na değil, 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olduğu, davacı ile imzalanan belirli süreli hizmet sözleşmesi ve sulh sözleşmesi dikkate alındığında, iptal koşullarının oluşmadığı, davacının arşiv araştırması sonucunda kadroya geçişine engel bir durumun tespiti halinde iş akdinin tazminatsız olarak feshedileceği konusunda bilgilendirildiği, Ankara Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünce yapılan güvenlik soruşturması sonuçlarının iletilmesi üzerine, 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında sürekli işçi kadrosunda çalıştırılmasına engel durum tespit edilen davacının iş sözleşmesinin feshedildiği belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince; Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davalı idarelerden Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığının usule ilişkin itirazları yerinde görülmedi ve dosya tekemmül ettiğinden, davalı idarelerden ... İşletmeleri Ltd. Şti.'nin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri, Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Bununla birlikte, 29/11/2019 tarih ve 30963 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 24/07/2019 tarih ve E:2018/73, K:2019/65 sayılı iptal kararı, ilgililer hakkında güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılamayacağı yönünde olmayıp, aksine, kararda; kamu görevinde çalıştırılacak kişiler hakkında, Anayasa'nın 129. maddesi uyarınca, kamu hizmetinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesini teminen, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması yönünde düzenlemeler getirilmesinin kanun koyucunun takdir yetkisinde olduğu hususu açıkça belirtilmiştir.
Nitekim, 17/04/2021 tarih ve 31457 sayılı Resmi Gazete'de, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu yayımlanarak yürürlüğe konulmuş olup, davalı idarelerce; davacı hakkında, anılan Kanun hükümleri çerçevesinde yeniden bir değerlendirme yapılabileceği de kuşkusuzdur.
Temyize konu kararın, ''dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine'' ilişkin kısmına gelince;
Yargılama hukukunun temel ilkelerinden biri olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, yargı mercilerinin, açılan davalarda davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek biçimde karar veremeyeceği tartışmasızdır.
Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'un 22. maddesiyle değişik "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; temyiz incelemesi sonunda, kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa, Danıştayın kararı düzelterek onayacağı hükme bağlanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde faiz isteminde bulunulmadığı halde, temyize konu Mahkeme kararında, davacının yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verildiği anlaşılmakta olup, davacının talebi aşılarak yasal faize hükmedilmesinde usul kurallarına uyarlık bulunmamaktadır.
Ancak, bu husus, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca, yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan eksiklik ve yanlışlık kapsamında olduğundan, Bölge İdare Mahkemesi kararının hüküm fıkrasında yer alan ''...dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine..." ibaresinin, "....dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının davacıya ödenmesine..." şeklinde düzeltilerek onanması gerektiği sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddine,
2. Dava konusu işlemin iptaline ve dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının yukarıda belirtilen açıklama ile ONANMASINA,
3- Temyize konu kararın, ''...dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine..." ilişkin hüküm fıkrasının, "....dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının davacıya ödenmesine..." şeklinde DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
4. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
5. Kullanılmayan …-TL yürütmenin durdurulması harcının istemi halinde davalı idarelerden ... İşletmeleri Ltd. Şti.'ne iadesine,
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 25/09/2023 tarihinde, kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.