DANIŞTAY 12. DAIRE

Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2022/1709 E.  ,  2023/7166 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/1709
Karar No : 2023/7166

DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...

DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLLERİ : Hukuk Müşaviri ...
Hukuk Müşaviri ...

DAVANIN KONUSU : Samsun Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesinde diş hekimi olarak
görev yapan davacı tarafından, 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik'in "Ağız ve Diş Sağlığı Merkezleri ile Ağız ve Diş Sağlığı Hastanelerinde Görev Yapan Tabiplere Birim Performans Katsayısının Uygulanmasına Dair Usul ve Esaslar" başlıklı Dördüncü Bölümünde yer alan 18. ve 19. maddelerinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI : Performans ek ödemelerinin, gelirinin büyük bir kısmını
oluşturduğu, tedavileri yaparken 1219 sayılı Kanun, Tıbbi Deontoloji Tüzüğü, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun şekilde hareket ettiği; ancak, dava konusu düzenlemenin, nasıl tespit edildiği bilinemeyen, hiçbir bilimsel araştırmaya veya Kanuna dayanmayan kotalar yolu ile hastanın tedavisini yapmaya ve bu sayede gelir kaybı yaşamamaya yönlendirdiği, kamu sağlığına ve hasta haklarına aykırı seçimler yapmaya ve hekimi, meslek etiği ve hasta menfaati ile geliri arasında seçim yapmaya zorladığı, bu durumun, 1219 sayılı Kanun ile diş hekimine verilen teşhis ve tedavi yetkisinin açıkça gaspı ve Tıbbi Deontoloji Tüzüğü'nde yer alan "diş hekiminin teşhis ve tedavisinde serbest olduğu" yönündeki düzenlemeye dolaylı bir şekilde müdahale niteliğinde olduğu, davaya konu düzenlemelerin, adeta diş hekimi yerine geçerek, kotalar yolu ile teşhis ve tedavilere müdahale ederek diş hekiminin yetkisini ve özgür iradesini sınırlandırdığı, bu uygulamanın 1219 sayılı Kanun’un 29. maddesine aykırılık teşkil ettiği, ayrıca Tıbbi Deontoloji Tüzüğü'nün 6. maddesindeki, diş hekiminin yetki ve vasfına açıkça müdahale niteliği taşıdığı, dolaylı etki ettiği; Kanun'da kendisine bırakılan tedavi belirleme serbestisine, Anayasa ile güvence altına alınmış kamu sağlığı ve hasta haklarına aykırı bir Yönetmelik ile hekimi cüzdanı ile hasta sağlığı arasında seçim yapmaya zorlaması ve bu yüzden hekimin maddi kayba uğramasına neden olan dava konusu düzenlemelerin hukuka aykırı olduğu, hizmet gerekleri ve kamu yararı ile bağdaşmadığı ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI : 209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile
Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanunu’nun 5. maddesi ile, sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesi, kaliteli ve verimli hizmet sunumunun teşvik edilmesinin sağlanması amacıyla, görevli personele döner sermaye gelirlerinden yapılacak ek ödemenin oran, usul ve esaslarının belirlendiği bir sistem olarak performansa dayalı ek ödeme sisteminin getirildiği, anılan Kanunla verilen yetkiye dayanılarak 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/04/2020 tarihinde yürürlüğe giren Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelikte yapılan düzenlemeler, Kanun hükmünde yer alan kriterler ve geçmiş tecrübeler çerçevesinde; Bakanlıkça belirlenen hizmet sunum şartları ve kriterleri dikkate alınmak suretiyle bu ödemenin esas ve usullerinin belirlenmesinde, personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, hizmete katkısı, performansı, eğitim, öğretim ve araştırma faaliyetleri, yapılan muayene, ameliyat, anestezi ve girişimsel işlemlerden oluşan genel tıbbi işlemler, özellikli tıbbi işlemler ile uluslararası sağlık hizmetlerinde çalışma gibi unsurlar esas alınarak belirlendiği, 209 sayılı Kanunun amacına uygun şekilde hazırlanan Yönetmelik düzenlemesinde tabiplerin kadro unvan katsayıları, sayılan temel performans ölçütlere ilaveten gerçekleştirdikleri tıbbi işlemler yoluyla ölçülebilen bireysel performanslarına ve gelire katkı sağlayıp sağlamadıklarına göre belirlendiği, Ek-2 sayılı Cetvelde yer alan hizmet alanı-kadro unvan katsayıları (HAKUK)’nın her branş için açıklanan temel performans ölçütleri dikkate alınarak farklı belirlenmesinde eşitlik ilkesine ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı gibi, Kanunda yer alan kriterler dikkate alınmaksızın bütün personele eşit oranlarda ödeme yapılmasının Kanun hükmüne ve performans sisteminin gayesine aykırı bir uygulama olacağı, Yönetmeliğin iptali istenilen 18. maddesinde, hizmete yeni açılan ya da olağandışı durumlarda hizmet sunumunu aksatacak düzeyde maruz kalan sağlık tesislerinde görevli tüm tabiplerin birim performans katsayılarının belirlenen sürede uygulanmayacağının düzenlendiği, Covid-19 pandemisi sürecinde, anılan düzenleme ve davalı idarece düzenlenen genel yazılar ile personelin yapılan ek ödemelerde maddi kayba uğramamalarının amaçlandığı, bu sebeple; söz konusu düzenlemenin iptali hususunda davacının menfaatinin bulunmadığı, Yönetmeliğin iptali istenilen 19. maddesinde ise; ağız ve diş sağlığı merkezleri ile ağız ve diş sağlığı hastanelerinde görev yapan tabiplerin birim performans katsayısının belirlenebilmesi için gerekli kriterlerin düzenlendiği, anılan maddenin birinci fıkrasında; diş tabibi birim performans katsayısının, tedavi endodonti puanı, ağız diş ve çene cerrahisi puanı, pedodonti puanı, protez puanı ve periodontoloji puanı olmak üzere beş kategoride hesaplandığı, ikinci fıkrasında; doktoralı/uzman diş tabibi ile tablolarda belirtilen uzmanlık alanlarında tam zamanlı çalışan diş tabibinin birim performans katsayısının altı kategoride hesaplandığı, bu düzenlemelere göre, birim performans katsayısının, tıbbi işlemler puanı elde eden diş tabiplerinin 19. maddede ayrı ayrı belirtilen tıbbi işlem puanlarının mesai içi çalışmalarda gerçekleştirdikleri genel tıbbi işlemler puanına oranlanması suretiyle hesaplandığı, birim performans katsayısı ile diş hekimleri ve uzman diş hekimlerinin koruyucu tedavi hizmetlerini önceleme, gereken tıbbi hizmet sunumundan kaçınmayı önleme ve gereksiz hasta sevklerinin önlenebilmesi amacıyla halihazırda mesleki uygulamada gerçekleştirilmesi gereken işlem gruplarından minimum seviyede işlem gerçekleştirmelerinin amaçlandığı, Yönetmelik uyarınca yapılacak ek ödemelerin, 209 sayılı Kanun'un 5. maddesinde yer verilen düzenlemeler gereğince döner sermaye gelirlerinden ek ödeme yapılmasının mutlak ve zorunlu olduğu sonucuna ulaşılamayacağı gibi, bu ödemenin, farklı oranlar belirlenerek yapılması hususunda takdir yetkisi bulunan Bakanlığın, Kanun'da yer verilen kıstaslar dikkate alınmak suretiyle farklı katsayılar belirlemesinde, üst hukuk normlarına ve hukuka uygun olduğu; Yönetmeliğin amacının da, Bakanlıkça belirlenen hizmet sunum şartları ve kriterleri dikkate alınmak suretiyle personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, hizmete katkısı, performansı, tetkik, eğitim, öğretim ve araştırma faaliyetleri, yapılan muayene, ameliyat, anestezi ve girişimsel işlemlerden oluşan genel tıbbi işlemler, özellikli tıbbi işlemler ile uluslararası sağlık hizmetlerinde çalışma gibi unsurlar esas alınarak, döner sermayeden yapılacak ek ödemenin oran, usul ve esaslarını belirlemek, sağlık hizmetlerini iyileştirmek, kaliteli ve verimli hizmet sunumunu teşvik etmek olduğu nazara alındığında, dava konusu düzenlemelerde hukuka aykırı bir yön bulunmadığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi
Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik'in "Ağız ve Diş Sağlığı Merkezleri ile Ağız ve Diş Sağlığı Hastanelerinde Görev Yapan Tabiplere Birim Performans Katsayısının Uygulanmasına Dair Usul ve Esaslar" başlıklı Dördüncü Bölümünde yer alan 18. maddesinin ilk üç fıkrasının, davacının hak ve menfaatini doğrudan etkilemediği açık olduğundan bu maddelerin iptali isteminin ehliyet yönünden reddine, dava konusu Yönetmelik'in, 12/08/2022 tarih ve 31921 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği'nin 16. maddesi ile yürürlükten kaldırıldığı, bu nedenle, mülga Yönetmeliğin 18. maddesinin dördüncü fıkrası ile 19. maddesinin iptali istemi yönünden dava konusuz kaldığı anlaşıldığından, davanın söz konusu kısmı hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ ... : Dava; Samsun Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesinde diş hekimi olarak görev yapan davacı tarafından, 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik'in "Ağız ve Diş Sağlığı Merkezleri ile Ağız ve Diş Sağlığı Hastanelerinde Görev Yapan Tabiplere Birim Performans Katsayısının Uygulanmasına Dair Usul ve Esaslar" başlıklı Dördüncü Bölümünde yer alan 18. ve 19. maddelerinin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin, birinci fıkrasının, (a) bendinde, idari dava türleri arasında sayılan iptal davası; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan dava olarak tanımlanmış; "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin 3/c bendinde; dava dilekçesinin, ehliyet yönünden inceleneceği belirtilmiş, "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin 1/b bendinde ise; 14. maddenin 3/c bendine aykırılığın mevcut olması durumunda davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.
İptal davalarında dava açma koşullarından biri olan menfaat ihlali; kişisel, meşru, güncel bir menfaatin bulunması halinde gerçekleşmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, davanın açıldığı tarihte yürürlükte olan ve iptali istenilen Yönetmeliğin 18. maddesinin ilk üç fıkrasının davacının hak ve menfaatini doğrudan etkilemediği anlaşıldığından, anılan maddenin ilk üç fıkrasının iptalini istemekte ehliyeti bulunmamaktadır.
Yönetmeliğin 18. maddesinin dördüncü fıkrası ile 19. maddesi yönünden ise;
04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 12/08/2022 tarih ve 31921 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği'nin 16. maddesi ile yürürlükten kaldırıldığı, bu nedenle, mülga Yönetmeliğin 18. maddesinin dördüncü fıkrası ile 19. maddesinin iptali istemi yönünden dava konusuz kaldığı anlaşıldığından, davanın söz konusu kısmı hakkında karar verilmesine yer bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle; 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 18. maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarının iptali isteminin ehliyet yönünden reddine, aynı Yönetmeliğin 18. maddesinin dördüncü fıkrası ile 19. maddesinin iptali istemi hakkında ise karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince 2577 sayılı Kanun'un 17. maddesinin birinci fıkrası uyarınca duruşma için taraflara önceden bildirilen 27/12/2023 tarihinde, davacının ve vekilinin gelmediği ve davalı Sağlık Bakanlığı vekili Hukuk Müşaviri Av. … 'nin geldiği, Danıştay Savcısı … 'in hazır olduğu görülmekle açık duruşmaya başlandı. Davalı vekiline usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra davalı vekiline son kez söz verilip, duruşma tamamlandı.
Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Samsun Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesinde diş hekimi olarak görev yapan davacı tarafından, 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik'in "Ağız ve Diş Sağlığı Merkezleri ile Ağız ve Diş Sağlığı Hastanelerinde Görev Yapan Tabiplere Birim Performans Katsayısının Uygulanmasına Dair Usul ve Esaslar" başlıklı Dördüncü Bölümünde yer alan 18. ve 19. maddelerinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :

Dava konusu Yönetmelik; 18. maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkraları yönünden incelendiğinde;
04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik'in "Ağız ve Diş Sağlığı Merkezleri ile Ağız ve Diş Sağlığı Hastanelerinde Görev Yapan Tabiplere Birim Performans Katsayısının Uygulanmasına Dair Usul ve Esaslar" başlıklı Dördüncü Bölümünde yer alan 18. ve 19. maddelerinin iptali istemiyle 31/03/2022 tarihinde açılmış olup, işbu davanın açıldığı tarihte yürürlükte olan ve iptali istenilen Yönetmeliğin 18. maddesinin ilk üç fıkrasının, davacının hak ve menfaatini doğrudan etkilemediği açık olduğundan, söz konusu fıkraların iptali isteminin ehliyet yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Anılan Yönetmelik; 18. maddesinin dördüncü fıkrası ile 19. maddesi yönünden incelendiğinde;
04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik'in, 12/08/2022 tarih ve 31921 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği'nin 16. maddesi ile yürürlükten kaldırıldığı anlaşıldığından, davacının mülga Yönetmeliğin 18. maddesinin dördüncü fıkrası ile 19. maddesinin iptali istemi hakkında karar verilmesine yer bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu Yönetmelik'in 18. maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarının iptali istemi yönünden DAVANIN EHLİYET YÖNÜNDEN REDDİNE,
2. Anılan Yönetmeliğin 18. maddesinin dördüncü fıkrası ile 19. maddesinin iptali yönünden KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
3. Dava kısmen ehliyet ret, kısmen karar verilmesine yer olmadığına şeklinde sonuçlandığından, ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … -TL yargılama giderinin haklılık oranına göre (1/2) … -TL'sinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, geriye kalan … -TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı davalar için belirlenen … -TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye, davacı vekilinin duruşmaya gelmediği görülerek duruşmasız davalar için öngörülen … -TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın, kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 27/12/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.