DANIŞTAY 12. DAIRE

Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2021/3433 E.  ,  2023/5938 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/3433
Karar No : 2023/5938

DAVACI : ...

DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...

DAVANIN KONUSU : 22/01/2021 tarih ve 31372 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tarım ve Orman Bakanlığı Disiplin Amirleri Yönetmeliği Ek-1'de yer alan Tarım ve Orman Bakanlığı Disiplin Amirleri ve Üst Disiplin Amirleri Cetvelinin "B) Taşra Teşkilatı" bölümünün "4) Doğrudan Merkeze Bağlı Taşra Kuruluşları" kısmının "A) Genel Müdürlüklere Bağlı Kuruluşlar" alt başlığının (c) satırındaki "Diğer Personel" kapsamına alınan sivil savunma uzmanlarının birinci disiplin amiri olarak yer verilen "müdür yardımcısı" ibaresinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI : 17/06/2009 tarihli 27261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren; 5902 sayılı Afet ve Acil durum Yönetimi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un 25. maddesinin 3. fıkrası hükmü uyarınca çalışmış oldukları kamu kurum ve kuruluşlarına devredildiği, Devletin tüm memur uzmanlık kadroları arasında 1958 yılında ihdas edilerek ilk 5 uzmanlık kadrosu arasında olduğu, kendisinin ise halen Tarım ve Orman Bakanlığı Şap Enstitüsü Müdürlüğü sivil savunma uzmanı olarak görev yaptığı, Sivil Savunma İdaresi Taşra Teşkilatı ile Daire, Müessese ve Teşekküller Sivil Savunma Personelinin Görev ve İşbölümü Hakkında Yönetmelik’in “Daire, müessese ve teşekküllerdeki sivil savunma personeli görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı İkinci Bölümü’nün 9. maddesinde; Sivil Savunma Uzmanının tanımlandığı, bu tanımda görüleceği üzere sivil savunma uzmanının, kurum amirinin sivil savunma konularında yardımcısı konumunda olduğu ve kurumun amirine karşı sorumlu olduğu, yine aynı yönetmeliğin 14. maddesinde; “Mahalli mülki idare amirliklerinden veya bağlı veya denetlemelerine tabi bulundukları üst makamlardan, daire, müessese ve teşekküllerin en büyük amirliklerine gönderilecek sivil savunma ile ilgili emir, talimat ve direktifler bu makamlardan sivil savunma uzmanlarıma havale edilir.” demek suretiyle kurumlarda bulunan yardımcı konumundaki amirlerle, sivil savunma uzmanını aynı seviyede değerlendirdiğinin anlaşıldığı, 5902 sayılı Kanun’un 25. maddesi ile sivil savunma uzmanlarının eğitimlerinin idari statülerinin, çalışma usul ve esaslarının Başkanlıkça çıkartılacak bir yönetmelikle düzenleneceğinin belirtildiği ve Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) 05/08/2010 tarih ve 27663 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sivil Savunma Uzmanlarının İdari Statüleri, Görevleri, Çalışma Usul ve Esasları ile Eğitimleri Hakkında Yönetmeliğin yayımlandığı, bu yönetmeliğin 5. maddesinde, kamu kurum ve kuruluşlarının sivil savunma, seferberlik ve savaş hali hizmetleri ile afet ve acil durum hizmetlerinin koordinasyonu; kurum ve kuruluşların merkez teşkilatlarında idari ve mali işler, destek hizmetleri veya bu amaçla kurulmuş hizmet birimleri bünyesinde birim yöneticisine doğrudan bağlı olarak, kurum ve kuruluşların taşra teşkilatlarında ise teşkilatın üst yöneticisine doğrudan bağlı olarak sivil savunma uzmanlarınca yürütüleceği, sivil savunma uzmanları kurum ve kuruluşlarda şube müdürü görev, yetki ve sorumluluklarına sahip olduğu düzenlendiği, Tarım ve Orman Bakanlığı Disiplin Amirleri Yönetmeliği’nin 4. maddesinin ikinci fıkrasında Ek-1 sayılı cetvelde belirtilen disiplin amirinden daha üst disiplin amirine doğrudan bağlı olarak çalışan personelin amirinin, bağlı olduğu disiplin amiri olduğu, üst disiplin amirinin de buna göre tespit edileceği düzenlenmiş olsa da, EK-1 Tarım ve Orman Bakanlığı Disiplin Amirleri ve Üst Disiplin Amirleri Cetvelinin çeşitli kısımlarında sivil savunma uzmanının disiplin amiri ya “İl Müdür Yardımcısı” olduğu ya da sivil savunma uzmanı ismi hiç zikredilmeyerek “Diğer Personel” içerisinde değerlendirilerek, Disiplin Amirinin “Müdür Yardımcısı” olarak düzenlendiği, oysa ki; aynı yönetmeliğin Ek-1 sayılı cetvelinin çeşitli kısımlarında “Tarım ve Orman Uzmanı, Tarım ve Orman Uzman Yardımcısı, AB Uzmanı, AB Uzman Yardımcısı, APK Uzmanı, Araştırmacı ve Uzman” diye ayrı bir satır açıldığı ve bu satırda yazılı bulunan kadroların disiplin amirleri mevzuatlarına uygun olarak belirlendiği; ancak, sivil savunma uzmanlarının disiplin amirinin mevzuata uygun olmadığı, anılan Yönetmeliğin 5. maddesi ile, Tarım ve Orman Bakanlığı Disiplin Amirleri Yönetmeliği'nin Ek-1 sayılı cetvelinin çeşitli kısımlarında yer alan maddelerin birbiri ile karşıtlık içerdiği ve çeliştiği, Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığınca çıkartılan “Sivil Savunma Uzmanlarının İdari Statüleri, Görevleri, Çalışma Usul ve Esasları ile Eğitimleri Hakkında Yönetmelik'in çerçeve yönetmelik olduğu ve bütün Kamu Kurum ve Kuruluşlarının kendi bünyelerinde çalıştırdıkları sivil savunma uzmanları hakkında çıkartacakları mevzuatların Başbakanlık AFAD Başkanlığınca çıkartılan mevzuata uygun olması gerektiği, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından çıkartılan Disiplin Amirleri Yönetmeliğindeki “Doğrudan Merkeze Bağlı Taşra Kuruluşları” başlığı altında bulunan Genel Müdürlüklere bağlı Kuruluşlarda çalışan sivil savunma uzmanı ismi zikredilmeyerek “diğer personel” içerisinde yer alması sebebiyle disiplin amirinin “Müdür Yardımcısı” olarak, üst disiplin amirinin ise “Müdür” olarak belirlenmiş olmasının, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında aynı unvanla görev yapan sivil savunma uzmanları arasında Anayasanın ve yasaların eşitlik ilkesine aykırı olduğu, düzenlemenin hukuka ve yasalara uygun olmadığı, işlemin iptali gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVALI İDARENİN SAVUNMASI : Usul Yönünden, dava konusu Yönetmeliğin 22/01/2021 tarihinde yayınlandığı, davanın süresinde açılmadığı, zamanaşımı olduğu, esas yönünden, dava konusu Yönetmeliğin “Disiplin amirleri” başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasında; Tarım ve Orman Bakanlığı merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatında görev yapan Devlet memurlarının disiplin amiri ve üst disiplin amirlerinin Ek-1 sayılı cetvelde gösterildiği, Ek-1 sayılı cetvelde belirtilen disiplin amirinden daha üst disiplin amirine doğrudan bağlı olarak çalışan personelin disiplin amirinin bağlı olduğu disiplin amiri olduğu, üst disiplin amirinin de buna göre tespit edileceği düzenlemesine yer verildiği, geçici olarak asli görev yerinin dışında çalışan personelin disiplin amirlerinin geçici olarak çalıştığı birimdeki disiplin ve üst disiplin amiri olduğu şeklinde düzenlendiği, söz konusu maddenin ikinci fıkrasında, Ek-1 sayılı cetvelde belirtilen disiplin amirinden daha üst disiplin amirine doğrudan bağlı olarak çalışan personelin, bağlı olduğu amirin, disiplin amiri olduğu ve üst disiplin amirinin de buna göre tespit edildiğinin açık olduğu, merkez ve taşra birimlerinde görev yapan sivil savunma uzmanlarının doğrudan bağlı oldukları amirin disiplin amirleri olduğu, Ek-1 de belirtilen disiplin amirlerinin geçerli olmadığı, bu hükmün açık ve net olduğu, taşra teşkilatı doğrudan merkeze bağlı taşra kuruluşları birimlerinde sivil savunma uzmanı Ek-1'de “Diğer personel” içerisinde zikredilsede mezkur maddenin ikinci fıkrasına göre doğrudan bağlı olduğu amirin, disiplin amiri olduğu, taşra il müdürlüğü biriminde sivil savunma uzmanı açıkça zikredilse de, şayet doğrudan daha üst disiplin amirine doğrudan bağlı çalışıyor ise, mezkur maddenin ikinci fıkrasına göre doğrudan bağlı olduğu amirin, disiplin amiri olacağı, bu minvalde Ek-1'de sayılan unvanların doğrudan bağlılıkları da dikkate alındığında; disiplin amirlerinin değiştiği, bahse konu sivil savunma uzmanının, doğrudan bağlı oldukları amire göre değerlendirilmesinin uygun olacağı, bu itibarla Yönetmeliğin dava konusu hükümlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı ve mevzuata uygun olduğu savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Tarım ve Orman Bakanlığı Şap Enstitüsü Müdürlüğünde sivil savunma uzmanı olarak görev yapan davacı tarafından, 22/01/2021 tarih ve 31372 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tarım ve Orman Bakanlığı Disiplin Amirleri Yönetmeliği Ek-1'de yer alan Tarım ve Orman Bakanlığı Disiplin Amirleri ve Üst Disiplin Amirleri Cetvelinin "B) Taşra Teşkilatı" bölümünün "4) Doğrudan Merkeze Bağlı Taşra Kuruluşları" kısmının "A) Genel Müdürlüklere Bağlı Kuruluşlar" alt başlığının (c) satırındaki "Diğer Personel" kapsamına alınan sivil savunma uzmanlarının birinci disiplin amiri olarak yer verilen "müdür yardımcısı" ibaresinin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Disiplin amiri ve disiplin cezaları:" başlıklı 124 (Değişik birinci fıkra: 29/11/1984 – KHK-243/25 md.) maddesinin 1. fıkrasında, "Disiplin amirleri; kurumların kuruluş ve görev özellikleri dikkate alınarak Devlet Personel Başkanlığı'nın görüşüne dayanılarak özel yönetmeliklerinde tayin ve tesbit edilecek amirlerdir." hükmüne yer verilmiştir.
Davaya konu Yönetmeliğin dayanaklarından olan Bakanlar Kurulu'nun 17/9/1982 tarih ve 8/5336 sayılı kararı ile 24/10/1982 tarih ve 17848 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri hakkında Yönetmeliğin "Disiplin amirlerinin tayin ve tespitine Dair esaslar:" başlıklı 16 (Değişik: 4/7/2005 - 2005/9138). maddesinin 1. fıkrasında, "Disiplin amirleri, bu maddede belirtilen esaslara uyulmak ve Devlet Personel Başkanlığının görüşüne dayanılmak suretiyle, kurumların kuruluş ve görev özelliklerine göre hazırlayarak yürürlüğe koyacakları özel yönetmelikler ile tespit edilir." şeklinde düzenleme yapılmıştır. Bu Yönetmelik 30/04/2021 tarihli 31470 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırılmış ise de; Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliğinin 5. maddesinin (3). fıkrasında; birinci fıkra dışındaki diğer disiplin amirlerinin; kamu idarelerinin kuruluş ve görev özelliklerine göre hazırlanan ve yürürlüğe konulan özel yönetmelikler ile tespit edileceği belirtilmiştir.
Tarım ve Orman Bakanlığı Disiplin Amirleri Yönetmeliğinin Disiplin Amirleri başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında, Tarım ve Orman Bakanlığı merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatında görev yapan Devlet memurlarının disiplin amiri ve üst disiplin amirlerinin Ek-1 sayılı cetvelde gösterildiği belirtilmiş, 2. fıkrasında da; "Ek-1 sayılı cetvelde belirtilen disiplin amirinden daha üst disiplin amirine doğrudan bağlı olarak çalışan personelin disiplin amiri bağlı olduğu disiplin amiridir. Üst disiplin amiri de buna göre tespit edilir." kuralına yer verilmiştir.
10/12/2021 tarih ve 31685 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Veteriner Enstitülerinin Teşkilat Görev, Yetki ve Sorumlulukları ile Çalışma Usul ve Esaslarına dair Yönetmeliğin Tanımlar başlıklı 4. maddesinin (e) bendinde, "Enstitü: Veteriner kontrol, araştırma, teşhis, analiz, üretim, eğitim, yayım ve danışmanlık hizmetlerini yürüten 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin on beşinci bölümünde yer alan I ve III sayılı listelerde sayılan Veteriner Enstitü Müdürlüklerini ve Şap Enstitüsü Müdürlüğünü," ifade eder şeklinde tanımlanmış, "Enstitü müdür yardımcısının nitelikleri, görev, yetki ve sorumlulukları" başlıklı 8. maddesinde de, "Enstitü müdür yardımcısının, enstitünün faaliyet alanlarıyla ilgili bağlı bulunduğu Bakanlığın merkez biriminde, enstitülerinde veya laboratuvarlarında görev yapmış en az üç yıllık mesleki tecrübeye sahip veteriner hekim olması esastır. Enstitü müdür yardımcısı, enstitü müdürünün yokluğunda enstitüyü temsil eder ve enstitünün işleyiş ve faaliyetlerinden enstitü müdürüne karşı sorumludur. Enstitü müdür yardımcısı enstitü müdürü tarafından verilecek görevleri yapar." şeklinde düzenleme yapılmıştır.
5902 sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un (mülga) 25. maddesine dayanılarak çıkartılan ve 05/08/2010 tarih ve 27663 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yayımı tarihinde yürürlüğe giren Sivil Savunma Uzmanlarının İdari Statüleri, Görevleri, Çalışma Usul ve Esasları ile Eğitimleri Hakkında Yönetmeliğin "Sivil savunma uzmanlarının idari statüsü" başlıklı 5. maddesinde; "Kamu kurum ve kuruluşlarının sivil savunma, seferberlik ve savaş hali hizmetleri ile afet ve acil durum hizmetlerinin koordinasyonu; kurum ve kuruluşların merkez teşkilatlarında idari ve mali işler, destek hizmetleri veya bu amaçla kurulmuş hizmet birimleri bünyesinde birim yöneticisine doğrudan bağlı olarak, kurum ve kuruluşların taşra teşkilatlarında ise teşkilatın üst yöneticisine doğrudan bağlı olarak sivil savunma uzmanlarınca yürütülür. Sivil savunma uzmanları kurum ve kuruluşlarda şube müdürü görev, yetki ve sorumluluklarına sahiptir." kuralına yer verilmiştir.
Kurumlarda disipline konu olacak işlemlerde sağlıklı sonuçlara ulaşılması açısından disiplin amirlerinin tespitinde, personelin çalıştığı birimlere göre genel durum ve davranışları bakımından onu yakından tanıyan disiplin yönünden hakkında değerlendirme yapabilecek en yakın üstlerin, esas alınması gerektiği açıktır.
Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatındaki hiyerarşik yapılanma dikkate alındığında Bakanlığın Disiplin Amirleri Yönetmeliğinin ekinde yer alan EK-1 Sayılı Cetvelin Taşra Teşkilatı Bölümünün altında düzenlenen Doğrudan Merkeze Bağlı Taşra Kuruluşları kısmında, sivil savunma uzmanlarının diğer personel dışında düzenlenerek ayrı bir disiplin amirinin belirlenmesini gerektiren zorunlu bir husus bulunmamaktadır.
Bu durumda anılan mevzuat hükümlerine göre taşra teşkilatında doğrudan merkeze bağlı taşra kuruluşlarından genel müdürlüklere bağlı kuruluşlarda görevli sivil savunma uzmanlarının, disiplin amiri olarak doğrudan üst yöneticilere bağlı olduğu ve kurum ve kuruluşlarda "şube müdürü" nün görev yetki ve sorumluluklarına sahip oldukları, şube müdürlerinin disiplin amirlerinin de İl Müdür Yardımcısı olduğu dikkate alındığında, iptali istenilen düzenlemede müdür yardımcısının, doğrudan merkeze bağlı taşra kuruluşları başlığı altında genel müdürlüğe bağlı kuruluşlarda görev yapan diğer personelin birinci disiplin amiri olarak belirlenmesinde hizmet gereklerine ve üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir.
Belirtilen nedenlerle davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Tarım ve Orman Bakanlığında sivil savunma uzmanı olan davacı tarafından, 22/01/2021 tarih ve 31372 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tarım ve Orman Bakanlığı Disiplin Amirleri Yönetmeliği Ek-1'de yer alan Tarım ve Orman Bakanlığı Disiplin Amirleri ve Üst Disiplin Amirleri Cetvelinin "B) Taşra Teşkilatı" bölümünün "4) Doğrudan Merkeze Bağlı Taşra Kuruluşları" kısmının "A) Genel Müdürlüklere Bağlı Kuruluşlar" alt başlığının (c) satırındaki "Diğer Personel" kapsamına alınan sivil savunma uzmanlarının birinci disiplin amiri olarak yer verilen "müdür yardımcısı" ibaresinin iptali istemiyle dava açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; görülmekte olan işbu dava açıldıktan sonra, 13/09/2022 tarih ve 31952 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tarım ve Orman Bakanlığı Disiplin Amirleri Yönetmeliği'nin, "yürürlükten kaldırılan yönetmelik" başlıklı 6. maddesiyle, dava konusu Yönetmeliğin bütünüyle yürürlükten kaldırıldığı anlaşılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
22/01/2021 tarih ve 31372 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tarım ve Orman Bakanlığı Disiplin Amirleri Yönetmeliği'nin, 13/09/2022 tarih ve 31952 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tarım ve Orman Bakanlığı Disiplin Amirleri Yönetmeliği'nin 6. maddesiyle yürürlükten kaldırılması nedeniyle davanın konusuz kaldığı anlaşıldığından, davanın esası hakkında karar verilmesine yer bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 22/01/2021 tarih ve 31372 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tarım ve Orman Bakanlığı Disiplin Amirleri Yönetmeliği Ek-1'de yer alan Tarım ve Orman Bakanlığı Disiplin Amirleri ve Üst Disiplin Amirleri Cetvelinin "B) Taşra Teşkilatı" bölümünün "4) Doğrudan Merkeze Bağlı Taşra Kuruluşları" kısmının "A) Genel Müdürlüklere Bağlı Kuruluşlar" alt başlığının (c) satırındaki "Diğer Personel" kapsamına alınan sivil savunma uzmanlarının birinci disiplin amiri olarak yer verilen "müdür yardımcısı" ibaresinin iptali istemiyle açılan davanın esası hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... -TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya ödenmesine,
3. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 22/11/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.