DANIŞTAY 12. DAIRE

Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2020/986 E.  ,  2023/6612 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/986
Karar No : 2023/6612

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının aleyhe olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Van ili, Gürpınar ilçesi, … Köyü İlköğretim Okulunda sözleşmeli öğretmen olarak görev yapmakta iken, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin, ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… K:… sayılı kararıyla iptal edilmesi üzerine, maddi ve manevi zararlarının karşılanması için yaptığı başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali ile çalışamadığı sürelere karşılık gelen maaş, ek ders ücreti, eğitim öğretim tazminatı ile diğer sosyal ve özlük haklarına karşılık şimdilik 50.000,00-TL (miktar artırımı suretiyle belirlenen 106.185,92-TL) maddi tazminatın her bir maaşın ödenmesi gereken tarihinden itibaren işleyecek, 40.000,00-TL manevi tazminatın ise işlem tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla; bir idari işlemin yargısal bir kararla iptali halinde, bu iptal kararının işlemin yapılması sırasında unsurlarında bulunan sakatlıkları saptadığı, işlemi yapıldığı andan başlayarak ortadan kaldırdığı, bu özelliği nedeniyle geriye yürüyen sonuçlar doğurduğu, başka bir anlatımla, işlemin tesis edildiği tarihten önceki hukuki durumun geçerliliğini sağladığının İdare Hukukunun bilinen ilkelerinden olduğu, Yargı mercileri tarafından idari bir işlemle ilgili olarak verilen iptal kararının doğurduğu bu sonucun, verilen iptal kararı ister usul yönünden, isterse esas noktasından verilmiş olsun, hiçbir şekilde değişmeyeceği, anılan İdare Hukuku ilkesinden dolayı idarenin, iptal kararının amaç ve kapsamına göre yeni bir işlem ya da işlemler yapmak, iptal edilen işlemden doğan sonuçları ortadan kaldırmak, işlemin hiç yapılmamış sayılmasının bir gereği olarak önceki hukuki durumun geçerliliğini sağlamakla yükümlü bulunduğu, Anayasa ve İdare Hukuku ilkeleri uyarınca, idarenin, görmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetini yürütürken kanunlara ve genel olarak hukuka uygun davranmak zorunda olup kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemek durumunda olduğu, hukuka uygunluk denetimi yapan idari yargı yerince, bir idari işlemin iptal edilmesi, işlemin hukuka aykırılığının saptanması anlamına geldiği, hukuka aykırılığı saptanan bir işlem nedeniyle hakkı muhtel olan kişinin uğradığı zararın ise idarece tazmini gerektiği; manevi tazminat istemine gelince, manevi tazminat, ilgilisinin mamelekinde meydana gelen bir eksilmeyi karşılamaya yönelik bir tazmin aracı olmayıp, manevi tatmin aracı olduğu, bu ve benzeri olaylarda yaşanan üzüntü ve acının başka türlü bir giderim yolunun bulunmayışı veya yetersiz kalışı, manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılındığı, olayın gelişimi ve sonucu dikkate alınarak ve ilgilinin durumu itibariyle, manevi zarara karşılık olarak Mahkemece takdir edilecek manevi tazminatın, manevi tatmin aracı olmasından dolayı zenginleşmeye yol açmayacak miktarda, fakat olayın niteliği ile idarenin bu olaydaki kusurunun niteliğini, sorumluluğunun özelliğini ve ağırlığını ifade edecek ölçüde saptanması gerekmekte olup, davacının görevine son verilmesi nedeniyle duyduğu ızdırabın karşılığı olarak 5.000,00-TL manevi tazminatın ödenmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali ile maddi tazminat isteminin kabulüne, kabul edilen 106.185,92-TL maddi tazminatın dava açılırken talep edilen 50.000,00-TL'lik kısmının ... İdare Mahkemesinin … esasına kayıtlı dosyasında davanın açıldığı 08/09/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine, geriye kalan 56.185,92-TL'lik kısmının ise miktar artırımı dilekçesinin kayda girdiği 05/06/2018 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine; manevi tazminat isteminin 5.000,00-TL'lik kısmının kabulüne, 35.000,00-TL'lik kısmının reddine, kabul edilen manevi tazminatın, davacının idareye başvurduğu 18/01/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davalı idarenin istinaf başvurusunda, istinafa konu Mahkeme kararının işlemin iptaline ve 106.185,92-TL maddi, 5.000,00-TL manevi tazminata hükmedilmesine dair kısmının usul ve esas yönlerinden hukuka uygun olup kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi gerektiği; davacının hükmedilen maddi ve manevi tazminata işletilecek yasal faizin başlangıç tarihine ilişkin istinaf başvurusuna gelince; davacının sözleşmesinin fashedilmesi nedeniyle uğradığı ve bilirkişi tarafından tespit edilen 106.185,92-TL maddi zararının her bir ödeme kalemi için hakediş tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiğinden, istinafa konu Mahkeme kararının işlem nedeniyle yoksun kalınan maddi haklarının 50.000,00-TL'lik kısmına iptal davasının açılış tarihi olan 08/09/2015, artırılan 56.185,92-TL'lik kısmına ise miktar artırım dilekçesinin kayda girdiği 05/06/2018 tarihinden itibaren faiz yürütülmesine dair kısmının kaldırılması, faizin her bir ödeme kalemi için hakediş tarihinden itibaren yürütülmesi gerektiği; Mahkeme kararının, hükmedilen 5.000,00-TL manevi tazminata başvuru tarihinden itibaren faiz yürütülmesine dair kısmının ise, usul ve esas yönünden hukuka uygun olup kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, davacının bu kısma yönelik yaptığı istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine, davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, İdare Mahkemesinin kararının hükmedilen 106.185,92-TL maddi tazminatın 50.000,00-TL'lik kısmına iptal davasının açıldığı 08/09/2015, 56.185,92-TL'lik kısmına ise miktar artırım dilekçesi tarihi olan 05/06/2018 tarihinden itibaren faiz yürütülmesine ilişkin kısmının kaldırılmasına; 106.185,92-TL maddi tazminata her bir ödeme kalemi için hakediş tarihinden itibaren faiz yürütülmesine, manevi tazminata yürütülecek faizin başlangıç tarihi yönünden ise istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı hakkında yapılan soruşturma gereği sözleşme fesih işleminin tesis edildiği, idarenin hizmet kusurunun bulunmadığı, davacının işleme karşı iptal davası açarken parasal haklarını talep etmediği; öte yandan, işlem sebebiyle davacının manevi bir zararının oluşmadığı gibi manevi tazminata yasal faiz yürütülmesinin yerleşik içtihatlara aykırı olduğu; ek ders ücretinin fiili çalışma karşılığı ödendiği dikkate alındığında, fiilen verilmeyen ek dersler için ücret ödenmesine imkan olmadığı, miktar artırımına ilişkin kısım yönünden yargılama giderlerinin davacının sorumluluğu olduğu belirtilerek, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın temyize konu kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Temyize konu kararın, "106.185,92-TL maddi tazminata her bir ödeme kalemi için hakediş tarihinden itibaren faiz yürütülmesine" ilişkin kısmı incelendiğinde;
Davacının tazminini talep ettiği ve yargılama sonucunda kabul edilen 106.185,92-TL maddi tazminatın dava açılırken talep edilen 50.000,00-TL'lik kısmının ... İdare Mahkemesinin … esasına kayıtlı dosyasında davanın açıldığı 08/09/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte, geriye kalan ve miktar artırım dilekçesiyle talep edilen 56.185,92-TL'lik kısmının ise, miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 22/06/2018 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmesi gerekirken; söz konusu 106.185,92-TL maddi tazminata "her bir ödeme kalemi için hakediş tarihinden itibaren faiz yürütülmesine" şeklinde hüküm kurulmasında hukuka ve Danıştay içtihatlarına uygunluk bulunmamakta ise de; bu yanlışlık, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan eksiklik ve yanlışlık kapsamında olduğundan, Bölge İdare Mahkemesi kararının, "106.185,92-TL maddi tazminatın dava açılırken talep edilen 50.000,00-TL'lik kısmının … İdare Mahkemesinin … esasına kayıtlı dosyasında davanın açıldığı 08/09/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, geriye kalan ve miktar artırım dilekçesiyle talep edilen 56.185,92-TL'lik kısmının ise, miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 22/06/2018 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine" şeklinde düzeltilerek onanması gerektiği sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ve maddi tazminat isteminin kabulüne, kabul edilen 106.185,92-TL maddi tazminatın dava açılırken talep edilen 50.000,00-TL'lik kısmının … İdare Mahkemesinin … esasına kayıtlı dosyasında davanın açıldığı 08/09/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine, geriye kalan 56.185,92-TL'lik kısmının ise miktar artırımı dilekçesinin kayda girdiği 05/06/2018 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine; manevi tazminat isteminin 5.000,00-TL'lik kısmının kabulüne, 35.000,00-TL'lik kısmının reddine, kabul edilen manevi tazminatın, davacının idareye başvurduğu 18/01/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi; davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun kısmen kabulü, İdare Mahkemesinin kararının hükmedilen 106.185,92-TL maddi tazminatın 50.000,00-TL'lik kısmına iptal davasının açıldığı 08/09/2015, 56.185,92-TL'lik kısmına ise miktar artırım dilekçesi tarihi olan 05/06/2018 tarihinden itibaren faiz yürütülmesine ilişkin kısmının kaldırılması; 106.185,92-TL maddi tazminata her bir ödeme kalemi için hakediş tarihinden itibaren faiz yürütülmesi, manevi tazminata yürütülecek faizin başlangıç tarihi yönünden ise istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyize konu kısımlarının, "106.185,92-TL maddi tazminatın dava açılırken talep edilen 50.000,00-TL'lik kısmının ... İdare Mahkemesinin … esasına kayıtlı dosyasında davanın açıldığı 08/09/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, geriye kalan ve miktar artırım dilekçesiyle talep edilen 56.185,92-TL'lik kısmının ise, miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 22/06/2018 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine" şeklinde DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın … İdare Mahkemesine gönderilmesine, kesin olarak, 12/12/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.