DANIŞTAY 12. DAIRE

Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2020/1349 E.  ,  2023/5839 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/1349
Karar No : 2023/5839

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, istinaf isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Kırklareli İl Jandarma Komutanlığında sözleşmeli astsubay olarak görev yapan davacının, görevini mazeretsiz olarak 10 gün terk ettiğinden ve ülke genelinde OHAL uygulamasının yürürlükte olduğundan bahisle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 96. ve 97. maddelerinde öngörülen müeyyidelere tabi tutulmak suretiyle aynı Kanun'un 94. maddesi uyarınca görevden çekilmiş sayılmasına ilişkin Jandarma Genel Komutanlığının … tarihli ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; olayda, her ne kadar davacı tarafından "görevine devam ettiği sırada üstlerinin 04/12/2017 tarihinde bir hafta izinli olduğunu söyledikleri, izinden dönünce de hakkında soruşturma başlattıkları" ileri sürülmekte ise de, 04/12/2017 ile 24/12/2017 tarihleri arasında tutulan 21 ayrı tutanak incelendiğinde, davacının göreve gelmediği her bir gün GSM hattı üzerinden görevli bulunduğu yerdeki jandarma personeli tarafından arandığı, yapılan görüşmelerde davacının "konu ile olarak bilgisinin olduğunu, bundan sonra Devlet memurluğu yapmak istemediğini, hiçbir devlet kurumuna girmeyi düşünmediğini" beyan ettiği; 14/12/2017 tarihli görüşmede ise "bu işin kendisine göre olmadığını, konuyu araştırdığını, 10 gün mesaiye gelmediği takdirde ilişiğinin kesileceğini, bu yüzden göreve gelmeyeceğini, en başından bu işi yapmak istemediğini" beyan ettiği anlaşılmakla, davacının göreve gelmemesiyle ilgili olarak kabul edilebilir bir mazeretinin olmadığı, bu durumda; davacının, izinsiz ve kurumunca kabul edilecek bir mazereti olmaksızın kesintisiz olarak (10) gün göreve gelmediğine ilişkin eylemi sabit olduğundan, görevinden çekilmiş sayılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; dava konusu işlemin, davacının 657 sayılı Kanun'un 94. maddesi uyarınca görevinden çekilmiş sayılmasına ilişkin bölümü yönünden davanın reddine ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurusunun reddine; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 94, 96. ve 97. maddelerinin değerlendirilmesinden; 657 sayılı Kanun'un 94. maddesinde, hem kendi isteğiyle başvurmak suretiyle memurlara tanınan "çekilme" hakkının kullanılması hem de bu yönde talepte bulunmaksızın izinsiz veya kabul edilebilir bir mazereti olmadan kesintisiz şekilde 10 gün görevini terk edenlerin kanun gereği "çekilmiş sayılması" şeklinde iki ayrı durum düzenlenirken, anılan Kanun'un "Olağanüstü Hal" dönemlerinde çekilmeyi düzenleyen 96. maddesinde sadece "Çekilme hakkını kullanan memurlarla" sınırlı hükümlere yer verildiği ve yasa koyucunun kanun gereği "çekilmiş sayılan" memurları, aynı Kanun'un izleyen 97. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinde hiç bir surette yeniden devlet memurluğuna alınmayacağı belirtilen kategoriye dahil etmediği sabit olup, 657 sayılı Kanun'un 97. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinde yer verilen hükmün, kanun gereği "çekilmiş sayılan" memurlar hakkında uygulanamayacağı; somut olayda, 15/07/2016 tarihindeki menfur darbe girişimi nedeniyle ilan edilen OHAL devam ederken, 04/12/2017 ila 24/12/2017 tarihleri arasındaki 21 günlük dönem için ayrı ayrı düzenlenen tutanaklarla görevine gelmediği ve bunun için hukuken kabul edilebilir bir mazeret beyan etmediği gerekçesiyle 657 sayılı Kanun'un 94. maddesi uyarınca kanun gereği görevinden "çekilmiş sayıldığı" anlaşılan davacının, aynı Kanun maddesi kapsamında kendi talebiyle "çekilme" hakkını kullanan personele ilişkin olan ve "Olağanüstü Hal" dönemlerinde çekilmeye özgü düzenlemeler içeren 96. madde kapsamında değerlendirildiği ve dava konusu "çekilmiş sayılma" işleminin, aynı Kanun'un 97. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendi uyarınca "Bir daha devlet memurluğuna alınmama" müeyyidesini içerecek şekilde tesis edildiği; dosya içeriğindeki bilgi ve belgeler, yukarıdaki mevzuat hükümleri ve açıklamalar ile birlikte değerlendirildiğinde; sabit bulunan eylemi nedeniyle davacının 657 sayılı Kanun'un 94. maddesi uyarınca görevinden çekilmiş sayılmasında hukuka aykırılık bulunmamakta ise de, mevzuatın öngördüğü sınır aşılmak suretiyle aynı Kanun'un 96 maddesi kapsamında değerlendirilmesine ve buna bağlı olarak farklı bir statüye özgü 97. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinde yer verilen müeyyidenin (Bir daha devlet memurluğuna alınmama) davacıya uygulanmasına, yasal olarak imkan bulunmadığı; bu durumda, dava konusu işlemin davacının 657 sayılı Kanun'un 94. maddesi uyarınca görevinden çekilmiş sayılmasına ilişkin bölümünde hukuka aykırılık ve istinaf konusu kararın bu yönüyle davanın reddine ilişkın kısmında isabetsizlik; dava konusu işlem tesis edilirken davacının farklı bir statüye ilişkin 96. madde kapsamında değerlendirilerek, aynı Kanun'un 97. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinde düzenlenen yaptırıma tabi tutulmasına ilişkin bölümünde ise hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin, davacının farklı bir statüye ilişkin 96. madde kapsamında değerlendirilerek, aynı Kanun'un 97. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinde düzenlenen yaptırıma tabi tutulmasına ilişkin bölümü yönünden davanın reddi yolundaki kısmı itibarıyla istinaf talebinin kabulüyle mahkeme kararının bu kısmının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin, davacının farklı bir statüye ilişkin 96. madde kapsamında değerlendirilerek, aynı Kanun'un 97. Maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinde düzenlenen yaptırıma tabi tutulmasına ilişkin bölümünün iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının 11/09/2017 tarihinde Kırklareli İl J.K.lığına bağlı … İlçe J.K.lığı Mrk.J.Krk.K.lığında Asayiş Tim Komutanı olarak göreve başladığı, ancak 04 Aralık 2017 tarihinde sabah mesaisine mazeretsiz olarak gelmemesi üzerine İlçe Jandarma Komutanı tarafından kendisi ile yapılan görüşmede ailesinin yanına Adana iline gittiğini ve mesleğini yapamayacağını beyan ettiği, anılan görüşmeyi takip eden süreçte 10 gün (04/12/2017 - 13/12/2017) mazeretsiz olarak göreve katılmaması üzerine tekrar bizzat kendisi ve babasıyla irtibat kurularak 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 94' üncü maddesi gereğince memuriyetten çekilme işlemlerinin başlatılacağı bilgisinin verildiği, ancak bu görüşmelerde de memuriyet görevine dönmeyeceğini bir kez daha beyan ettiği, mazeretsiz olarak görevine katılmadığı her bir gün için ayrı ayrı tutanak düzenlendiği, 14/12/2017 tarihi itibarıyla da ilgili hükümde belirtilen süre dolmuş olduğundan memuriyetten çekilme işlemi uygulandığı belirtilerek, temyiz isteminin kabulü gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY :
Kırklareli İl Jandarma Komutanlığında sözleşmeli astsubay olarak görev yapan davacının, 04/12/2017 ila 24/12/2017 tarihleri arasında 21 gün kesintisiz olarak görevine gelmediğinin tutulan tutanaklar ile tespit edilmiş, bu nedenle 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 94.maddesi uyarınca mazereti olmaksızın görevini terk ettiği ve bu terkin kesintisiz 10 gün devam ettiğinden bahisle görevinden çekilmiş sayılmasına ilişkin Jandarma Genel Komutanlığının … tarih ve … sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Çekilme" başlıklı 94. maddesinde; "Devlet memuru bağlı olduğu kuruma yazılı olarak müracaat etmek suretiyle memurluktan çekilme isteğinde bulunabilir. Mezuniyetsiz veya kurumlarınca kabul edilen mazereti olmaksızın görevin terk edilmesi ve bu terkin kesintisiz 10 gün devam etmesi halinde, yazılı müracaat şartı aranmaksızın, çekilme isteğinde bulunulmuş sayılır. Çekilmek istiyen memur yerine atanan kimsenin gelmesine veya çekilme isteğinin kabulüne kadar görevine devam eder. Yerine atanan kimse bir aya kadar gelmediği veya yerine bir vekil atanmadığı takdirde, üstüne haber vererek görevini bırakabilir. Olağanüstü mazeretle çekilenler, üstüne haber vermek şartiyle bir ay kaydına tabi değildirler." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un, 25/08/2017 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan ve davacıya yöneltilen isnadın gerçekleştiği dönem itibarıyla yürürlükte olan 694 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 27 maddesiyle değiştirilen, "Olağanüstü Yönetim Hallerinde Çekilme Usulü" başlıklı 96. maddesinde; "Olağanüstü hal, seferberlik ve savaş hallerinde veya genel hayata müessir afetlere uğrayan yerlerdeki Devlet memurları, çekilme istekleri kabul edilmedikçe veya yerine atanacaklar gelip işe başlamadıkça görevlerini bırakamazlar." düzenlemesi yer almaktadır.
Anılan Kanun'un "Çekilen ve Çekilmiş Sayılanların Yeniden Atanmaları" başlıklı 97. maddesinde ise; "Memurlardan mali ve cezai sorumlulukları saklı kalmak üzere; A) 94 üncü maddenin 2 nci ve 3 üncü fıkrasına uygun olarak memuriyetten çekilenler altı ay geçmeden, B) Bu Kanuna göre çekilmiş sayılanlar ile 94 üncü maddenin 2 nci fıkrasına uymadan görevlerinden ayrılanlar bir yıl geçmeden, C) 95 inci maddede yazılı zorunluluklara uymayanlar 3 yıl geçmeden, D) 96. maddeye aykırı hareket edenler hiçbir surette, Devlet memurluğuna alınamazlar." hükümlerine yer verilmiştir.
Öte yandan, 20/07/2016 tarih ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Anayasa'nın 120. maddesi ile 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu'nun 3. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca ülke genelinde 21/07/2016 Perşembe günü saat:01:00'dan itibaren doksan gün süreyle olağanüstü hal ilan edilmesine karar verilmiş ve bu süre Bakanlar Kurulunun 17/01/2018 tarihli kararı ile 19/01/2018 Cuma günü 01.00'dan geçerli olmak üzere 3 ay süre ile uzatılmış, bu karar T.B.M.M.'nin 18/01/2018 tarih ve 1178 sayılı kararı ile onaylanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu olayda, davacının, 657 sayılı Kanun'un 94. maddesi uyarınca, görevinden çekilmiş sayılmasına ilişkin işlemin, Olağanüstü Hal sebebiyle anılan Kanun'un 96. ve 97. maddelerinde düzenlenen müeyyidelere tabi olup olmadığının ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir.
Her ne kadar Bölge İdare Mahkemesince, dava konusu işlem tesis edilirken davacının farklı bir statüye ilişkin 96. madde kapsamında değerlendirilerek, aynı Kanun'un 97. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinde düzenlenen yaptırıma tabi tutulmasında hukuka uygunluk ve ilk derece mahkemesince verilen kararda bu yönüyle hukuki isabet bulunmadığına karar verilmiş ise de; 657 sayılı Kanun'un "Çekilme" başlıklı 94. maddesinin, hangi hallerin çekilme sayılacağı ve çekilmenin tanımına yer verilen genel bir düzenleme niteliğinde olduğu; "Olağanüstü Yönetim Hallerinde Çekilme Usulü" başlıklı 96. maddesinin belirli bir statüye yönelik olmaktan ziyade, olağanüstü hallerdeki çekilme usulünü düzenlediği; "Çekilen ve Çekilmiş Sayılanların Yeniden Atanmaları" başlıklı 97. maddesinin ise, olağanüstü hal dönemi de dahil olmak üzere, görevinden çekilen devlet memurlarına uygulanacak idari yaptırımların düzenlediği anlaşılmaktadır.

Yukarıda açık metinlerine yer verilen devlet memurluğundan çekilmeye ilişkin düzenlemelerde, olağanüstü hallerde görevden çekilme isteminde bulunan memurun görevinden ayrılması, yerine atanacak olan memurun göreve başlaması koşuluna bağlanmış iken, 694 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle yapılan değişiklik ile, olağanüstü hallerde çekilme isteminde bulunan memurların görevlerinden ayrılmaları, yerine atanacakların gelip göreve başlaması veya çekilme isteminin idarece kabul edilmesi koşullarından birinin sağlanmış olmasına bağlanmıştır.
Davacının, olağanüstü halin devam ettiği 21/07/2016 ila 19/04/2018 tarihleri arasında kalan, 04/12/2017 ila 24/12/2017 tarihleri arasındaki 21 gün için ayrı ayrı düzenlenen tutanaklarla, hukuken kabul edilebilir bir mazeret beyan etmeksizin görevine gelmediği, anılan Kanun'un 96. maddesindeki çekilme usulüne aykırı hareket ettiği, 21/05/2018 tarih ve 2018/62 sayılı işlemle de, 14/12/2017 tarihi itibarıyla, 96. ve 97. maddelerde düzenlenen müeyyidelere tabi tutularak görevinden çekilmiş sayıldığı görülmektedir.
Bu durumda; dava konusu işlem, görevden çekilmeye ilişkin genel bir düzenleme olan 657 sayılı Kanun'un 94. maddesi uyarınca tesis edilmiş ise de, anılan Kanun'un 96. maddesindeki usule uymaksızın olağanüstü hal dönemi içerisinde çekilmiş sayılan davacıya, anılan Kanun'un 97. maddesindeki idari yaptırımın uygulanabileceği açıktır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine, Bölge İdare Mahkemesi kararının; dava konusu işlemin, davacının farklı bir statüye ilişkin 96. madde kapsamında değerlendirilerek, aynı Kanun'un 97. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinde düzenlenen idari yaptırıma tabi tutulmasına ilişkin kısmı yönünden davanın reddine dair istinaf talebinin kabulü, İdare Mahkemesi kararının bu kısmının kaldırılması ve dava konusu işlemin bu kısmının iptaline karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun, kısmen reddi, kısmen kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin, davacının 657 sayılı Kanun'un 97. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinde düzenlenen idari yaptırıma tabi tutulmasına ilişkin bölümün iptali yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, kabule ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 20/11/2023 tarihinde, kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.