DANIŞTAY 10. DAIRE

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2024/2416 E.  ,  2025/234 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2024/2416
Karar No : 2025/234

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Eşya Tuhafiye Otomotiv
İnşaat İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Gümrük Müdürlüğü / ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, şirketleri adına tescilli ... tarih ve ... sayılı gümrük giriş beyannamesi muhteviyatı ''anahtarlık'' ticari tanımlı olarak ... Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunda beyan edilen eşyanın ... Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunda olduğundan bahisle katma değer vergisi, gümrük ve ilave gümrük vergisine ilişkin olarak alınan ek tahakkuk kararı ile tespit edilen Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunda TAREKS belgesinin ibrazı gerektiğinden bahisle alınan ceza kararına vaki itirazın İstanbul Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü'nce reddine dair işlemin iptali istemiyle ... Vergi Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasında açılan davada lehlerine karar verildiği ve davalı idarenin hizmet kusuru işlediğinin ortaya çıktığından bahisle anılan gümrük giriş beyannamesi kapsamı eşyanın ardiyeye tevdiine sebebiyet verilmesi nedeniyle ödenmek zorunda kalındığı iddia olunan ... TL (1 ABD Doları = 18.7531 Türk Lirası olmak üzere 65.100,45 USD karşılığı) ardiye ücretinin işlemiş faizi ile birlikte iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali ile ödenen tutarın işlemiş faizi ile birlikte iadesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; zararın ardiye bedelinin ödendiği 21/09/2022 tarihinde oluştuğu, dolayısıyla zararın meydana geldiği tarihten itibaren 2577 sayılı Kanun'un 12. maddesi uyarınca dava açma süresi olan 60 gün içinde (en son 20/11/2022 tarihinin pazar gününe denk gelmesi nedeniyle 21/11/2022 tarihine kadar) doğrudan dava açılması veya bu süre içinde 11. madde kapsamında idareye başvuru yapılarak talebin reddi halinde süresi içinde dava açılması gerekirken, davacının 60 günlük süre geçtikten sonra 22/11/2022 tarihinde idareye başvuru yaptığı anlaşıldığından, açılan bu davanın süresinde olmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, ... Vergi Mahkemesi'nin vermiş olduğu kararın henüz kesinleşmediği, iptal kararının kesinleşmesi üzerine dava açılabileceğinden bu aşamada açılan davanın süresinde olduğu ileri sürülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi istenilmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı şirket adına tescilli ... tarih ve ... sayılı gümrük giriş beyannamesi muhteviyatı eşya ''anahtarlık'' ticari tanımlı olarak ... Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunda beyan edilmiştir.
Davalı idare tarafından eşyanın ... Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunda olduğundan bahisle katma değer vergisi, gümrük ve ilave gümrük vergisine ilişkin olarak ek tahakkuk kararı ve tespit edilen Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunda TAREKS belgesinin ibrazı gerektiğinden bahisle ceza kararı alınmış, davacı tarafından yapılan itiraz ise İstanbul Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünce reddedilmiş ve eşya 07/09/2019 tarihinde ambara alınmıştır. Söz konusu işleme karşı açılan davada, ... Vergi Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş, davalı idarenin istinaf başvurusu ise ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedilmiştir. Davalı idare tarafından anılan Bölge İdare Mahkemesi kararına karşı temyiz yoluna başvurulması üzerine de doysa Danıştay Yedinci Dairesinin E:2023/1063 sayılı esasına kaydedilmiş olup, karar tarihi itibarıyla temyiz incelemesi hakkında karar verilmemiştir.
Davacı tarafından 21/09/2022 tarihinde ardiye ücreti ödenerek eşya ardiyeden alınmış, ödenen ardiye ücretinin iadesi istemiyle davalı idareye 22/11/2022 tarihinde başvuru yapılmış, bu başvurunun 22/12/2022 tarihli işlem ile reddi üzerine de bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde,
"1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür. ..." hükmüne;
"İptal ve tam yargı davaları:" başlıklı 12. maddesinde ise,
"İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır." hükmüne yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'Dilekçeler üzerine ilk inceleme' başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasında, dilekçelerin, Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından: a) Görev ve yetki, b) İdari merci tecavüzü, c) Ehliyet, d) İdari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, e) Süre aşımı, f) Husumet, g) 3 ve 5 inci maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği; 'İlk inceleme üzerine verilecek karar' başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, süre aşımı yönünden yapılan incelemede Kanuna aykırılık görülürse davanın reddine karar verileceği hususları hüküm altına alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, davacı tarafından ithal edilmek istenen eşya ''anahtarlık'' ticari tanımlı olarak ... Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunda beyan edilmiş ancak davalı idare tarafından eşyanın ... Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunda olduğundan bahisle katma değer vergisi, gümrük ve ilave gümrük vergisine ilişkin olarak ek tahakkuk kararı ve tespit edilen Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunda TAREKS belgesinin ibrazı gerektiğinden bahisle ceza kararı alınmış ve eşya ambara alınmıştır.
Davacı tarafından davalı idarenin tespitinin hukuka aykırı olduğundan bahisle açılan davada, ... Vergi Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile uyuşmazlık konusu beyanname içeriği eşyanın, davacının beyanına uygun ve anahtarlık niteliğinde olduğu anlaşıldığından, davalı idarece oyuncak olarak değerlendirilmek suretiyle ... Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunda sınıflandırılması gerektiğinden bahisle alınan ek tahakkuk ve ceza kararına vaki itirazın reddine dair dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Anılan karara karşı davalı idarenin istinaf başvurusu ise ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedilmiş ve bu kararın da davalı idare tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya Danıştay Yedinci Dairesinin E:2023/1063 sayılı esasına kaydedilmiş olup, kararımız tarihi itibarıyla temyiz incelemesi hakkında karar verilmemiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12. maddesi uyarınca bu davanın sonucuna bağlı olarak iptal üzerine tam yargı davası açılabilmesinin mümkün olduğu dikkate alındığında ve davacı, davalı idarenin hukuka aykırı Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu belirlemesi nedeniyle zararının doğduğunu ileri sürdüğünden, altmış günlük dava açma süresinin, ek tahakkuk ve ceza kararına vaki itirazın reddine dair işlemin iptal edildiği yargı kararının kesinleşmesiyle başlayacağının kabul edilmesi gerekir. Dolayısıyla Danıştay Yedinci Dairesinin E:2023/1063 sayılı dosyasında vereceği kararın davacıya tebliği üzerine kararın onanarak kesinleşmesi halinde kesinleşme tarihinin dava süresinin belirlenmesinde esas alınmasının gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın süre aşımı nedeniyle reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 20/01/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.