DANIŞTAY 10. DAIRE

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2024/204 E.  ,  2024/42 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2024/204
Karar No : 2024/42

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin .. tarih ve E:..., K:..., Temyiz No: ... sayılı kararının kaldırılarak, ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

DAVANIN KONUSU : Irak uyruklu olan davacı tarafından, hakkında tesis edilen uluslararası koruma başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

YARGILAMA SÜRECİ :
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.
Söz konusu karara karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... sayılı kararıyla istinaf başvurusunun süre aşımı yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davacının istinaf başvurusunun süre aşımı nedeniyle reddine kesin olarak karar verilmiştir.
Anılan kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; temyizi istenen kararın, 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesi uyarınca bölge idare mahkemelerinin temyiz edilebilecek kararları arasında yer almadığından kesin olarak verildiği gerekçesiyle temyiz isteminin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, usule ilişkin olarak; davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararının tarafına tebliğ edilmediği, bu sebeple karardan haberdar olduktan sonra istinaf başvurusunda bulunduğu; esasa ilişkin olarak, bir kimsenin kötü muameleye maruz kalacağı ve hatta can güvenliğinin olmadığı, yaşam hakkına ağır ve ciddi tehditlerin bulunduğu bir ortama gönderilmesinin kabul edilemeyeceği, bu sebeple uluslararası koruma başvurusunun reddi kararının hukuka uygun olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İLGİLİ MEVZUAT
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin 1. fıkrasında, " İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda farklı bir kanun yolu öngörülmüş olsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir. Ancak, konusu beş bin Türk lirasını geçmeyen vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemlere karşı açılan iptal davaları hakkında idare ve vergi mahkemelerince verilen kararlar kesin olup, bunlara karşı istinaf yoluna başvurulamaz."; 2. fıkrasında, " İstinaf, temyizin şekil ve usullerine tabidir. İstinaf başvurusuna konu olacak kararlara karşı yapılan kanun yolu başvurularında dilekçelerdeki hitap ve istekle bağlı kalınmaksızın dosyalar bölge idare mahkemesine gönderilir."; 6. fıkrasında, "Bölge idare mahkemelerinin 46 ncı maddeye göre temyize açık olmayan kararları kesindir. (...)" hükümleri; aynı Kanunun "Temyiz dilekçesi" başlıklı 48. maddesinin 6. fıkrasında, "(...) Temyizin kanuni süre geçtikten sonra yapılması veya kesin bir karar hakkında olması halinde de kararı veren merci, temyiz isteminin reddine karar verir. İlgili merciin bu kararları ile bu maddenin 2 nci fıkrasında belirtilen temyiz isteminde bulunulmamış sayılmasına ilişkin kararlarına karşı, tebliğ tarihini izleyen günden itibaren yedi gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir."; 7. fıkrasında, "(...) temyizin kanuni süre içinde yapılmadığı veya kesin bir karar hakkında olduğunun anlaşıldığı hallerde, 2 ve 6 ncı fıkralarda sözü edilen kararlar, dosyanın gönderildiği Danıştayın ilgili dairesi ve kurulunca, kesin olarak verilir." hükümleri yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri bir arada değerlendirildiğinde, 2577 sayılı Kanun'un 45/2. maddesi gereği, istinafın temyizin şekil ve usullerine tabi olduğu, dolayısıyla aynı Kanun'un 48/6. maddesinin uygulamasında, istinaf isteminin kanuni süre geçtikten sonra yapılması halinde kararı veren merci olarak İdare Mahkemesince istinaf isteminin reddine karar verileceği, bu karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde istinaf başvurusunda bulunulabileceği, istinaf istemini incelemeye yetkili Bölge İdare Mahkemesince yapılacak inceleme sonucu verilecek kararın kesin olacağı anlaşılmaktadır.
Öte yandan, Anayasa Mahkemesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 18/6/2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanun’un 19. maddesiyle değiştirilen 45. maddesinin (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin ve 5/4/1990 tarihli ve 3622 sayılı Kanun’un 17. maddesiyle değiştirilen 48. maddesinin 18/6/2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanun’un 21. maddesiyle değiştirilen (7) numaralı fıkrasında yer alan “…ve 6 ncı…” ibaresinin, “istinafın kanuni süre geçtikten sonra yapılması hâli” yönünden değerlendirildiği ve Anayasaya aykırı bulunarak iptal edildiği 17/08/2022 tarih ve 31926 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 20/07/2022 tarih ve E:2022/48, K:2022/93 sayılı kararında; " (...) İstinaf başvurusunun kanuni süresinde yapılmadığına ilişkin değerlendirmeyi ilk kez -idari yargı kolundaki en üst dereceli mahkeme olmayan- bölge idare mahkemelerinin yaptığı hâllerde, anılan mahkemelerin bu yöndeki değerlendirmelerinin kişilere ağır bir külfet yükleyecek ve onların mahkemeye erişim haklarını aşırı kısıtlayacak biçimde katı ve şekilci bir yoruma dayandığı ya da sürenin hesaplanmasına ilişkin muğlak veya yorumu gerektiren hukuki meseleler olduğunda bunların bölge idare mahkemelerince öngörülemez biçimde yorumlandığı durumlar söz konusu olabilir. Yahut anılan mahkemelerin süreye ilişkin kuralları hatalı olarak da uygulayabilmeleri mümkündür. Kurallar bölge idare mahkemelerinin bu kapsamda verdiği ve mahkemeye erişim hakkına ölçüsüz müdahale teşkil edebilen, bu sebeple anılan hakkın ihlaline yol açabilecek bu tür kararları bakımından kişilerin bu yöndeki iddia ve itirazlarını ileri sürebilmelerine engel olmakta, başka bir anlatımla söz konusu ihlalin gerçekleşmesini engellemeye elverişli yargısal yollara başvuruda bulunulabilmesi imkânını ortadan kaldırmaktadır. Bu yönüyle kurallar, mahkemeye erişim hakkına ilk kez müdahale eden ve o yargı kolundaki en yüksek mahkemece (Danıştay) verilmeyen kararlara karşı yargı mercilerine başvuru yollarını kapatmak suretiyle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkı ile bağlantılı olarak Anayasa'nın 40. maddesinde düzenlenen etkili başvuru hakkına aykırılık oluşturmaktadır." gerekçelerine yer verildiği görülmektedir.
Görüldüğü üzere, norm denetimine konu itiraz konusu kurallarda, istinaf merciinin istinaf talebini süre aşımından reddetmesi durumunda bu karara karşı başka bir kanun yoluna başvuru imkânının tanınmamasıyla ilgili bir düzenleme öngörülmesinin mahkemeye erişim hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkına aykırılık oluşturduğu tespitine yer verilmektedir.
Somut olayda; davacının İdare Mahkemesinin esas hakkında verdiği karara karşı istinaf başvurusunda bulunması üzerine ... İdare Mahkemesince verilen istinaf başvurusunun süre yönünden reddi kararına karşı istinaf yoluna başvurması üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla istinaf isteminin süre aşımı nedeniyle reddine kesin olarak karar verilmesi sonucu davacının bu karara karşı temyiz başvurusunda bulunması neticesinde .... tarih ve E:..., K:..., Temyiz No: ... sayılı kararıyla temyiz isteminin reddine karar verildiği, bu sebeple yukarıda yer verilen Anayasa Mahkemesi kararı gereği davacının Mahkemeye erişim hakkının korunması açısından bu kararın kaldırılarak ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı istinaf başvurusunun süre yönünden reddine ilişkin kararının temyizen incelenmesi gerekmektedir.
Bu kapsamda yapılan değerlendirmede: ... İdare Mahkemesinin istinaf isteminin süre aşımı yönünden reddine ilişkin ... tarih ve E:... sayılı kararının davacı vekilinin elektronik tebligat adresine 20/03/2023 tarihinde tebliğ edildiği, bu karara karşı istinaf başvurusunun ise 27/03/2023 tarihine kadar yapılması gerekirken, 7 günlük süre geçtikten sonra 28/07/2023 tarihinde yapıldığı dosya içerisinde yer alan bilgi ve belgelerden anlaşılmakta olup, istinaf başvurusunun süre aşımı nedeniyle reddi kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin REDDİNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı istinaf başvurusunun süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin kararının ONANMASINA,
3. Adli yardım talebinin kabul edilmesi nedeniyle ödenmemiş olan temyiz yargılama giderlerinin davacıdan tahsili için Mahkemesince ilgili vergi dairesi müdürülüğüne müzekkere yazılmasına, artan posta ücretinin iadesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 18/01/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.