DANIŞTAY 10. DAIRE

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2024/129 E.  ,  2024/18 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2024/129
Karar No : 2024/18

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Komutanlığı / …
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- …
2- …
3- ..
4- …
5- ..
6- ….
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN_KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin .. tarih ve E:.., K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar ... ile ...'nun oğlu, diğer davacıların kardeşi olan müteveffa er ...'nun Elazığ ili, Maden İlçe Jandarma Komutanlığı'na bağlı Hazar Jandarma Karakol Komutanlığı emrinde askerlik hizmetini yapmakta iken, 21/02/2013 tarihinde ateşli silahla intihar ederek vefat etmesinde davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğu iddiasıyla uğranılan zararlara karşılık davacılar ... ve ... için 7.000,00'er TL olmak üzere toplam 14.000,00 TL (miktar artırım dilekçesi sonrasında ... için 114.958,00 TL, ... için 104.462,00 TL olmak üzere toplam 219.420,00 TL) maddi; ... ve ... 25.000,00'er TL, kardeşler için ise 15.000,00'er TL olmak üzere toplam 110.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …. İdare Mahkemesinin .. tarih ve E:.., K:… sayılı kararıyla; müteveffanın anne ve babası yönünden 15.000,00'er TL, kardeşleri yönünden 5.000,00'er TL olmak üzere toplam 50.000,00 TL manevi tazminatın Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde davanın açıldığı 13/06/2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin reddine; müteveffanın annesinin maddi tazminat isteminin kabulü ile kabul edilen tutarın miktar artırım öncesindeki 7.000,00 TL'lik kısmının Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nde davanın açıldığı 13/06/2014 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte, miktar artırım dilekçesi ile arttırılan 107.958,00 TL'lik kısmının ise miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 20/04/2021 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte ödenmesine, müteveffanın babasının maddi tazminat isteminin kabulü ile kabul edilen tutarın miktar artırım öncesindeki 7.000,00 TL'lik kısmının davanın açıldığı 13/06/2014 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte, miktar artırım dilekçesi ile arttırılan 97.462,00 TL tutarındaki kısmının ise miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 20/04/2021 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: …. Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesince; maddi tazminat isteminin reddedilen kısmına yönelik olarak davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine, maddi tazminat isteminin kabul edilen kısmına yönelik olarak davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun kısmen kabulüne kısmen reddine, müteveffanın annesinin maddi tazminat isteminin 57.479,00 TL'lik kısmının, babasının maddi tazminat isteminin 52.231,00 TL'lik kısmının kabulü ile idari başvuru tarihi olan 24/02/2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, fazlaya ilişkin maddi tazminat isteminin reddine; manevi tazminat isteminin reddedilen kısmına yönelik olarak davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile toplam 110.000,00 TL'lik manevi tazminatın idari başvuru tarihi olan 24/02/2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu olayda hizmet kusurunun bulunmadığı gibi olay ile idareleri arasında herhangi bir illiyet bağının bulunmaması nedeniyle idarelerinin kusursuz sorumluluğunun da bulunmadığı, Bölge İdare Mahkemesince müteveffaya atfedilen müterafik kusur oranın düşük olduğu, hükmedilen manevi tazminatın fahiş olduğu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu uyarınca davacıların tazminat taleplerinin zamanaşımına uğradığı, idarelerinin yargı harçlarından muaf olmasına rağmen aleyhine nispi karar harcına hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğu belirtilerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI : Davacılar tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, davacılar ... ile ...'nun oğlu, diğer davacıların kardeşi olan müteveffa er ...'nun Elazığ ili, Maden İlçe Jandarma Komutanlığı'na bağlı Hazar Jandarma Karakol Komutanlığı emrinde askerlik hizmetini yapmakta iken, 21/02/2013 tarihinde ateşli silahla intihar ederek vefat etmesinde davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğu iddiasıyla uğranılan zararlara karşılık davacılar ... ve ... için 7.000,00'er TL olmak üzere toplam 14.000,00 TL (miktar artırım dilekçesi neticesinde ... için 114.958,00 TL, ... için 104.462,00 TL olmak üzere toplam 219.420,00 TL) maddi; ... ve ... 25.000,00'er TL, kardeşler için ise 15.000,00'er TL olmak üzere toplam 110.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, bakılan davanın 13/06/2014 tarihinde (Kapatılan) Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açıldığı, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ... Dairesinin … tarih ve E:…, K:… kararıyla davanın reddedildiği, anılan kararın davacılar tarafından düzeltilmesi isteminin Askeri Yüksek İdare Mahkemesi …. Dairesinin .. tarih ve E:.., K:… sayılı kararıyla reddedildiği, bunun üzerine davacılar tarafından yaşam hakkı ile adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasıyla 19/01/2016 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunulduğu, Anayasa Mahkemesinin 19/11/2019 tarih ve 2016/1453 başvuru numaralı kararıyla yaşam hakkının ihlal edildiğine ve ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasına karar verildiği, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin kapatılmış olması nedeniyle dosyanın gönderildiği yetkili yargı yeri olan Elazığ 1. İdare Mahkemesince yapılan yeniden yargılama neticesinde, maddi tazminat isteminin kabulü ile manevi tazminat isteminin 50.000,00 TL'lik kısmının kabulüne, fazlaya ilişkin talebin reddine ilişkin .. tarih ve E:.., K:… sayılı karara karşı taraflarca yapılan istinaf başvurularının kısmen kabulüne kısmen reddine, maddi tazminat isteminin 109.710,00 TL'lik kısmı ile manevi tazminat isteminin kabulüne, fazlaya ilişkin maddi tazminat isteminin reddine ilişkin … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin .. tarih ve E:.., K:… sayılı kararının davalı idare tarafından temyizen incelenerek bozulması istemiyle 18/12/2023 kayıt tarihli dilekçenin verildiği anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 18/06/2014 tarih ve 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesiyle eklenen Geçici 8. maddesinde, bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümlerin, 2576 sayılı Kanun'un, bu Kanunla değişik 3. maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanacağı; 2577 sayılı Kanun'un 18/06/2014 tarih ve 6545 sayılı Kanun'un 19. maddesiyle değişik 45. maddesinin 1. fıkrasında ise, idare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda farklı bir kanun yolu öngörülmüş olsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren 30 (otuz) gün içinde istinaf yoluna başvurulabileceği kurala bağlanmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 18/06/2014 tarih ve 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesiyle eklenen Geçici 8. maddesinde belirtilen bölge idare mahkemeleri İstanbul, Bursa, İzmir, Ankara, Konya, Samsun, Erzurum ve Gaziantep illerinde kurulmuş olup; anılan Bölge İdare Mahkemeleri, Adalet Bakanlığı tarafından 07/11/2015 tarih ve 29525 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bölge Adliye Mahkemeleri ve Bölge İdare Mahkemelerinin Tüm Yurtta Göreve Başlayacakları Tarihe İlişkin Karar uyarınca 20/07/2016 tarihinde göreve başlamıştır.
2577 sayılı Kanun'un, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ... Dairesinin .. tarih ve E:.., K:… sayılı kararının verildiği tarihte uygulanan ve 6352 sayılı Kanun ile değişik “itiraz” başlıklı 45. maddesinde sayılan uyuşmazlıklarla ilgili olarak, idare ve vergi mahkemelerince verilen nihai kararlar ile tek hakimle verilen nihai kararlara, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi, mahkemelerin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine itiraz edilebileceği hüküm altına alınmış olup; 46. maddesinde ise, itiraz yolu öngörülmeyen idare mahkemelerinin nihai kararlarının Danıştay'da temyiz edileceği belirtilmiştir.
Öte yandan; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasında, "Temyiz incelemesi sonunda Danıştay;
a) Kararı hukuka uygun bulursa onar. Kararın sonucu hukuka uygun olmakla birlikte gösterilen gerekçeyi doğru bulmaz veya eksik bulursa, kararı, gerekçesini değiştirerek onar.
b) Kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onar";
2. fıkrasında ise "Temyiz incelemesi sonunda Danıştay;
a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması, sebeplerinden dolayı incelenen kararı bozar.";
3. fıkrasında, "Kararların kısmen onanması ve kısmen bozulması hâllerinde kesinleşen kısım Danıştay kararında belirtilir.";
4. fıkrasında, "Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50. madde hükümleri kıyasen uygulanır..." hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıdaki açıklamalar ve yürürlükteki mevzuat göz önüne alındığında; Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ... Dairesinin .. tarih ve E:.., K:… sayılı ilk kararının, 20/07/2016 tarihinden önce verildiği ve temyize tabi bir karar olduğu, Anayasa Mahkemesi kararı üzerine yaşam hakkı ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için 21/01/2017 tarih ve 6771 sayılı Kanun'un geçici 21. maddesinin 1. fıkrasının (E) bendi ile Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin kaldırılmış olması ve anılan bendin (b) alt bendi gereğince yetkili idari yargı merciince yeniden yapılan yargılama sonucunda verilen ... İdare Mahkemesinin .. tarih ve E:.., K:… sayılı kararının da, doğrudan temyize tabi olduğu ve temyiz incelemesinin de yine Danıştay'da yapılacak olması karşısında, Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesince görevsizlik kararı verilerek dosyanın Danıştay'a gönderilmesi gerekirken, tarafların istinaf başvurularının incelenerek davanın esası hakkında karar verilmesinde usul kurallarına uygunluk görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin KABULÜNE,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin .. tarih ve E:.., K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 18/01/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.