DANIŞTAY 10. DAIRE

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2023/6004 E.  ,  2023/7037 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2023/6004
Karar No : 2023/7037

DAVACI : …Odası
VEKİLİ : Av. …

DAVALI : …Bakanlığı / ANKARA

DAVANIN_ÖZETİ : 14/09/2023 tarih ve 32309 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmeliğin öncelikle tümünün iptali, bu talebin kabul edilmemesi halinde 4. maddesinin (b), (k), (o) ve (r) fıkralarının; 5., 6., 7., 9., 13., 15., 17., 20. ve 21. maddelerinin iptali ve yürütmesinin durdurulması istenilmiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : 2577 sayılı Kanunun 3. maddesine uygun bulunmayan dava dilekçesinin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca hazırlanan Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra, davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin dava dilekçesi öncelikle 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesi, 3. fıkrası, (g) bendi gereğince anılan Kanun'un 3. maddesine uygun olup olmadığı yönünden incelenerek gereği görüşüldü:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesinde, idari davaların, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılacağı; dilekçelerde, tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adreslerinin, davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin, davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihinin gösterileceği, ayrıca dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örneklerinin dava dilekçesine ekleneceği, dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örneklerinin karşı taraf sayısından bir fazla olacağı hükmü yer almış; Kanun'un 14. maddesinde, dilekçelerin 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları hususu ilk inceleme konuları arasında sayılmış; 15. maddesinde de, dilekçelerin, 3. ve 5. maddelere uygun olmaması halinde uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanlıkları tamamlanmak üzere reddine karar verileceği kuralı getirilmiştir.

İptal davalarında iptali istenilen işlem ya da işlemlerin sayı, tarih, tebliğ tarihi belirtilmek ve menfaat bağı kurulmak suretiyle işlemin tamamının mı, yoksa belli kısımlarının mı iptalinin istenildiğinin hukuka aykırılık sebepleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerekmektedir.
Birçok maddeden oluşan bir düzenleyici işlemin tümünün, yetki veya şekil yönünden hukuka aykırılık sebebiyle iptalinin istenebilmesi mümkün ise de, yargı yerince, dava konusu düzenlemeyi yapan idarenin yetkili bulunması ve işlemde şekil yönünden hukuka aykırılık görülmemesi halinde, tek tek maddelerin incelenmesine geçileceğinden, davacı tarafından incelenecek her maddeye veya düzenlemeye yönelik olarak menfaat ilgisinin ve hukuka aykırılık sebeplerinin gösterilmiş olması gerekmektedir. Bu nedenle bir düzenleyici işlemin tümüne yönelik yetki veya şekil yönünden hukuka aykırılık iddialarıyla birlikte düzenlemenin bir kısmının veya tamamının aynı anda dava konusu edilmesi halinde, yukarıda da açıklandığı üzere, dilekçede istemin açık, tereddüt yaratmayacak şekilde belirtilmiş olması, her bir madde veya kısım ile menfaat ilgisi kurulması ve hukuka aykırılık sebeplerinin ortaya konulması gerekmektedir. Başka bir ifadeyle, her durumda iptali istenilen maddelerin tereddüte yer bırakmayacak şekilde açıkça belirtilmesi ve maddelerin davacının menfaatini nasıl etkilediği konusu ortaya konulmalıdır.
Dosyanın incelenmesinden, dava dilekçesinin "konu" ve "sonuç" kısımlarında Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik'in öncelikle tümünün iptali, bu talebin kabul edilmemesi halinde 4. maddesinin 1. fıkrasının (b), (k), (o) ve (r) fıkralarının; 5., 6., 7., 9., 13., 15., 17., 20. ve 21. maddelerinin iptalleri istemine yer verildiği görülmekle birlikte; dava dilekçesinde;
- Yönetmeliğin 3. maddesinin (b) ve (o) bentlerinin iptalleri istemine yer verilmiş ise de anılan maddede söz konusu bentler bulunmadığından, 4. maddenin (b) ve (o) bentlerinin iptali isteniyorsa istemin netleştirilerek konu ve sonuç ile dilekçe içeriğinin uyumlu hale getirilmesi,
- Yönetmeliğin "Kurulun oluşumu, görevleri, çalışma usul ve esasları" başlıklı 6. maddesine yönelik olarak Tarımsal Üretimin Planlaması Hakkında Kurulun oluşumu, oylama ve karar verme yöntemlerine ilişkin kurallara yönelik hukuka aykırılık iddialarında bulunulduğu görülmekte ise de, Yönetmeliğin 6. maddesinin 5 fıkradan oluştuğu, 5. fıkrasının da 5 alt bent halinde düzenlendiği, ancak dava dilekçesinde maddenin 4. ve 5. fıkrasına yönelik hukuka aykırılık iddiasında bulunulmadığı anlaşıldığından, söz konusu maddeye yönelik iptal isteminin hangi kısım ve kısımlara yönelik olduğunun açık, net ve tereddüte yol açmayacak şekilde belirtilmesi, eğer 4. ve 5. fıkraya yönelik hukuka aykırılık iddiası varsa, bu kısım/kısımlara yönelik (bent/bentler) hukuka aykırılık iddialarının açıklanması,
- Yönetmeliğin "Teknik komite oluşumu, görevleri, çalışma usul ve esasları" başlıklı 7. maddesine yönelik olarak maddenin sadece 3. fıkrasında yer verilen "İhtiyaç durumuna göre yeter sayıda toplantı yapar." cümlesi yönünden hukuka aykırılık iddiasında bulunulmasına rağmen toplam 7 fıkradan oluşan 7. maddenin bütününe yönelik iptal isteminde bulunulduğu anlaşıldığından, söz konusu maddeye yönelik iptal isteminin hangi kısım ve kısımlara yönelik olduğunun açık, net ve tereddüte mahal vermeyecek şekilde belirtilmesi,
-Yönetmeliğin "Bitkisel üretim izinlerinin verilmesi" başlıklı 13. maddesinin tamamının iptali istemine yer verilmiş ise de, dilekçe içeriğinde 13. maddenin sadece 2. ve 3. fıkralarında yer alan düzenlemelere yönelik hukuk aykırılık iddialarına yer verildiği anlaşıldığından, anılan maddenin hangi kısım/kısımlarının iptalinin istenildiği hususunun açıkça gösterilmesi,
-Yönetmeliğin 15., 17. ve 20. maddelerinin hangi gerekçelerle hangi kısım/kısımlarının iptallerinin istenildiği de açıkça gösterilmediğinden, iptali istenen kısımların bu kısımlara yönelik hukuka aykırılık iddiaları da açıklanmak suretiyle açık, net ve tereddüte yol açmayacak şekilde belirtilmesi,
-Yönetmeliğin 19. maddesinin 3. fıkrasındaki kuralın hukuki güvenlik (belirlilik ve öngörülebilirlik) ilkelerine aykırı olduğu ve bu yönüyle eksik düzenleme içerdiği iddia edilmesine karşın, anılan fıkranın dava konusu edilmeyip Yönetmeliğin bütünü yönünden aynı gerekçeyle iptal isteminde bulunulduğu, öte yandan Yönetmeliğin bütününe yönelik olarak yetki ve/veya şekil unsuru yönünden hukuka aykırılık iddiasına yer verilmediği, bu haliyle iddia ile iptal istemi arasında uyumsuzluk bulunduğu anlaşıldığından, bahse konu eksik düzenleme iddiası yönünden iptal isteminin Yönetmeliğin 19. maddesinin 3. fıkrasına yönelik olup olmadığının ve Yönetmeliğin bütünü yönünden yetki ve/veya şekil bakımından iptal isteminde bulunulup bulunulmadığı hususunun açık ve net olarak açıklanması,
gerekmektedir.
Bu durumda, dava dilekçesinin kendi içerisinde tutarlılık göstermediği, dolayısıyla 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olmadığı sonucuna varılmış olup, "Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik"in yetki veya şekil yönünden tamamının iptalinin istenilebileceği açık olmakla birlikte, bu istemin hukuki sebebi ile beraber belirtilmesi, ayrıca Yönetmelikte yer verilen düzenlemelerin de iptali isteniyorsa işlemin diğer unsurları (sebep, konu, maksat) yönünden hangi kısımlarının dava konusu edildiğinin açıkça gösterilmesi, hukuka aykırılık sebepleri ve bu düzenlemelerin davacının menfaatini ne şekilde etkilediğinin iptali istenen her bir kısım yönünden ayrı ayrı açıklanması, istemin dava dilekçesinin konu, içerik ve sonuç kısımlarında uyumlu bir şekilde belirtilmesi suretiyle 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olarak yenilenen, Danıştay Başkanlığına hitaben yazılmış açık ve anlaşılabilir bir dilekçeyle dava açılması gerekmektedir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1) 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca, bu kararın tebliğinden itibaren 30 (otuz) gün içinde, yukarıda belirtilen hususlar netleştirilmek suretiyle imzalı iki nüsha dilekçe ile dava açmakta serbest olmak üzere DAVA DİLEKÇESİNİN REDDİNE,
2) Aynı Kanun'un 15. maddesinin 5. fıkrasına göre dilekçenin reddi üzerine yeniden verilecek dilekçede de aynı yanlışlıkların yapılması halinde davanın reddedileceğinin davacıya duyurulmasına,
3) Davanın yenilenmesi hâlinde yeniden harç alınmamasına, davanın yenilenmemesi durumunda yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan …TL yürütmenin durdurulması harcının ve posta gideri avansından artan miktarın istemi halinde davacıya iadesine, 16/11/2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.