DANIŞTAY 10. DAIRE

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2023/5133 E.  ,  2023/8613 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2023/5133
Karar No : 2023/8613

DAVACILAR : 1- ...
2- ...
3- ...
4- ...
5- ...
6- ...
7- ...
VEKİLİ : Av. ...

DAVALI : ... Bakanlığı / ANKARA

DAVANIN KONUSU : 28/02/2004 tarih ve 25387 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yüzdelerden Toplanan Paraların İşçilere Dağıtılması Hakkında Yönetmeliğin bazı maddelerinde değişiklik yapılması istemiyle yapılan 07/07/2023 tarihli başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile anılan Yönetmeliğin iptali istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra dava dosyası 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesi, 3. fıkrası, (e) bendi yönünden incelenerek gereği görüşüldü:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi, 1. fıkrasında, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gün olduğu; anılan maddenin 4. fıkrasında, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği, düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olmasının bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmayacağı; 8. maddesi, 1. fıkrasında, sürelerin tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı; 11. maddesi, 1. fıkrasında, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı; 2. fıkrasında, otuz gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı; 3. fıkrasında, isteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresinin yeniden işlemeye başlayacağı ve başvurma tarihine kadar geçmiş sürenin de hesaba katılacağı; 14. maddesi, 3. fıkrası, (e) bendinde, dava dilekçelerinin ilk inceleme esnasında süre aşımı yönünden inceleneceği; 15. maddesi, 1. fıkrası, (b) bendinde ise, yasal süresi içerisinde açılmayan davaların reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, 28/02/2004 tarih ve 25387 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yüzdelerden Toplanan Paraların İşçilere Dağıtılması Hakkında Yönetmeliğin bazı maddelerinde değişiklik yapılması istemiyle davacılar tarafından yapılan 07/07/2023 tarihli başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile anılan Yönetmeliğin iptali istemiyle 12/09/2023 tarihinde bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer alan Kanun hükümleri uyarınca, ilgililerin, altmış günlük dava açma süresi içerisinde doğrudan dava açmak yerine işlemi tesis eden idarenin hiyerarşik olarak üstü olan makama veya üst makam yoksa işlemi tesis eden makama başvurarak işlemin düzeltilmesini isteme hakkına sahip oldukları açık olup; kanun koyucu tarafından, 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca yapılacak başvuruya konu edilebilecek işlemin niteliği bakımından düzenleyici ya da bireysel işlem gibi bir ayrıma gidilmemiş, 11. maddenin kapsamı salt bireysel işlemlerle sınırlandırılmamıştır.
Dolayısıyla, düzenleyici işlemlerin ilan edildiği tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlayan altmış günlük dava açma süresi içerisinde idareye yapılan başvurunun reddi üzerine, düzenleyici işlemin ilan edildiği tarih ile 11. madde kapsamında başvuruda bulunulduğu tarih arasında geçen süre de dikkate alınmak suretiyle kalan dava açma süresi içerisinde açılan davalarda süre aşımı bulunmadığının; öte yandan, altmış günlük dava açma süresi geçtikten sonra düzenleyici işlemlerin değiştirilmesi, düzeltilmesi, kapsamının genişletilmesi gibi istemlerle yapılan ve bu nedenle 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmayan başvuruların, cevap verilmek suretiyle ya da zımnen reddi yolundaki işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarda süre aşımı bulunduğunun kabulü gerekmektedir.
Bu durumda, bakılmakta olan davanın, dava konusu Yönetmeliğin yayım tarihinden itibaren dava açma süresi içerisinde doğrudan ya da aynı süre içerisinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında yapılacak başvurunun sarih ya da zımni olarak reddi üzerine 11. madde hükmü de dikkate alınmak suretiyle hesaplanacak dava açma süresi içerisinde açılması gerekmektedir.

Buna göre, davacıların, dava konusu Yönetmeliğin yayımı tarihinden (28/02/2004) çok sonra 07/07/2023 tarihinde yaptıkları 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında yer alan "değiştirme" talepli başvurunun, anılan madde uyarınca süresinde yapıldığının kabulüne olanak bulunmamaktadır.
Uyuşmazlık bu çerçevede değerlendirildiğinde, Yüzdelerden Toplanan Paraların İşçilere Dağıtılması Hakkında Yönetmeliğe karşı 2577 sayılı Kanun'un 7. ve 11. maddelerinde öngörülen süre içinde dava açmayan ve başvuru yapmayan davacıların bu tarihten sonra yaptıkları 07/07/2023 tarihli başvurusunun, dava açma süresini yeniden başlatması mümkün olamayacağından, bu başvurunun reddi üzerine açılan davanın, süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine hukuken olanak bulunmamaktadır. Nitekim Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 26/04/2023 tarih ve E:2023/384, K:2023/841 sayılı kararı da bu yöndedir.
Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde sözü edilen "uygulama işlemi" kavramı, kural koyucu nitelikteki düzenleyici işlemlere dayanılarak ilgililer hakkında tesis edilen ve onların menfaatlerinin ihlal edilmesi sonucunu doğuran, başka bir ifadeyle hukuksal durumlarında değişiklik yaratan bireysel nitelikteki işlemleri ifade etmektedir.
Anılan hükme göre, ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayan dava açma süresi içerisinde idari davaya konu edilmeyen düzenleyici işlemlerin, bu tarihten sonra davaya konu edilebilmeleri için, ilgili hakkında uygulama işlemi tesis edilmiş olması, bu işlemin ise dava konusu edilen düzenleyici işlemin uygulanması niteliğinde bulunması gerekmektedir.
Dava dilekçesi ve ekindeki belgelerin incelenmesinden; davacıların, dava konusu Yönetmelik kapsamında hizmet veren müesseselerin mutfak kısmında çalışan işçiler olduğu ve en son Eylül 2022 tarihinde servis ücreti (yüzde dağıtımı) aldıkları anlaşıldığından, dava konusu Yönetmeliğin davacılara, dava tarihinden (12/09/2023) geriye doğru -dava açma süresi olan- 60 günden önce uygulandığı, dolayısıyla davanın bu yönden de süresinde olmadığı görülmektedir.
Bununla birlikte, davacıların, yeni bir servis ücreti ödemesi (yüzde dağıtımı yapılması) üzerine, taraflarına uygulanan Yönetmelik hükümlerini, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 4. fıkrası uyarınca yeniden dava konusu edebilecekleri de açıktır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle,
1- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendi ve 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca süre aşımı nedeniyle DAVANIN REDDİNE,
2- Aşağıda ayrıntısı gösterilen ... TL yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına,
3- Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacılara iadesine,
4- Bu Kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 20/12/2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.