DANIŞTAY 10. DAIRE

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2023/4128 E.  ,  2023/8540 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2023/4128
Karar No : 2023/8540

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1- …
2- …
3- …
VEKİLİ : Av. …

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : …Bakanlığı / …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMLERİN_KONUSU : Davacılar tarafından, murisleri …'ın hatalı tedavi edilmesi nedeniyle vefat ettiğinden bahisle, davacı … için 2.000,00 TL (miktar artırım ile 4.599,00 TL), … için 6.000,00 TL (miktar artırım ile 11.014,00 TL) ve … için 24.000,00 TL (miktar artırım ile 155.728,00 TL) destekten yoksun kalma tazminatı ile davacıların her biri için ayrı ayrı 2.000,00 TL olmak üzere toplam 6.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan dava sonucunda; davanın kısmen kabulü, kısmen reddine yönelik kararın Danıştay Onuncu Dairesinin 12/10/2020 tarih ve E:2019/6321, K:2020/3581 sayılı kararı ile manevi tazminat isteminin kabulüne ilişkin kısmının onanması, maddi tazminat isteminin kabulüne ilişkin kısmının bozulması üzerine, … İdare Mahkemesince bozulan kısım yönünden bozmaya uyularak verilen, maddi tazminat isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi ile … için 1.165,98 TL, … için 8.671,47 TL ve … için 57,20 TL maddi tazminatın dava tarihi olan 21/07/1997 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idareden alınarak davacılara ödenmesi yolundaki … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından, …'ın yargılama devam ederken 2005 yılında ikinci eşinden boşandığı ve desteksiz kaldığı, yerleşik Yargıtay uygulamasında ikinci evliliğin sona ermesi halinde ilk eşinden yeniden dul maaşı bağlanabildiği, …'ın 18 yaşını doldurduktan sonra kısa süreli olarak 3 ay geçici bir işte çalıştığı ve onun dışında askerden dönünceye kadar bir çalışması olmadığı, 22 yaşına kadar babasının desteğine ihtiyacı olacağı, 20 yaşına kadar hesaplama yapılmış olmasının doğru olmadığı, … yönünden hükmedilen destekten yoksunluk tazminatının 6.000,00 TL'lik kısmına ilk açılan dava tarihi olan 21/07/1997 tarihinden itibaren, geri kalan 2.671,47 TL'lik kısmına ise miktar artırım tarihi olan 16/02/2015 tarihinden itibaren faiz işletilmesinin hukuka aykırı olduğu, hükmolunan 8.671,47 TL'nin tamamına adli yargıda ilk açılan dava tarihi olan 21/07/1997 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, usul yönünden, davanın süresinde açılmadığı, husumetin davalı idareye yöneltilemeyeceği, esas yönünden ise, hastaya bilgilendirme ve onam formu imzalatıldıktan sonra gerekli cerrahi müdahalenin yapıldığı, meydana gelen istenmeyen neticenin hastanede verilen hizmetin kusurlu işlemesinden kaynaklandığına dair kesin tıbbi bir rapor bulunmadığı, dava konusu olay bakımından tazmin şartlarının gerçekleşmediği, maddi tazminata hükmedilmesi halinde ancak idari başvuru tarihinden itibaren yasal faiz işletilebileceği, tazminat tutarının hakkaniyet gereği indirilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI :Taraflarca karşılıklı olarak temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile İdare Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
A) Temyiz istemine konu kararın, maddi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik kısmının incelenmesi:
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, hükmedilen maddi tazminat tutarına işletilecek faizin başlangıç tarihine ilişkin kısmı ile vekalet ücretlerine ilişkin kısımları dışındaki maddi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, tarafların dilekçelerinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
B) Temyize konu Kararın, davacılardan … için hükmedilen maddi tazminat tutarının 6.000,00 TL'lik kısmına adli yargıda dava tarihi olan 21/07/1997 tarihinden itibaren, 2.671,47 TL'lik kısmına ise miktar artırım dilekçesinin tarihi olan 16/02/2015 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine ilişkin kısmı yönünden incelenmesi:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, temyiz incelemesi sonunda Danıştay'ın, kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onayacağı hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanun'un 13. maddesinde, idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gerektiği kuralı yer almakta olup, anılan maddede, idari eylemler nedeniyle uğranılan zararın tazmini için idareye başvuruda bulunulmasının, dava ön şartı olarak öngörülmesi ve zararın idare tarafından en erken bu tarihte sulhen ödenebilecek olması nedeniyle yargı yerince hükmedilecek tazminat miktarına, ön karar için idareye yapılan başvuru tarihi, görevli olmayan adli yargıda dava açılması halinde adli yargıda dava açıldığı tarih itibarıyla yasal faiz uygulanması, Danıştay’ın içtihatlarıyla kabul edilmiştir.
Kanun'un 16. maddesinin 4. fıkrasına 30/04/2013 tarihinde yürürlüğe giren 6459 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile “Ancak, tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktar, süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin nihai karar verilinceye kadar, harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir ve miktarın artırılmasına ilişkin dilekçe otuz gün içinde cevap verilmek üzere karşı tarafa tebliğ edilir.” cümlesi; aynı Kanun'un 5. maddesi ile de 2577 sayılı Kanun'a Geçici 7. madde olarak, “Bu maddeyi ihdas eden Kanunla, bu Kanunun 16. maddesinin dördüncü fıkrasına eklenen hüküm, kanun yolu aşaması dahil, yürürlük tarihinde derdest olan davalarda da uygulanır.” cümlesi eklenmiştir.
Aktarılan düzenlemeyle, nihai karar verilinceye kadar harcı ödenmek ve bir defaya mahsus olmak üzere, “süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin” dava dilekçesinde gösterilen tazminat miktarının artırılmasına imkan verilmektedir. Böylelikle, artırılan miktar açısından da dava dilekçesinin verildiği tarihteki hukuksal koşullar geçerli bulunmaktadır.
Yapılan bu açıklamalar karşısında, miktar artırımına ilişkin dilekçenin yeni bir dava niteliğinde olmayıp mevcut davada talep edilen tazminat miktarının miktar artırım suretiyle artırımına olanak sağlayan yasal bir hakkın kullanımına ilişkin olduğu da göz önünde bulundurulduğunda, artırılan tazminat miktarı yönünden davanın kabul edilmesi halinde, yasal faizin başlangıcının bu miktar yönünden de, idarenin uyuşmazlığın esasında ihtilafa, bir başka anlatımla temerrüde düştüğü tarih olduğu; aksi bir durumun hakkaniyete aykırı olacağı sonucuna varılmaktadır.
Bu durumda; temyizen incelenen … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının hüküm fıkrasında yer alan "… için hükmolunan tutarın 6.000,00 TL'si için … Asliye Hukuk Mahkemesi'nde ilk açılan dava tarihi olan 21.7.1997 tarihinden, geriye kalan 2.671,47TL'si için ise ıslah tarihi 16.02.2015 tarihinden" ibaresinin, "davacılardan … için kabulüne karar verilen toplam 8.671,47 TL maddi tazminatın adli yargıda dava tarihi olan 21/07/1997 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine," şeklinde düzeltilmesi gerekmektedir.
C) Temyiz İstemine Konu Kararın Manevi Tazminat İsteminin Kabulü Yönünden Davacı Lehine Hükmedilen Vekalet Ücretine Yönelik Kısmının İncelenmesi:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "temyiz incelemesi sonunda kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa Danıştay'ın kararı düzelterek onayacağı" hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanun'un 31. maddesinde ise, bu Kanun'da hüküm bulunmayan hususlarda; hakimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi, ehliyet, üçüncü şahısların davaya katılması, davanın ihbarı, tarafların vekilleri, feragat ve kabul, teminat, mukabil dava, bilirkişi, keşif, delillerin tespiti, yargılama giderleri, adli yardım hallerinde ve duruşma sırasında tarafların mahkemenin sukünunu ve inzibatını bozacak hareketlerine karşı yapılacak işlemler ile elektronik işlemlerde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı kurala bağlanmıştır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Yargılama giderlerinin kapsamı" başlıklı 323. maddesinde, vekille takip edilen davalarda yasa gereğince takdir olunacak vekâlet ücreti yargılama giderleri arasında sayılmış; 332. maddesinde, yargılama giderlerine, mahkemece kendiliğinden hükmedileceği yönünde düzenleme yapılmıştır.
1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 164. maddesinde, avukatlık ücretinin, avukatın hukuki yardımının karşılığı olan meblağı veya değeri ifade ettiği; 168. maddesinde, yargı yerlerindeki işlemler ile diğer işlemlerden alınacak avukatlık ücretinin asgari hadlerini gösteren bir tarifenin hazırlanacağı, avukatlık ücretinin takdirinde, hukukî yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan tarifenin esas alınacağı; 169. maddesinde, yargı mercilerince karşı tarafa yükletilecek avukatlık ücretinin, avukatlık ücret tarifesinde yazılı miktardan az ve üç katından fazla olamayacağı belirtilmiştir.
03/09/2022 tarih ve 31942 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin "Manevi tazminat davalarında ücret" başlıklı 10. maddesinde, "(1) Manevi tazminat davalarında avukatlık ücreti, hüküm altına alınan miktar üzerinden Tarifenin üçüncü kısmına göre belirlenir. (2) Davanın kısmen reddi durumunda, karşı taraf vekili yararına Tarifenin üçüncü kısmına göre hükmedilecek ücret, davacı vekili lehine belirlenen ücreti geçemez. (3) Bu davaların tamamının reddi durumunda avukatlık ücreti, Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümüne göre hükmolunur. (4) Manevi tazminat davasının, maddi tazminat veya parayla değerlendirilmesi mümkün diğer taleplerle birlikte açılması durumunda; manevi tazminat açısından vekalet ücreti ayrı bir kalem olarak hükmedilir." düzenlemesi yer almaktadır.
31/12/2014 tarih ve 29222 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve ilk karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin "Uygulanacak tarife
" başlıklı 21. maddesinde, "(1) Avukatlık ücretinin takdirinde, hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan tarife esas alınır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Dava, davacılar tarafından, davalı idarenin hizmet kusuru nedeniyle yakınlarının hayatını kaybettiği iddiasıyla uğradıklarını ileri sürdükleri zararlarına karşılık toplam 171.341,00 TL maddi ve 6.000,00 TL manevi tazminatın olay tarih olan 21/03/1995 tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır. İdare Mahkemesince, davanın kabulüne karar verilmiştir.
Danıştay Onuncu Dairesinin 12/10/2020 tarih ve E:2019/6321, K:2020/3581 sayılı kararıyla, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının manevi tazminat isteminin kabulüne ilişkin kısmının onanması, maddi tazminat isteminin kabulüne ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmiş, kısmen onama kısmen bozma kararının düzeltilmesi istemi ise aynı Dairenin 31/10/2022 tarih ve E:2021/2230, K:2022/4883 sayılı kararıyla reddedilmiş; Mahkemesince bozulan kısım yönünden bozmaya uyularak, maddi tazminat isteminin kısmen kabulü, kısmen reddine ve kabul edilen maddi tazminat istemi yönünden karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 5.500,00 TL maktu vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine, reddedilen maddi tazminat istemi yönünden karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 5.500,00 TL maktu vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalı idareye verilmesine, kabul edilen manevi tazminat istemi yönünden de karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 5.500,00 TL maktu vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine karar verilmiştir.
İdare Mahkemesi kararının, manevi tazminat isteminin kabulüne ilişkin kısmı Dairemizin 12/10/2020 tarih ve E:2019/6321, K:2020/3581 sayılı kararıyla onandığından, manevi tazminat isteminin kabulüne ilişkin kısmına yönelik davacılar lehine vekalet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmı kesinleşmiş olup kesinleşen vekalet ücreti hakkında yeniden karar verilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Bu durumda, temyize konu Mahkeme kararının hüküm fıkrasından "kabul edilen manevi tazminat yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 5.500,00 TL" ibaresinin çıkarılmak suretiyle düzeltilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların esasa yönelik temyiz istemlerinin REDDİNE, maddi tazminat tutarına işletilecek faizin başlangıç tarihine ilişkin kısmına yönelik temyiz istemlerinin KABULÜNE, davalı idarenin esasa yönelik temyiz isteminin REDDİNE, vekalet ücretine yönelik temyiz isteminin KABULÜNE,
2…. İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararının yukarıda belirtilen şekilde DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
3. Temyiz yargılama giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 (on beş) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 19/12/2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.