DANIŞTAY 10. DAIRE

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2023/3688 E.  ,  2023/7296 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2023/3688
Karar No : 2023/7296

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1) ...
2) ...
3) ...
4) ...
5) ...
6) ...
VEKİLLERİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, yakınları ...'in 21/01/2005 tarihinde İzmir ilinde bulunan Menemen-Çiğli istasyonları arasındaki tren raylarından karşıya geçmeye çalışırken davalı idareye ait ... sefer sayılı trenin çarpması sonucu hayatını kaybetmesinde davalı idarenin ağır hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek müteveffanın eşi ... için 1.000,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 39.355,31 TL) maddi, 8.000,00 TL manevi, çocukları ..., ..., ..., ... için ayrı ayrı 5.000,00 TL manevi ve ... için 1.000,00 TL maddi, 6.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince, Mahkemelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı davanın kabulüne ilişkin kararının Danıştay Onuncu Dairesinin 16/02/2022 tarih ve E:2018/4999, K:2022/766 sayılı kararıyla bozulması üzerine bozma kararına uyularak yapılan incelemede dava konusu olayla ilgili olarak yapılan ceza yargılamasında hükme esas alınan bilirkişi raporlarında, müteveffa ...'in kazanın oluşumunda %90 oranında asli kusurlu olduğu, davalı idarenin ise %10 oranında kusurlu olduğu tespitine yer verildiği, Mahkemelerince ceza yargılamasında belirlenen kusur oranlarının esas alınarak davacıların maddi zararlarının belirlenmesi için yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen raporda ...'in 6.409,77 TL, ... 'in 502,73 TL maddi zararının olduğunun belirlendiği, bilirkişi raporu hükme esas alınabilir nitelikte bulunarak ve davacıların verdiği miktar artırım dilekçesi gözetilerek ... için 6.409,77 TL maddi tazminatın 1.000,00 TL'sine 18/09/2006 tarihinden, 5.409,77 TL'sine 23/05/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, fazlaya ilişkin isteminin reddine, ... için 502,73 TL maddi tazminat isteminin kabulüyle 18/09/2006 tarihinden itibaren işyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, fazlaya ilişkin isteminin reddine, dava konusu olayda müteveffanın kusur oranı dikkate alınarak takdiren ..., ..., ..., ..., ..., ... için ayrı ayrı 1.500,00 TL manevi tazminatın 18/09/2006 tarihinden itibaren işyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacılar tarafından, karara esas alınan kusur raporunun gerçeklikten uzak olduğu, maddi tazminatın belirlenmesine yönelik alınan bilirkişi raporunda TRH yaşam tablosu esas alınması gerekirken PMF yaşam tablosunun alınmasının hukuka aykırı olduğu, yaşanan olay karşısında hükmedilen manevi tazminat tutarının yetersiz kaldığı ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, dava konusu olayın gerçekleşmesinde idarelerinin kusuru bulunmadığı, olayın tamamen müteveffanın kusuru nedeniyle yaşandığı, davanın reddi gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI : Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının yasal faizin başlangıç tarihi yönünden düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar, hükmedilen maddi tazminat miktarına işletilecek yasal faizin başlangıç tarihi dışındaki kısımlar yönünden usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu yönlerden bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, temyiz incelemesi sonunda Danıştay'ın, kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onayacağı hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanun'un 13. maddesinde, idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gerektiği kuralı yer almakta olup, anılan maddede, idari eylemler nedeniyle uğranılan zararın tazmini için idareye başvuruda bulunulmasının, dava ön şartı olarak öngörülmesi ve zararın idare tarafından en erken bu tarihte sulhen ödenebilecek olması nedeniyle yargı yerince hükmedilecek tazminat miktarına, ön karar için idareye yapılan başvuru tarihi, görevli olmayan adli yargıda dava açılması halinde adli yargıda dava açıldığı tarih itibarıyla yasal faiz uygulanması, Danıştay’ın içtihatlarıyla kabul edilmiştir.
Kanun'un 16. maddesinin 4. fıkrasına 30/04/2013 tarihinde yürürlüğe giren 6459 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile, “Ancak, tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktar, süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin nihai karar verilinceye kadar, harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir ve miktarın artırılmasına ilişkin dilekçe otuz gün içinde cevap verilmek üzere karşı tarafa tebliğ edilir.” cümlesi; aynı Kanun'un Geçici 7. maddesiyle de, “Bu maddeyi ihdas eden Kanunla, bu Kanunun 16. maddesinin dördüncü fıkrasına eklenen hüküm, kanun yolu aşaması dahil, yürürlük tarihinde derdest olan davalarda da uygulanır.” cümlesi eklenmiştir.
Aktarılan düzenlemeyle, nihai karar verilinceye kadar harcı ödenmek ve bir defaya mahsus olmak üzere, “süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin” dava dilekçesinde gösterilen tazminat miktarının artırılmasına imkan verilmektedir. Böylelikle, artırılan miktar açısından da dava dilekçesinin verildiği tarihteki hukuksal koşullar geçerli bulunmaktadır.
Yapılan bu açıklamalar karşısında, miktar artırımına ilişkin dilekçenin yeni bir dava niteliğinde olmayıp mevcut davada talep edilen tazminat miktarının miktar artırım suretiyle artırımına olanak sağlayan yasal bir hakkın kullanımına ilişkin olduğu da göz önünde bulundurulduğunda, artırılan tazminat miktarı yönünden davanın kabul edilmesi halinde, yasal faizin başlangıcının bu miktar yönünden de, idarenin uyuşmazlığın esasında ihtilafa, bir başka anlatımla temerrüde düştüğü tarih olduğu; aksi bir durumun hakkaniyete aykırı olacağı sonucuna varılmaktadır.
Bu durumda, artırılan tazminat miktarı bakımından da, görevsiz yargı yerine başvurunun yapıldığı 18/09/2006 tarihinden itibaren faiz yürütülmesi gerektiğinden, İdare Mahkemesince verilen gerekçeli kararın hüküm fıkrasının "Davacılardan ... için 6.409,77 TL maddi tazminat isteminin kabulü ile 1.000,00 TL'lik kısmı için görevsiz yargı yerine başvuru tarihi olan 18/09/2006 tarihinden, 5.409,77'lik kısmı için 23/05/2017 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından adı geçen davacıya ödenmesine," kısmının "Davacılardan ... için 6.409,77 TL maddi tazminat isteminin kabulü ile görevsiz yargı yerine başvuru tarihi olan 18/09/2006 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından adı geçen davacıya ödenmesine," şeklinde düzeltilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Tarafların davanın esasına ilişkin temyiz istemlerinin REDDİNE,
2. Davacıların temyiz istemlerinin davanın miktar artırım dilekçesi ile artırılan kısmının faiz başlangıç tarihi yönünden KABULÜNE,
3. ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının hüküm fıkrasının "Davacılardan ... için 6.409,77 TL maddi tazminat isteminin kabulü ile 1.000,00 TL'lik kısmı için görevsiz yargı yerine başvuru tarihi olan 18/09/2006 tarihinden, 5.409,77'lik kısmı için 23/05/2017 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından adı geçen davacıya ödenmesine," kısmının "Davacılardan ... için 6.409,77 TL maddi tazminat isteminin kabulü ile görevsiz yargı yerine başvuru tarihi olan 18/09/2006 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından adı geçen davacıya ödenmesine," şeklinde DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
4. 2577 sayılı Kanun'un (geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 (on beş) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 22/11/2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.