DANIŞTAY 10. DAIRE

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2022/1244 E.  ,  2024/83 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/1244
Karar No : 2024/83

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Valiliği / ...

İSTEMİN_KONUSU : Davacı tarafından, Tunceli ili, Merkez ilçesi, ... köyünde mal varlığı bulunduğu, 5233 sayılı Kanun'da belirtilen sebeplerle mal varlığına ulaşamadığından bahisle uğradığını ileri sürdüğü zararların tazmini talebiyle yapılan başvuru sonucu Tunceli Valiliği Zarar Tespit Komisyonunca 1994-2001 yılları için 7.326,00 TL tazminat ödendiği; ancak halen Çıralı köyündeki mal varlığına ulaşamadığı, güvenlik sorununun devam ettiği, köyde anti personel mayınlarının bulunduğu, taraf olunan Anti-Personel Mayınların Kullanımının, Depolanmasının, Üretiminin ve Devredilmesinin Yasaklanması ve Bunların İmhası ile İlgili Sözleşme ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca anılan köydeki mayınların imha edilmediği ve gerekli tedbirlerin alınmadığı, kendisi ve köylülerin köye gitmek istediklerinde yaşam kaygısı duydukları, bu nedenle Çıralı köyünde hali hazırda yerleşimin bulunmadığı, mal varlığından yararlanamadığı için maddi zararı olduğu belirtilerek 04/09/2014 tarihinde Tunceli Valiliği Zarar Tespit Komisyonuna yapılan başvurunun reddine ilişkin Tunceli Valiliği Zarar Tespit Komisyonu Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılan dava sonucunda, ... İdare Mahkemesince, Danıştay Onuncu Dairesinin 29/09/2020 tarih ve E:2019/2935, K:2020/3357 sayılı bozma kararına uyularak davanın reddi yolunda verilen 06/10/2021 tarih ve E:2021/754, K:2021/1259 sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, başvuru yapılan dönemde malvarlığına ulaşamama olgusunun mevcudiyetini devam ettirdiği, güvenlik sorunu devam ettiği gibi yörede anti-personel mayınlarının da bulunduğu, Anti-Personel Mayınların Kullanımının, Depolanmasının, Üretiminin ve Devredilmesinin Yasaklanması ve Bunların İmhası ile İlgili Sözleşme ve ilgili mevzuat hükümlerine aykırı olarak aradan geçen uzunca zamana rağmen köydeki belirtilen mayınların imha edilmediği ve tehlikesine karşı gerekli önlemlerin alınmadığı, köylülerin köye dönmek istediğinde yaşam kaygısı taşıdıkları iddialarıyla temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Bakılan uyuşmazlıkla aynı konuda Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvuru üzerine verilen Anayasa Mahkemesinin 28/07/2022 tarih ve 2021/11655 Başvuru Numaralı kararında, "...Somut olayda zarar konusu olay başvurucunun mülküne ulaşmasına izin verilmemesidir. Mülke ulaşamama süregelen bir müdahale niteliğindedir. Diğer bir ifadeyle mülke erişimin kısıtlanması devam ettiği sürece başvurucunun mülkiyet hakkına yapılan müdahale de varlığını koruyacaktır. Anlık müdahalelerde 5233 sayılı Kanun'un 6. maddesinde belirtilen sürelerin müdahale tarihinden itibaren başlatılması makuldür. Buna karşılık süregelen müdahalelerde müdahale için spesifik ve tek bir tarihten söz edilemez. Süregelen müdahale -kesinti söz konusu olmadıkça- her an devam eden müdahaledir. Bu sebeple süregelen müdahalede zarar konusu olay için somut bir tarih belirlenemez (demir yolu hattından kaynaklanan titreşimler sebebiyle evde hasar oluşmasına ilişkin olarak yapılan benzer bir değerlendirme için bkz. Atay Elden, B. No: 2019/16301, 3/2/2022, § 53). Dolayısıyla bu tür müdahalelerde 5233 sayılı Kanun'un 6. maddesinde belirtilen sürelerin müdahalenin kesildiği tarihten itibaren başlatılması gerekir." denilmektedir.
Buna göre, süregelen müdahale (uyuşmazlık bakımından davacının mülküne ulaşmasına izin verilmemesi) ile bu müdahale nedeniyle uğranılan zarar kesintiye uğramadığı sürece, zararın tazminine yönelik başvuru için nihai bir tarih bulunduğundan söz edilemeyeceğinin kabulü gerekmektedir.
Bu itibarla, süregelen müdahaleler sonucu oluşan ve buna bağlı olarak süregelen nitelik arz eden zararlarda, 5233 sayılı Kanun'un 6. maddesinde belirtilen sürelerin (60 gün - 1 yıl) uygulanması, ancak kesinti meydana gelmesi halinde mümkün olabilecek; başka bir anlatımla, müdahale ve zarar devam ettiği sürece başvuru süresinin geçirildiğinden bahisle süre aşımı söz konusu olmayacaktır.
Bu durumda, İdare Mahkemesince, davacı tarafından süregelen müdahale iddiası bulunduğundan, idareye başvuru tarihi baz alınarak sadece bu tarihten geriye doğru 1 yıllık süre için köyün boş olup olmadığı yönünde araştırma yapılmasında ve davacının zarara uğradığını ileri sürdüğü 27/07/2004-04/09/2013 tarihleri arasındaki dönem için başvurunun süresinde olmadığına yönelik değerlendirmede bulunulmasında hukuka uyarlık bulunmamakla birlikte; dosyaya sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, uyuşmazlığa konu köyün, anılan zaman diliminde de yerleşime açık olduğu anlaşılmış olup, dava konusu işlemin davacının belirtilen tarihler arasındaki zararının tazmini isteminin reddine ilişkin kısmında da hukuka aykırılık bulunmadığından, temyize konu kararda sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin REDDİNE,
2.. ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı temyize konu kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Temyiz yargılama giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 (on beş) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 07/02/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.