DANIŞTAY 10. DAIRE

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2021/7123 E.  ,  2025/2706 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/7123
Karar No : 2025/2706

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...

2- ... Birliği
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacının sahip ve mesul müdürlüğünde İstanbul ili, Pendik ilçesinde faaliyet göstermekte olan ... Eczanesinin muvazaalı olarak işletildiğine yönelik Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun ... tarih ve ... sayılı kararın iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava dosyasında mevcut bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, davacıya ait eczanenin muvazaalı işletildiği yönünde somut tespit olduğu, tespiti yapan komisyonun usulünce teşekkül ederek karar aldığı görüldüğünden anılan eczanenin muvazaalı olduğuna yönelik davalı idare işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu belirtilerek davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, muvazaa iddialarının soyut beyanlara dayandığı, doğruluğunu gösterir somut bir gerekçenin bulunmadığı, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMALARI : Davalı idareler tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
İstanbul ilinde bulunan ... Eczanesi, ... Eczanesi, ... Eczanesi, ... Eczanesi, ... Eczanesi isimli eczanelerin sahipleri olarak görülen şahısların E. A. isimli şahıs ile muvazaa yaptıkları ve bu eczanelerin adı geçen kişiye ait olduğu ihbarı üzerine gerçekleştirilen denetim sonucunda; beş eczanenin ilaç alımlarını tek elden yaptıkları, aynı ecza depolarıyla çalıştıkları, eczaneler arasında sürekli takas işlemlerinin yapıldığı, topluca ilaç alınarak eczaneler arasında paylaşıldığı, eczacıların şahsi hesabına her ay düzenli olarak para aktarıldığı, şikayet sonrası para akışının kesildiği, eczane çalışanlarının birbirleriyle olan ilişkileri, eczaneler arasında geçiş yapmaları, izin ve sair durumlarının E. A. tarafından ayarlandığı, şikayette bulunan iki kişinin işine adı geçenin son verdiği, birbirinden farklı yerlerde olan eczanelerin muhasebecisinin aynı kişi olduğu tespit edilmiş ve ilgili eczacı odası tarafından anılan eczanenin muvazaalı olarak işletildiği değerlendirilmiştir.
Eczacılar ve Eczaneler Hakkındaki Yönetmeliğin 11. maddesi uyarınca anılan eczane hakkında muvazaa araştırması yapılması amacıyla bir komisyon oluşturulmuş, yapılan inceleme sonucunda İl Sağlık Müdürlüğü Muvazaa Değerlendirme Komisyonunun 27/05/2016 tarihli toplantısında muvazaa konusunda mutabakata varılamadığı belirtilerek dosya muvazaa hususunda gerekli değerlendirme yapılmak üzere Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumuna gönderilmiştir.
Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Muvazaa Değerlendirme Komisyonunun 18/08/2016 tarihli toplantısında, Güney Eczanesinin muvazaalı olduğuna karar verilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun'un 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti hudutları içinde eczacılık yapabilmek için Türkiye eczacı mektep veya fakültelerinden diplomalı olmak gerektiği, 5. maddesinde serbest eczanelerin, eczacılık yapma hakkını haiz bir eczacının sahip ve mesul müdürlüğünde yönetmelikte belirlenen belgelerle il sağlık müdürlüğünce düzenlenmiş ve valilikçe onaylanmış bir ruhsatname ile açılacağı hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Kanun'un 6. maddesinde, muvazaalı olarak eczane açıldığının tespiti halinde ruhsatnamenin iptal edileceği ve eczacının beş yıl süreyle eczane açamayacağı, muvazaanın eczacılar arasında yapılmış olması halinde eczane açma yasağının hepsi hakkında uygulanacağı hükmü yer almıştır.
6197 sayılı Kanuna istinaden çıkarılan 12/04/2014 tarih ve 28970 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin "Muvazaa değerlendirmesi" başlıklı 11. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde, "(1) Eczacının başvurusunun il sağlık müdürlüğünce ilgili eczacı odasına tebliğinden itibaren on beş iş günü içerisinde bölge eczacı odası yetkililerince hazırlanan muvazaa değerlendirme raporu, somut bilgi ve belgelerle birlikte il sağlık müdürlüğüne verilir. İl sağlık müdürlüğü yetkililerince muvazaa konusunda oda raporunun verildiği veya belirtilen sürenin dolduğu tarihten itibaren (Değişik ibare:RG-28/3/2016-29667) onbeş iş günü içerisinde karar verilir. Bölge eczacı odasının verdiği rapor ile il sağlık müdürlüğünün görüşlerinin birbiri ile örtüşmediği durumlarda muvazaa konusu, il sağlık müdürünün başkanlığında, il sağlık müdürlüğü ve eczacı odası tarafından görevlendirilen yetkililerden oluşan Muvazaa Değerlendirme Komisyonu tarafından değerlendirilir. Bu Komisyonda muvazaa konusunda mutabakata varılamaması durumunda, dosya belgeleriyle birlikte ivedilikle Kuruma gönderilir. Türk Eczacıları Birliğinin uygun göreceği temsilcilerin de yer alacağı bir komisyon tarafından değerlendirme yapılır. Kurumca verilecek nihai karar il sağlık müdürlüğüne bildirilir. Komisyonların teşekkülü ile çalışma usûl ve esasları Kurum tarafından belirlenir.
(2) (Ek:RG-23/8/2014-29097) Faaliyette olan eczanelerle ilgili muvazaa şüphesi bulunması halinde de muvazaa değerlendirmesi Yönetmelik hükümleri ve Kurumca belirlenecek usûl ve esaslar doğrultusunda yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin "Eczanenin kapatılması" başlıklı 48. maddesinde de, "(1) Eczacı kendi isteği ile eczanesini kapatmak istediğinde dilekçe ve ruhsatnamesi ile il sağlık müdürlüğüne başvuruda bulunur. İl sağlık müdürlüğü tarafından, ilaçlara yapılan işlemler ve eczanede ilaç bulunmadığı tespit edildikten ve eczane levhaları indirtilerek eczane vasfını yitirdiği tutanak altına alındıktan sonra ruhsatname iptal edilir.
(2) Eczanenin muvazaalı işletildiğinin tespiti veya eczane vasfını yitirmesi ya da şartları taşımadığının anlaşılması hâlinde, il sağlık müdürlüğü tarafından eczanenin ruhsatnamesi birinci fıkrada belirtilen şekilde iptal edilir. Eczacı tarafından, ruhsatnamenin iade edilmemesi veya eczacıya ulaşılamaması hâlinde ruhsatname dip koçandan iptal edilir.
(3) Muvazaalı olarak eczane açıldığının tespiti hâlinde, eczacı beş yıl süreyle eczane açamaz. Muvazaanın eczacılar arasında yapılmış olması hâlinde, eczane açma yasağı hepsi hakkında uygulanır. Bu eczacılar beş yıl süre ile eczane açmak için başvuruda bulunamaz.
(4) Eczanenin, il sağlık müdürlüğü tarafından muvazaa hariç herhangi bir nedenle kapatılmasına karar verilmesi hâlinde, Kanunda başka bir süre öngörülmeyen hâllerde tasfiye işlemleri yapılabilmesi için eczacıya altmış güne kadar süre tanınır. Muvazaa sebebiyle kapatma hâlinde ise kapatma işlemi derhal uygulanır." kuralı yer almıştır.
Türk Eczacıları Deontoloji Tüzüğü'nün 11. maddesinde, "Eczacı, muvazaa yoluyla tıp mensubu olan veya olmayan kişilerle açık veya gizli anlaşma yaparak eczane veya ecza dolabı açamaz" hükmü düzenlenmiş; 6643 sayılı Türk Eczacıları Birliği Kanunu'nun 20. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde de, "Kanun haricinde menfaat temin etmek maksadı ile gerek aza gerek meslek mensupları ile başka şahıslar arasında gizli anlaşmalar yapılmasına ve muvazaa yolu ile müesseseler kurulmasına mani olmak" Eczacı Odaları İdare Heyetlerinin görevleri arasında sayılmıştır.
Görüldüğü üzere, eczacılık mesleği ile ilgili temel mevzuat hükümlerinde, eczanelerin (bazı kanunî istisnalar haricinde) mutlaka eczacılar tarafından açılması ve işletilmesi gerektiği; muvazaalı olarak eczane açılmasının ve işletilmesinin hukuken yasak olduğu açık bir şekilde düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Muvazaaya ilişkin değerlendirme komisyonunca: İstanbul ilinde bulunan ... Eczanesi, ... Eczanesi, ... Eczanesi, ... Eczanesi, ... Eczanesi isimli eczanelerin sahipleri olarak görülen şahısların E. A. isimli şahıs ile muvazaa yaptıkları ve bu eczanelerin adı geçen kişiye ait olduğu ihbarı üzerine gerçekleştirilen denetim sonucunda, beş eczanenin ilaç alımlarını tek elden yaptıkları, aynı ecza depolarıyla çalıştıkları, eczaneler arasında sürekli takas işlemlerinin yapıldığı, topluca ilaç alınarak eczaneler arasında paylaşıldığı, eczacıların şahsi hesabına her ay düzenli olarak para aktarıldığı, şikayet sonrası para akışının kesildiği, eczane çalışanlarının birbirleriyle olan ilişkileri, eczaneler arasında geçiş yapmaları, izin ve sair durumlarının E. A. tarafından ayarlandığı, şikayette bulunan iki kişinin işine adı geçenin son verdiği, birbirinden farklı yerlerde olan eczanelerin muhasebecisinin aynı kişi olduğu yönündeki tespitlerin, davacı eczacının muvazaalı eczane işlettiğine dair kanaatin dayanağını oluşturduğu anlaşılmakla birlikte, anılan incelemelerde yer verilen tespit ve iddiaların dava konusu eczanenin muvazaalı olduğu hususunu objektif bilgi ve belgeler ile şüpheden uzak bir şekilde kanıtlamaya yeterli olmadığı, dava dosyasına muvazaayı kanıtlar somut bilgi ve belge sunulamadığı görülmektedir.
Anayasa'nın 48. ve 49. maddeleriyle güvence altına aldığı çalışma hakkının sınırlandırılmasına yönelik dava konusu işlemin sırf kanaate dayalı olarak tesis edilmesi mümkün değildir. Çalışma hakkını sınırlayacak bir idari tasarrufun ancak, somut bilgi, belge ve tespitlere dayalı olarak tesis edilmesi, temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alındığı hukuka bağlı devlet anlayışının doğal bir sonucudur.
Bu nedenle, inceleme konusu olayda, muvazaa olduğu hususunun objektif bilgi ve belgelere dayandırılmadığı, başka bir anlatımla muvazaa iddiasının kanıtlanamaması karşısında, dava konusu işlemde ve temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 26/05/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.