DANIŞTAY 10. DAIRE

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2021/1188 E.  ,  2023/5222 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/1188
Karar No : 2023/5222

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) :
1- ...
2- ...
3- ...
4- ...
5- ...
6- ...
VEKİLİ : Av. …

TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av. …
2- … Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : 1. Huk. Müş. Yrd. V. …

DİĞER DAVALI : … Valiliği / …

İSTEMLERİN_KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının davacılar, davalı İçişleri Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı tarafından aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

DAVANIN KONUSU : Davacılar tarafından, 11/04/2016 tarihinde Suriye ülkesinin kuzeyindeki DAEŞ terör örgütünün hakimiyetinde bulunan bölgeden fırlatıldığı tespit edilen roket mermisinin Kilis iline düşerek patlaması sonucunda davacılardan ...'ın yaralanması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık ... için 50.000,00 TL maddi, 100.000,00 TL manevi, eşi ... için 100.000,00 TL manevi çocukları ..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 50.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 450.000,00 TL tazminatın olay tarihinden tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

YARGILAMA SÜRECİ :
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; manevi tazminat isteminin, davacı ... için 20.000,00 TL, eşi ... için 10.000,00 TL, çocukları ... için 5.000,00 TL, ... için 5.000,00 TL, ... İçin 5.000,00 TL ve ... için 5.000,00 TL olmak üzere toplam 50.000,00 TL'lik kısmının kabulüne, ...'ın maddi tazminat istemi ile fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin reddine, reddedilen maddi tazminat yönünden, karar tarihinde yürürlükte olan A.A.Ü.T uyarınca belirlenen 5.850,00 TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalı idarelere verilmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle tarafların istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından; sulhnamenin zararlarını karşılamaktan uzak olduğu, olay nedeniyle idarenin kusurlu olduğu, genel hükümlere göre tazminata hükmedilmesi gerektiği, hükmedilen manevi tazminatın yetersiz olduğu, karşı taraf vekillerine hükmedilen vekalet ücretinin talepten daha fazla olduğu iddialarıyla, davalı İçişleri Bakanlığı tarafından, önlenemez nitelikteki olay nedeniyle idarelerinin sorumluluğunun bulunmadığı, olayın 5233 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, anılan Kanun'un yürürlüğe girmesi sonucu genel hükümlere gidilemeyeceği, hükmedilen manevi tazminatın yüksek olduğu, sulhnameye rağmen tazminata hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğu iddialarıyla, davalı Milli Savunma Bakanlığı tarafından ise, saldırının sonuçlarının şehir içinde gerçeklemesi nedeniyle idarelerinin sorumluluğunun bulunmadığı, hasım mevkinden çıkarılmaları gerektiği, manevi tazminata yürütülecek faizin başlangıç tarihinin karar tarihi olması gerektiği, idarelerinin harçtan muaf olduğu iddialarıyla temyize konu kararın aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Davacılar ile davalı İçişleri Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı tarafından karşılıklı olarak temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmakta olup davalı Kilis Valiliği tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
A) Temyize Konu Kararın Maddi ve Manevi Tazminat İstemine Yönelik Kısmının İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın bu usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
B) Temyize Konu Kararın Reddedilen Maddi Tazminat İçin Hükmedilen Vekalet Ücretine Yönelik Kısmının İncelenmesi:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, temyiz incelemesi sonunda kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa Danıştay'ın kararı düzelterek onayacağı hükme bağlanmıştır.
30/12/2017 tarih ve 30286 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Mahkeme kararı tarihi itibarıyla uyuşmazlığa uygulanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin "Tarifelerin üçüncü kısmına göre ücret" başlıklı 13. maddesinde; "Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde gösterilen hukuki yardımların konusu para veya para ile değerlendirilebiliyor ise avukatlık ücreti, davanın görüldüğü mahkeme için Tarifenin İkinci Kısmında belirtilen maktu ücretlerin altında kalmamak kaydıyla (7 nci maddenin ikinci fıkrası, 9 uncu maddenin birinci fıkrasının son cümlesi ile 10 uncu maddenin üçüncü fıkrası ile 12 nci maddenin birinci fıkrası, 16 ncı maddenin ikinci fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla) Tarifenin üçüncü kısmına göre belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Tarifenin "Manevi tazminat davalarında ücret" başlıklı 10. maddesinde ise, "(1) Manevi tazminat davalarında avukatlık ücreti, hüküm altına alınan miktar üzerinden Tarifenin üçüncü kısmına göre belirlenir. (2) Davanın kısmen reddi durumunda, karşı taraf vekili yararına Tarifenin üçüncü kısmına göre hükmedilecek ücret, davacı vekili lehine belirlenen ücreti geçemez. (3) Bu davaların tamamının reddi durumunda avukatlık ücreti, Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümüne göre hükmolunur. (4) Manevi tazminat davasının, maddi tazminat veya parayla değerlendirilmesi mümkün diğer taleplerle birlikte açılması durumunda; manevi tazminat açısından avukatlık ücreti ayrı bir kalem olarak hükmedilir." düzenlemesi yer almaktadır.
Diğer taraftan Tarife'nin ikinci kısmının ikinci bölümünün 16. satırında; İdare ve Vergi Mahkemelerinde takip edilen davalar için ödenecek ücret duruşmasız ise (a) bendine göre 1.090,00 TL, duruşmalı ise (b) bendine göre 1,660,00 TL olarak belirlenmiştir.
Dava, davacılar tarafından, 11/04/2016 tarihinde Suriye ülkesinin kuzeyindeki DAEŞ terör örgütünün hakimiyetinde bulunan bölgeden fırlatıldığı tespit edilen roket mermisinin Kilis iline düşerek patlaması sonucunda davacılardan ...'ın yaralanması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık ... için 50.000,00 TL maddi, 100.000,00 TL manevi, eşi ... için 100.000,00 TL manevi çocukları ..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 50.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 450.000,00 TL tazminatın olay tarihinden tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesince maddi tazminat isteminin reddine, reddedilen maddi tazminat yönünden, karar tarihinde yürürlükte olan A.A.Ü.T uyarınca belirlenen 5.850,00 TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalı idarelere verilmesine karar verilmiş, anılan kısma yönelik davacıların istinaf başvurusu reddedilmiştir.
Bunun yanında, temyiz incelemesine konu olan Bölge İdare Mahkemesi kararının ilk derece yargılamasının ... İdare Mahkemesi tarafından duruşmalı olarak yapıldığı, 12/07/2018 tarihinde yapılan duruşmaya davalı idarelerin vekillerinin katıldığı görülmüştür.
Maddi tazminat talebiyle açılan davalarda davanın tümden ret veya kısmen kabul kısmen retle sonuçlandığı durumlarda kabul edilen tazminat miktarının önemli kısmının vekalet ücreti olarak davalı idareye ödenmesi, açılan tazminat davasını davacı açısından anlamsız hale getirmekte, bazı olaylarda ise, davacının dava açılmadan önceki durumundan daha kötü bir duruma girmesine neden olmakta, bu durum, gerek Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru kararlarında gerekse Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarında mahkemeye erişim hakkının ihlali olarak değerlendirilmektedir. Tümden ret ya da kısmen kabul, kısmen ret ile sonuçlanan maddi tazminat davalarında, taraflar lehine hükmedilecek vekalet ücretinin, kişilerin hak arama özgürlüğü kapsamındaki mahkemeye erişim hakkını ihlal etmeden ne şekilde hesaplanacağı konusunda karar tarihinde yürürlükte olan Tarifenin 10. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarına paralel bir düzenlemeye yer verilmemiş olması nedeniyle, reddedilen maddi tazminata ilişkin vekalet ücretinin Tarifenin üçüncü kısmına göre belirleneceğine ilişkin Tarife hükmünün ihmal edilmesi, hakkaniyete daha uygun olacaktır.
Yukarıda yer verilen açıklama uyarınca, tümü reddedilen maddi tazminat yönünden davalı idareler lehine yargılamanın duruşmalı yapıldığı da dikkate alınarak duruşmalı işler için belirlenen maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, İdare Mahkemesince davalı idareler lehine 5.850,00 TL nispi vekalet ücretine hükmedilmesinde ve Bölge İdare Mahkemesince de bu kısmın düzeltilmemesinde hukuki isabet görülmemiştir.
Bu durumda Bölge İdare Mahkemesinin hüküm fıkrasında bulunan "istinaf başvurusunun reddine" ibaresinin "esasa yönelik istinaf başvurularının reddine, davacıların vekalet ücretine yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının hüküm fıkrasında bulunan 'reddedilen maddi tazminat yönünden, karar tarihinde yürürlükte olan A.A.Ü.T uyarınca belirlenen 5.850,00 TL vekalet ücretinin' ibaresinin 'reddedilen maddi tazminat yönünden yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen 1.660,00 TL maktu vekalet ücretinin' şeklinde düzeltilmesine" şeklinde düzeltilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların esasa yönelik temyiz istemi ile davalı İçişleri Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığının temyiz istemlerinin REDDİNE, davacıların vekalet ücretine yönelik temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının yukarıda belirtilen şekilde DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
3. Temyiz yargılama giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin aidiyetine göre iadesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın … İdare Mahkemesine gönderilmesine, 05/10/2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.