DANIŞTAY 10. DAIRE

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2020/1611 E.  ,  2023/5707 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2020/1611
Karar No : 2023/5707

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü / ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
3- ...
4- ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından; İzmir ili, Ödemiş ilçesi, ... (... ) Mahallesi ve civarında uygulanan Arazi Toplulaştırma Projesi kapsamında kendilerine ait ... ve ... sayılı parsellere karşılık olarak ... ada, ... ve ... ada, ... parsel sayılı taşınmazların tahsis edilmesine ilişkin arazi toplulaştırması işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla; Mahkemelerince alınan bilirkişi raporunda yer alan tespit ve değerlendirmeler dikkate alındığında, yeni ve eski parsellerin toprak yapısına ait indekslere göre yeni verilen yerlerin eski parsellerin yerlerine göre daha düşük vasıflı yerler olsa bile toplulaştırma projesi içerisinde davacılara eşitlik sağlanması açısından 1.174,77 m²'lik fazladan bir alanın tahsis edildiği, davacılara tahsis edilen parsellerin 5403 sayılı Kanun'a uygun olduğu anlaşıldığından, yapılan arazi toplulaştırma işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; aynı arazi toplulaştırma işlemi kapsamında, davacıların mülkiyetinde bulunan 1292 (tam) sayılı ve ... (1/4 oranında hisseli) sayılı parsellere karşılık 11.959,84 m² alanlı şekilde oluşturulan ... ada, ... sayılı parselin, 8.655,78 m²'lik kısmının ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla iptal edildiği, ... ada, ... sayılı parsel yönünden iptal edilen arazi toplulaştıma işleminin iş bu davadaki dağıtımı da hukuka aykırı duruma getirdiği, yargı kararı uyarınca yeni bir dağıtım yapılacak olması nedeniyle dava konusu arazi toplulaştıma işleminde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davacıların istinaf başvurularının kabulüne, ... İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından; yapılabilecek en uygun parsel planlamasının yapılmaya çalışıldığı, parsellerin mevcut yerle aynı blokta tahsis edildiği, tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava dosyasının incelenmesinden; uyuşmazlığa konu taşınmazların da içerisinde olduğu alanda, 08/12/2009 tarih ve 27426 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 19/10/2009 tarih ve 2009/15614 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ve 29/11/2011 tarih ve 28127 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 14/11/2011 tarih ve 2011/2405 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 5403 sayılı Kanun'un 17. maddesine göre zorunlu arazi toplulaştırması yapılmasına karar verildiği, alanda 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ve Tarım Arazilerinin Korunması, Kullanılması ve Arazi Toplulaştırmasına İlişkin Tüzük hükümleri uyarınca uygulama yapılacağının belirlendiği, arazi toplulaştırma projesi kapsamında yer alan arazilerin arazi derecelendirmesinin yapılarak arazi derecelendirme haritasının ve mülkiyet listesinin askıya çıkarıldığı, davacıların herhangi bir itirazda bulunmadığı, yeni parselasyon planının 03/05/2017 tarihinde tapu siciline tescili yapılarak arazi toplulaştırma işlemlerinin tamamlandığı, İzmir ili, Ödemiş ilçesi, ... (... ) Mahallesi ve civarında uygulanan Arazi Toplulaştırma Projesi kapsamında kendilerine ait ... ve ... nolu parsele karşılık olarak ... ada, ... ve ... ada, ... parsel sayılı taşınmazların verilmesi üzerine amacına uygun toplulaştırma yapılmadığı belirtilerek arazi toplulaştırması işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan "Arazi toplulaştırması ve dağıtımı" başlıklı 17. maddesi, 1. fıkrasında, "Arazinin rasyonel kullanımını sağlamak amacıyla parsel büyüklüklerinin optimum ölçülerde oluşması için, arazinin yarısından çoğuna malik bulunan ve sayıca maliklerin yarısından fazlasını oluşturanların muvafakati üzerine isteğe bağlı, Bakanlığın veya kurulların talebi üzerine kamu yararı gözetilerek isteğe bağlı olmaksızın, Bakanlar Kurulu kararı ile arazi toplulaştırma proje sahası belirlenir ve uygulanır." hükmüne; son fıkrasında ise, "Toplulaştırma çalışmaları ile ilgili usul ve esaslar tüzükle düzenlenir." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan hüküm uyarınca yürürlüğe konulan ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan Tarım Arazilerinin Korunması, Kullanılması ve Arazi Toplulaştırmasına İlişkin Tüzük'ün "Parsellerin Yeniden Düzenlenmesi" başlıklı 26. maddesinde, "Proje idaresi tarafından çevre ve doğanın korunması ve iyileştirilmesi dikkate alınarak proje alanının yeniden düzenlenmesi aşağıda belirtilen hususlara uygun olarak yapılır veya yaptırılır:
a) Yeni blokların oluşturulmasında, yerleşim birimleri arasındaki mevcut veya yeni düzenlenecek kadastral sınır, mevcut yol, kanal, tesis ve projeleri ile topoğrafik yapı dikkate alınır.
b) Maliklerin istekleri de dikkate alınarak parsellerin arazi derecelendirmedeki hakedişlerden azami yüzde on ortak katılım payı düşüldükten sonra kalan miktarın toplamına eşit değerdeki alan, mümkünse tek parsel olarak tercih sırasına göre verilir.
c) Maliklere ait şerhli ve takyitli, parçalı ve hisseli araziler, bu halleriyle yeni parsellere taşınarak toplulaştırılır.
ç) Sabit tesisler ile çevre ve doğaya görünüm güzelliği veren arazi, yapı ve tesisler eski maliklerine verilecek şekilde parsel planlaması yapılır. Ancak mal sahibinin birden fazla bu özellikte sabit tesisi var ise malikin bunlardan birinin etrafındaki toplulaştırma isteği dikkate alınır.
d) Proje alanında birden fazla yerleşim birimleri arasındaki alan değişikliklerine ilişkin kadastral sınır değişiklikleri, ilgili mevzuat hükümlerine göre yapılır.
e) Dikili tarım arazileri ile seraların olduğu alanlar gerektiğinde kendi içinde toplulaştırmaya konu olur. Bu yerlerde parsel büyüklükleri yörenin ihtiyaçlarına göre belirlenir.
f) Kamu kuruluşlarınca tesis edilmiş olan irtifak hakları, uygulama sonucu oluşacak yeni parsellere maliklerin muvafakatı alınmadan ve bedel ödenmeden aktarılır.
g) Çayır ve meralar, toplulaştırmaya dahil edilerek mümkün olduğunca sulama, tahliye ve yol sisteminden faydalandırılır.
ğ) Proje sahasındaki sabit tesislerin tescilleri yapılmış olsun ya da olmasın tüm dokümanları ilgili kişi ve kuruluşlardan temin edilerek bunlardan yerleri değiştirilemeyecek olanların mevcut durumları korunur." kuralları yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; aynı arazi toplulaştırma işlemi kapsamında, davacıların mülkiyetinde bulunan ... (tam) sayılı ve ... (1/4 oranında hisseli) sayılı parsellere karşılık 11.959,84 m² alanlı şekilde oluşturulan ... ada, ... sayılı parselin, 8.655,78 m²'lik kısmının ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla iptal edildiği, ... ada, ... sayılı parsel yönünden iptal edilen arazi toplulaştıma işleminin iş bu davadaki dağıtımı da hukuka aykırı duruma getirdiği, yargı kararı uyarınca yeni bir dağıtım yapılacak olması nedeniyle dava konusu arazi toplulaştıma işleminde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davacıların istinaf başvurularının kabulüne, ... İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de; Dairemizin 18/10/2023 tarih ve E:2019/10854, K:2023/5706 sayılı kararıyla, "dava konusu toplulaştırma işleminin, davacıların toplulaştırma yapılan tüm taşınmazları yönünden bir bütün olarak değerlendirilerek, mevzuatta öngörüldüğü şekilde yapılıp yapılmadığının, davacıların taşınmazlarına ilişkin toplulaştırma işlemi sonucunda verilen taşınmazlar ile önceki taşınmazların, bulundukları konum ve verimlilik esaslarına göre eşdeğer olup olmadığının, toplulaştırmaya giren parseller ile tahsis edilen yerlerin ilişkisi gözetilerek hukuki ve fiili duruma uygun olup olmadığının yapılan toplulaştırma işlemi ile davacıların taşınmazlarının bulunduğu yerlerde veya yakınlarında yer verilmesinin mümkün olup olmadığının tespiti ile davacıların iddiaları ve davalı idarelerin savunmalarındaki açıklamalar da dikkate alınarak teknik değerlendirmenin yapılması amacıyla farklı bir bilirkişi heyetinden yeni bir rapor alınmak suretiyle karar verilmesi gerektiği" gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının bozulmasına karar verildiği görülmektedir.
Bu itibarla, anılan dosyada yapılacak inceleme neticesinde verilecek kararın, iş bu davadaki dağıtımı da ilgilendirdiği sonucuna varıldığından, ilgili dosyada verilecek karar üzerine yeniden karar verilmesini teminen ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerekmektedir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin KABULÜNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı temyize konu kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 18/10/2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.