DANIŞTAY 10. DAIRE

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2019/9364 E.  ,  2023/5920 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/9364
Karar No : 2023/5920

DAVACI : …
VEKİLİ : Av. …

DAVALI : … Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av. …

DAVANIN_KONUSU : 07/10/2016 tarih ve 29850 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin; Gümrük Yönetmeliği'nin mülga 574. ve 576. maddelerini yeniden düzenleyen 30. ve 32. maddeleri ile aynı tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük Genel Tebliği'nin (Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği) (Seri No: 6) 5, 7 ve Geçici 1. maddelerinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ_İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu Yönetmeliğin 574. maddesinde yapılan değişiklik ile “yetkilendirilmiş gümrük müşaviri” (YGM) tanımının yapıldığı, ancak idareye geniş takdir yetkisi verildiği, tanımda hukuka uyarlık bulunmadığı, düzenlemelerin gümrük sınavında başarılı olduktan ve en az yedi yıl süre ile gümrük müşavirliği izin belgesine sahip olduktan sonra YGM unvanıyla görev yapan pek çok kişinin unvanını kaybetmesine sebep olacağı, Gümrük Kanunu'nun 228. maddesinde dahi “öğrenim şartı hariç olmak üzere” sınavsız veya sınavda başarı göstererek gümrük müşaviri olunabileceği hususunun düzenlediği, dava konusu Yönetmeliğin 576. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendindeki düzenleme ile aynı fıkranın (a) bendindeki istisnaların gözardı edildiği, kazanılmış hakların ihlal edildiği, öte yandan 65 yaş sınırlamasının Yönetmelikle getirildiği, temel hak ve hürriyetlerin ancak Kanunla sınırlanabileceği, yetki belgesine süre konulmasının temel hak ve hürriyetlerin kısıtlanması, mesleğin ifasında idareye keyfi bir yetki tanınması anlamında olduğu, hukuki güvenlik, belirlilik, kazanılmış haklara saygı ve geriye yürümezlik ilkelerine aykırılık bulunduğu ileri sürülmüştür.

DAVALININ_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, dava konusu Yönetmeliğin 574. maddesi ile yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği tanımının yapıldığı, 4458 sayılı Kanuna uygun olarak düzenleme yetkisi verildiği, burada 576. maddeye atıf yapılmasaydı dahi gümrük müşaviri olmak için 576. maddedeki koşulların aranacağı, 4458 sayılı Kanun’un Geçici 5. maddesi ile (mülga) 1615 sayılı Gümrük Kanunundan kaynaklı hakların korunmasına yönelik düzenleme yapıldığı, Yönetmelik değişikliği sırasında Geçici 5. madde ile sağlanan düzenlemeye dokunulmaksızın yetkilendirilmiş gümrük müşaviri olabilme koşullarına eğitim şartının eklendiği, Kanunda gümrük müşavir yardımcısı olmak için aranan şartlar arasında da eğitim şartının bulunduğu, ayrıca dava tarihinden sonra 12/01/2017 tarihli değişiklik ile (g) bendinde değişiklik yapıldığı, 65 yaşın üzerindeki yetkilendirilmiş gümrük müşavirinin görevlerini verimli olarak yerine getiremeyeceği, işleyişte bütün işlemlerin antrepo elemanları tarafından yapılır hale geldiği, sistemin sağlıklı işleyebilmesi için değişiklik yapıldığı, özel olarak yetkilendirilmiş kişilerin düzenli olarak kontrolü amacıyla yetki belgesine süre şartı koyulduğu, yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerinin mesleğin icrası için gerekli şartları halen taşıyıp taşımadıklarının etkin bir şekilde kontrolünün sağlanmasının amaçlandığı savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Davanın kısmen reddine, kısmen karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; 07.10.2016 tarihli ve 29850 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin; 30 ve 32. Maddeleri ile, yine 07.10.2016 tarihli ve 29850 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Gümrük Genel Tebliğinin (Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği) (Seri No: 6); 5, 7 ve Geçici 1. Maddelerinin iptali istemiyle açılmıştır.
Davanın 07.10.2016 tarihli ve 29850 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin; 30 ve 32. Maddelerine ilişkin kısmının incelenmesi;
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 18.6.2009 tarih ve 5911 sayılı Yasa'nın 3. maddesiyle değişik 10. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, gümrük idaresinin gümrük mevzuatının doğru olarak uygulanması için gerekli gördüğü bütün önlemleri alabileceği, bu çerçevede, eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin gerekli gördüğü bir kısım tespit işlemlerinin, belirleyeceği niteliklere sahip gümrük müşavirleri eliyle yürütülmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemeye yetkili olduğu hükme bağlanmış; 227. Maddesinde de Gümrük müşavir yardımcısı olabilecek kişilerin taşıması gereken nitelikler ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir.
3.6.2011 tarih ve 640 sayılı Gümrük Ve Ticaret Bakanlığının Teşkilat Ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2/n maddesinde gümrük müşaviri ve yardımcılarıyla yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerine ilişkin gerekli düzenlemeleri yapmak ve denetlemek Gümrük ve Ticaret Bakanlığının görevleri arasında sayılmış, Gümrükler Genel Müdürlüğünün görevlerinin düzenlendiği 7.maddesinin (n) fıkrasında da gümrük müşaviri ve yardımcıları ile yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerine ilişkin iş ve işlemleri yürütmek görevleri arasında sayılmıştır.
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun verdiği bu yetkiye dayalı olarak davalı idare tarafından 07.10.2009 tarih ve 27369 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gümrük Yönetmeliği ile "Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği" kurumu oluşturulmuş ve bu oluşum 30.06.2015 tarih ve 29402 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan yönetmeliğin 16/h maddesi uyarınca mülga olmuş; 07.10.2016 tarihli ve 29850 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 30. Maddesiyle ana yönetmeliğin Mülga 574. Maddesi, 32. Maddesiyle de 576. Maddesi yeniden düzenlenerek yönetmelikte yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerine yer verilmiştir.
Anılan yönetmeliğin 30. Maddesiyle yeniden düzenlenen Mülga 574. Maddede,"(1) Yetkilendirilmiş gümrük müşaviri, Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine istinaden ekonomik etkili gümrük rejimleri, nihai kullanım, basitleştirilmiş usul uygulamaları ve diğer gümrük işlemlerinin doğru olarak uygulanmasını sağlamak için Bakanlıkça belirlenen tespit işlemlerini yapmak üzere yetkilendirilen ve 576 ncı maddede belirtilen şartları taşıyan gümrük müşaviridir." (2) Birinci fıkrada geçen tespit işlemlerine ilişkin usul ve esaslar ile yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerinin çalışma usul ve esasları Bakanlıkça yayımlanan tebliğ ve genelgelerle belirlenir." şeklinde; 32. Maddesiyle değişik Mülga 576. Maddesinde de "Yetkilendirilmiş gümrük müşavirinin sahip olması gereken nitelikler, a) Kanunun 228 inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri ile geçici 5 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca gümrük müşavirliği izin belgesine sahip olmak ya da Kanunun 228 inci maddesinin birinci fıkrası ile geçici 5 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkrası uyarınca hak sahibi olup, en az yedi yıl süre ile gümrük müşavirliği izin belgesine sahip olmak, b) Son beş yıl içinde Kanunun geçici 6 ncı maddesi uyarınca kesinleşmiş geçici olarak mesleki faaliyetten alıkoyma cezası almamış olmak, c) Dolaylı temsil suretiyle gümrük idarelerinde iş takip etmemek ve bu amaçla kurulmuş tüzel kişilere ortak olmamak, ç) Tespit işlemlerinin yapılacağı kişiler ve antrepo işleticileri ile ortaklık ve çalışan statüde ilişkisi bulunmamak, d) Kanunun geçici 6 ncı maddesi uyarınca birden fazla geçici olarak mesleki faaliyetten alıkoyma cezası almamış olmak, e)Ertelenmiş, hükmün açıklanması geriye bırakılmış, para cezasına veya tedbire çevrilmiş ya da affa uğramış olsalar bile kaçakçılık, zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas, yalan yere şahadet, suç tasnii, iftira, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, devlet sırlarını açığa vurma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, vergi kaçakçılığı veya vergi kaçakçılığına teşebbüs suçlarından ceza almamış olmak, f) 4458 sayılı Kanunun geçici 6 ncı maddesi uyarınca son üç yıl içerisinde üçten fazla uyarma veya kınama cezası almamış olmak, g) En az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, iktisat, siyasal bilgiler, işletme, iktisadi ve idari bilimler fakülteleriyle bunlara denkliği yetkili makamlarca kabul olunan yurt içi ya da yurt dışındaki öğrenim kurumlarından birinden mezun olmak, ğ) Altmış beş yaşını doldurmamış olmak. (2) Birinci fıkrada sayılan niteliklere sahip olan gümrük müşaviri gerekli evraklarla Bakanlığa müracaat eder. Bakanlıkça yapılan değerlendirme sonucunda düzenlenmesi uygun bulunan Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği Yetki Belgesinin geçerlilik süresi 3 yıldır. Bu süre birinci fıkranın (ğ) bendinde yer alan nitelik dikkate alınarak daha kısa belirlenir.” şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Yukarıda yazılı hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden; yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği müessesesinin düzenlenmesinde, bürokratik işlemlerin azaltılması, gümrük işlemlerinin daha hızlı sürede sonlandırılması ve böylelikle vatandaşa daha kaliteli ve etkili kamu hizmeti sunulması ile birlikte teknik bilgi ve uzmanlık gerektiren gümrük mevzuatının doğru olarak uygulanmasını temine ilişkin faaliyetlerin etkili biçimde sürdürülmesinin hedeflendiği görülmüştür.
Kanun koyucunun yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerinin yürüttükleri hizmeti kamusal hizmet niteliğinde gördüğü, idarenin daha önce devlet memurlarına yaptırdığı bir çok gümrük işlemini, bilgi, tecrübe ve güven esasına dayalı olarak yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerine devrettiği, bu hizmeti yürüten yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerinin, dolaylı temsil suretiyle faaliyet gösteren gümrük müşavirleri ile tespit işlemini yaptığı yükümlülerden bağımsız olarak faaliyet göstermesinin amaçlandığı anlaşılmıştır.
Yetkilendirilmiş Gümrük müşavirlerinin görev tanımı ve özellikleri ile üstlenmiş oldukları görev ve yükümlülükleri dikkate alındığında, yukarıda belirtilen yetki kapsamında bu göreve atanacaklarda hizmetin gereklerine uygun aranılacak nitelikleri belirleme konusunda takdir yetkisine sahip olan idarece, bu meslek gurubunun 4458 sayılı Yasanın 227.maddesinde gümrük müşavirliği için öngörülen eğitim şartı dahil diğer şartları taşımaları yanında, gümrük işlerinde gümrük müşavirlerine göre daha fazla yetkiyle donatılmış olan bu meslek mensupları için disiplin ve yaş gibi koşullar ile birlikte gümrük işlemlerinin sağlıklı ve etkili bir şekilde yürütülmesi ve adına hareket edilenlerin zarar görmemesi için Yetkilendirilmiş Gümrük müşavirleri üzerinde etkin denetim sağlanabilmesi açısından belgelerin belirli süreyle verilmesine yönelik yapılan dava konusu düzenlemelerde hizmet gerekleri, kamu yararı ve hukuka aykırılık görülmemiştir.
Anılan yönetmelik hükümlerine dayalı olarak Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği 6 Seri Nolu Gümrük Genel Tebliği 07.10.2016 tarihli ve 29850 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulmuş olup, davacı anılan tebliğin yukarıda yer verilen maddelerinin iptalini istemektedir.
Dava konusu Tebliğ hükümlerinin 5. maddesinin 1. fıkrası ile 7. maddesinin iptali isteminin incelenmesi;
İptale konu Tebliğin 5. Maddesinin 1. Fıkrasında, " 11 inci maddede belirlenen tespit işlemlerini yapacak gümrük müşavirinin yetkilendirilmiş gümrük müşaviri olabilmesi için Gümrük Yönetmeliğinin 576 ncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan niteliklere sahip olması gerekir."hükmü, "Yetki belgesi" başlıklı 7. Maddesinde de, " (1) 5 inci maddede yer alan nitelikleri taşıyan ve başvuruları uygun bulunan gümrük müşavirleri adına Genel Müdürlük tarafından örneği Ek-4’te yer alan yetki belgesi, yetki numarası verilmek suretiyle düzenlenir. Yetki belgesinin geçerlilik süresi 3 yıldır. Bu süre Gümrük Yönetmeliğinin 576 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde yer alan nitelik dikkate alınarak daha kısa belirlenir.
(2) Adına yetki belgesi düzenlenen gümrük müşavirinin BİLGE (Bilgisayarlı Gümrük Etkinlikleri) kullanıcı kodlarına bloke konulur. Yetki sahibinin merkezi BİLGE programı üzerinde işlem yapabilmesi için profil oluşturulur. Yetki belgesi, gümrük müşavirinin kayıtlı bulunduğu Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü tarafından yetkilendirilmiş gümrük müşaviri veya noter onaylı vekâletnameyi haiz vekiline tutanak karşılığında teslim edilir. Yetkilendirilmiş gümrük müşaviri, internet üzerinden kendi erişim kodunu oluşturur. Başvuru tarihinden itibaren üç ay içerisinde ilgilisi tarafından teslim alınmaması halinde, belge düzenlenmemiş sayılır.
(3) Yetkilendirilmiş gümrük müşaviri kendisine teslim edilen yetki belgesinin saklanmasından ve erişim kodunun kullanımından sorumludur.
(4) Yetkilendirilmiş gümrük müşavirinin adı-soyadı, tüzel kişi ticaret unvanı, faaliyet adresi, telefon ve e-posta adresi bilgileri Bakanlık internet sayfasında yayımlanır. Yetkilendirilmiş gümrük müşaviri adı-soyadı, tüzel kişi ticaret unvanı, faaliyet adresi, telefon ve e-posta adreslerine ilişkin bilgilerinde herhangi bir değişiklik olması durumunda, 7 gün içerisinde bilgilerin program aracılığıyla güncellenmesi için Genel Müdürlüğe bildirimde bulunulur.
(5) Yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği yetkisini kazanan kişinin gümrük müşavirliği statüsünün devam etmesi nedeniyle bu Tebliğde yer almayan hususlarda gümrük müşavirinin tabi olduğu mevzuat hükümleri yetkilendirilmiş gümrük müşaviri için de geçerlidir." hükmü yer almaktadır.
İdarelerin yönetmelik ve daha alt düzenleyici işlemler ile düzenleme yetkisinin yasama organının çizdiği sınırlar içinde, başta Anayasa olmak üzere, kanun, tüzük gibi üst hukuk normlarına aykırı olmamak kayıt ve şartına bağlı olarak gerçekleşebileceği, öğretide de türevsel bir yetki olarak kabul edilen idarelerin düzenleme yetkisinin, üst normlarla getirilen hükümleri kısıtlayacak bir şekilde kullanılamayacağı, daha üst normlarla yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerine tanınan yetkilerde Tebliğ ile sınırlamalara gidilemeyeceği ve yine üst normlarda bulunmayan sorumluluk ve yükümlülüklerin Tebliğ ile getirilemeyeceği açıktır
Ancak, bahse konu Tebliğin 5. maddesinin 1. fıkrası hükmü; yetkilendirilmiş gümrük müşavirinin tanımını yaparak Gümrük Yönetmeliği 576. maddeye atıfta bulunmakta, 7. Maddesinde yer alan düzenlemeler ise; yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği yetki belgesine ve bu belgenin oluşturulan bilgisayar sistemine kaydı, teslimi, saklanmasına ilişkin, bu aşamalarda yapılacak iş ve işlemleri içerdiği anlaşılmakta olup, Yönetmelikte yer alan hükümlerin tekrarı olan, daha üst normlarla yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerine tanınan yetkilerde sınırlamalara gitmeyen ve yine üst normlarda bulunmayan sorumluluk ve yükümlülükler getirmeyen söz konusu Tebliğ hükümlerinde de kamu yararı ve hizmet gerekleri bakımından hukuka aykırılık görülmemiştir.
Dava konusu Tebliğin 5. maddesinin 2.,3.,4.,5., fıkraları ile Geçici 1. maddesi incelendiğinde:
Danıştay 15. Dairesinin 20.03.2018 tarih ve E:2016/10321, K:2018/2775 sayılı kararıyla, dava konusu Tebliğin 5.maddesinin 2.,3.,4.,5. fıkra hükümleri ile Geçici 1. maddesi iptal edildiğinden bu kısımlara yönelik iptal istemi hakkında ayrıca karar verilmesine gerek görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle; 07.10.2016 tarihli ve 29850 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin, 2009 tarihli Gümrük Yönetmeliğinin mülga 574. maddesini yeniden düzenleyen 30. maddesi ile mülga 576. maddesini yeniden düzenleyen 32. Maddesi ve 07.10.2016 tarihli ve 29850 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Gümrük Genel Tebliğinin (Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği) (Seri No: 6) 5. maddesinin 1. fıkrası ile 7. maddesi yönünden davanın reddine, anılan Genel Tebliğin 5. Maddesinin 2.,3.,4.,5., fıkraları ile Geçici 1. maddesi yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının Ankara Üniversitesi Dil, Tarih ve Coğrafya Fakültesi mezunu olması ve 65 yaşın üzerinde olması sebebiyle yapılan düzenlemelerden etkilendiğinden bahisle 07/10/2016 tarih ve 29850 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin; Gümrük Yönetmeliği'nin mülga 574 ve 576. maddelerini yeniden düzenleyen 30 ve 32. maddeleri ile aynı tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük Genel Tebliği'nin (Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği) (Seri No: 6) 5, 7 ve Geçici 1. maddelerinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun dava konusu işlemlerin yayımlandığı tarihte yürürlükte bulunan haliyle 10. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, (Mülga) Gümrük Müsteşarlığının, gümrük mevzuatının doğru olarak uygulanması için gerekli gördüğü bütün önlemleri alabileceği, bu çerçevede eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin gerekli gördüğü bir kısım tespit işlemlerinin, belirleyeceği niteliklere sahip gümrük müşavirleri eliyle yürütülmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemeye yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun verdiği bu yetkiye dayalı olarak davalı idare (Mülga Gümrük ve Ticaret Bakanlığı) tarafından 07/10/2009 tarih ve 27369 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gümrük Yönetmeliği ile "Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği" kurumu oluşturulmuş, anılan Yönetmeliğin, 07/10/2016 tarih ve 29850 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan "Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik"in;
30. maddesi ile yeniden düzenlenen "Yetkilendirilmiş gümrük müşaviri" başlıklı 574. maddesinde, "(1)Yetkilendirilmiş gümrük müşaviri, Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine istinaden ekonomik etkili gümrük rejimleri, nihai kullanım, basitleştirilmiş usul uygulamaları ve diğer gümrük işlemlerinin doğru olarak uygulanmasını sağlamak için Bakanlıkça belirlenen tespit işlemlerini yapmak üzere yetkilendirilen ve 576 ncı maddede belirtilen şartları taşıyan gümrük müşaviridir.
(2) Birinci fıkrada geçen tespit işlemlerine ilişkin usul ve esaslar ile yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerinin çalışma usul ve esasları Bakanlıkça yayımlanan tebliğ ve genelgelerle belirlenir." kuralına;
32. maddesi ile yeniden düzenlenen "Yetkilendirilmiş gümrük müşavirinin sahip olması gereken nitelikler" başlıklı 576. maddesinde, "(1) Yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerinin aşağıda belirtilen niteliklere sahip olmaları gerekir:
a) Kanunun 228 inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri ile geçici 5 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca gümrük müşavirliği izin belgesine sahip olmak ya da Kanunun 228 inci maddesinin birinci fıkrası ile geçici 5 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkrası uyarınca hak sahibi olup, en az yedi yıl süre ile gümrük müşavirliği izin belgesine sahip olmak,
b) Son beş yıl içinde Kanunun geçici 6 ncı maddesi uyarınca kesinleşmiş geçici olarak mesleki faaliyetten alıkoyma cezası almamış olmak,
c) Dolaylı temsil suretiyle gümrük idarelerinde iş takip etmemek ve bu amaçla kurulmuş tüzel kişilere ortak olmamak,
ç) Tespit işlemlerinin yapılacağı kişiler ve antrepo işleticileri ile ortaklık ve çalışan statüde ilişkisi bulunmamak,
d) Kanunun geçici 6 ncı maddesi uyarınca birden fazla geçici olarak mesleki faaliyetten alıkoyma cezası almamış olmak,
e) Ertelenmiş, hükmün açıklanması geriye bırakılmış, para cezasına veya tedbire çevrilmiş ya da affa uğramış olsalar bile kaçakçılık, zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas, yalan yere şahadet, suç tasnii, iftira, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, devlet sırlarını açığa vurma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, vergi kaçakçılığı veya vergi kaçakçılığına teşebbüs suçlarından ceza almamış olmak,
f) 4458 sayılı Kanunun geçici 6 ncı maddesi uyarınca son üç yıl içerisinde üçten fazla uyarma veya kınama cezası almamış olmak,
g) En az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, iktisat, siyasal bilgiler, işletme, iktisadi ve idari bilimler fakülteleriyle bunlara denkliği yetkili makamlarca kabul olunan yurt içi ya da yurt dışındaki öğrenim kurumlarından birinden mezun olmak,
ğ) Altmış beş yaşını doldurmamış olmak.
(2) Birinci fıkrada sayılan niteliklere sahip olan gümrük müşaviri gerekli evraklarla Bakanlığa müracaat eder. Bakanlıkça yapılan değerlendirme sonucunda düzenlenmesi uygun bulunan Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği Yetki Belgesinin geçerlilik süresi 3 yıldır. Bu süre birinci fıkranın (ğ) bendinde yer alan nitelik dikkate alınarak daha kısa belirlenir.” kuralına yer verilmiştir.
4458 sayılı Kanun'un 10. ve 226. maddeleri ile Gümrük Yönetmeliğinin 574. maddesine dayanılarak çıkarılan ve 07/10/2016 tarih ve 29850 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük Genel Tebliği'nin (Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği) (Seri No: 6) "Yetkilendirilmiş gümrük müşavirinin sahip olması gereken nitelikler" başlıklı 5. maddesinde, "(1) 11 inci maddede belirlenen tespit işlemlerini yapacak gümrük müşavirinin yetkilendirilmiş gümrük müşaviri olabilmesi için Gümrük Yönetmeliğinin 576 ncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan niteliklere sahip olması gerekir.
(2) Yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerince kurulan şirketlerin, 11 inci maddede yer alan tespit işlemlerini yapabilmesi için şirket ortaklarının tamamı ile şirketi temsil ve ilzama yetkili müdürlerinin yetkilendirilmiş gümrük müşaviri olması şarttır.
(3) Şirket ortağı yetkilendirilmiş gümrük müşavirinin, 11 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan tespit işlemlerini yapabilmesi için şirketteki hisselerinin en az %20 olması gerekir.
(4) Yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği belgesini iade eden ya da belgesi geri alınan müşavirlerin, yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği şirketlerindeki ortaklıklarını sonlandırmaları gerekir.
(5) Yetkilendirilmiş gümrük müşavirleri birden fazla yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği şirketine ortak olamazlar." ; "Yetki belgesi" başlıklı 7. maddesinde, " (1) 5 inci maddede yer alan nitelikleri taşıyan ve başvuruları uygun bulunan gümrük müşavirleri adına Genel Müdürlük tarafından örneği Ek-4’te yer alan yetki belgesi, yetki numarası verilmek suretiyle düzenlenir. Yetki belgesinin geçerlilik süresi 3 yıldır. Bu süre Gümrük Yönetmeliğinin 576 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde yer alan nitelik dikkate alınarak daha kısa belirlenir.
(2) Adına yetki belgesi düzenlenen gümrük müşavirinin BİLGE (Bilgisayarlı Gümrük Etkinlikleri) kullanıcı kodlarına bloke konulur. Yetki sahibinin merkezi BİLGE programı üzerinde işlem yapabilmesi için profil oluşturulur. Yetki belgesi, gümrük müşavirinin kayıtlı bulunduğu Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü tarafından yetkilendirilmiş gümrük müşaviri veya noter onaylı vekâletnameyi haiz vekiline tutanak karşılığında teslim edilir. Yetkilendirilmiş gümrük müşaviri, internet üzerinden kendi erişim kodunu oluşturur. Başvuru tarihinden itibaren üç ay içerisinde ilgilisi tarafından teslim alınmaması halinde, belge düzenlenmemiş sayılır.
(3) Yetkilendirilmiş gümrük müşaviri kendisine teslim edilen yetki belgesinin saklanmasından ve erişim kodunun kullanımından sorumludur.
(4) Yetkilendirilmiş gümrük müşavirinin adı-soyadı, tüzel kişi ticaret unvanı, faaliyet adresi, telefon ve e-posta adresi bilgileri Bakanlık internet sayfasında yayımlanır. Yetkilendirilmiş gümrük müşaviri adı-soyadı, tüzel kişi ticaret unvanı, faaliyet adresi, telefon ve e-posta adreslerine ilişkin bilgilerinde herhangi bir değişiklik olması durumunda, 7 gün içerisinde bilgilerin program aracılığıyla güncellenmesi için Genel Müdürlüğe bildirimde bulunulur.
(5) Yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği yetkisini kazanan kişinin gümrük müşavirliği statüsünün devam etmesi nedeniyle bu Tebliğde yer almayan hususlarda gümrük müşavirinin tabi olduğu mevzuat hükümleri yetkilendirilmiş gümrük müşaviri için de geçerlidir."; "Geçiş hükmü" başlıklı geçici 1. maddesinde ise, "(1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce düzenlenmiş sözleşmeler, Gümrük Genel Tebliği (Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği) (Seri No:2) kapsamında 31/12/2016 tarihine kadar geçerlidir.
(2) Gümrük Genel Tebliği (Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği) (Seri No:2) çerçevesinde verilen yetki belgeleri 31/12/2016 tarihine kadar geçerlidir. Bu tarihe kadar yenileme başvurusunda bulunulmaması durumunda mevcut belgeler hükümsüz sayılır ve ayrıca sistem üzerinden iptal edilir. Yenileme başvurularının değerlendirilmesi aşamasında başvuru sahiplerinin 5 inci maddede yer alan koşulları taşıyıp taşımadıkları kontrol edilir.
(3) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce gerçekleştirilen iş akitleri, 31/12/2016 tarihine kadar 20 nci maddenin birinci fıkrası hükümlerine uygun hale getirilir.
(4) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce kurulmuş bulunan yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği şirketleri ortaklık yapısı, 31/12/2016 tarihine kadar 5 inci maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarına uygun hale getirilir." hükümlerine yer verilmiştir.
Bilahare, Gümrük Yönetmeliğinin dava konusu 576. maddesinde, başlığı da dahil olmak üzere dava tarihinden sonra birtakım değişiklikler yapılmış olup, anılan maddenin;
1. fıkrasının (b) ve (e) bentleri, 11/08/2020 tarih ve 31210 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile,
1. fıkrasının (g) bendi, 12/01/2017 tarih ve 29946 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile,
1. fıkrasının (ğ) bendi, 30/12/2021 tarih ve 31705 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile,
2. fıkrası; 03/01/2019 tarihli ve 30644 sayılı, 11/08/2020 tarih ve 31210 sayılı, 09/01/2014 tarihli ve 32424 sayılı Resmi Gazete nüshalarında yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değişikliğe uğramış ve nihai olarak aşağıdaki hali almıştır.
"b) Son yedi yıl içinde Kanunun geçici 6 ncı maddesi uyarınca geçici olarak mesleki faaliyetten alıkoyma cezası almamış olmak,
e) Ertelenmiş, hükmün açıklanması geriye bırakılmış, para cezasına veya tedbire çevrilmiş ya da affa uğramış olsalar bile kaçakçılık, zimmet, ihtilas, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas, yalan yere şahadet, suç tasnii, iftira gibi yüz kızartıcı suçlar ile resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, devlet sırlarını açığa vurma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, vergi kaçakçılığı veya vergi kaçakçılığına teşebbüs suçları, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamı suçlar ile örgütlü suçlardan ceza almamış olmak,
g) En az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, iktisat, siyasal bilgiler, işletme, iktisadi ve idari bilimler fakülteleriyle bunlara denkliği yetkili makamlarca kabul olunan yurt içi ya da yurt dışındaki öğrenim kurumlarından birinden mezun olmak veya diğer öğretim kurumlarından lisans seviyesinde mezun olmakla beraber bu fıkrada belirtilen dallardan lisansüstü diploma almış olmak,
ğ) Yetmiş yaşını doldurmamış olmak.
(2) Birinci fıkrada sayılan niteliklere sahip olan gümrük müşaviri gerekli evraklarla Bakanlığa müracaat eder. Bakanlıkça yapılan değerlendirme sonucunda bu kişiler yetkilendirilebilir. Yetki belgesinin süresine ilişkin hususlar şunlardır:
a) Yetki belgesinin süresi iki yıldır ve bu süre birinci fıkranın (ğ) bendinde yer alan nitelik dikkate alınarak daha kısa belirlenir.
b) İki belge dönemi boyunca herhangi bir disiplin cezası almamış olanlar için (a) bendinde belirtilen süre ilk defasında üç yıl olarak uygulanır. Üç yıllık dönemde de herhangi bir disiplin cezası almamış olanlar için düzenlenecek belgenin süresi bir yıl artırılır. Bu bende göre artırılacak süre dört yılı geçemez."

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1-Gümrük Genel Tebliği'nin (Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği) (Seri No: 6) dava konusu 5, 7 ve Geçici 1. maddelerinin incelenmesi:
10/09/2020 tarihli ve 31240 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği Tebliği'nin 26. maddesiyle dava konusu Tebliğ yürürlükten kaldırılmıştır.
Bu durumda, dava konusu Tebliğ'in 5.,7., ve Geçici 1. maddeleri yönünden konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine olanak bulunmamaktadır.
2-Gümrük Yönetmeliği'nin, dava konusu Yönetmeliğin 32. maddesi ile değişik 576. maddesinin 1. fıkrasının (b), (e), (g) ve (ğ) bentleri ile 2. fıkrasının incelenmesi:
12/01/2017 tarih ve 29946 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile dava konusu Yönetmeliğin 576. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi değişikliğe uğramıştır.
03/01/2019 tarihli ve 30644 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile dava konusu Yönetmeliğin 576. maddesinin 2. fıkrası değişikliğe uğramıştır.
11/08/2020 tarih ve 31210 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile dava konusu Yönetmeliğin 576. maddesinin 1. fıkrasının (b) ve (e) bentleri ile 2. fıkrası değişikliğe uğramıştır.
30/12/2021 tarih ve 31705 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile dava konusu Yönetmeliğin 576. maddesinin 1. fıkrasının (ğ) bendi değişikliğe uğramıştır.
09/01/2014 tarihli ve 32424 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile dava konusu Yönetmeliğin 576. maddesinin 2. fıkrası yeniden değişmiştir.
Bu durumda, dava konusu Yönetmeliğin 576. maddesinin 1. fıkrasının (b), (e), (g) ve (ğ) bentleri ile 2. fıkrası yönünden konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine olanak bulunmamaktadır.
3-Gümrük Yönetmeliğinin, dava konusu Yönetmeliğin 30. maddesi ile değişik 574. maddesi ve 32. maddesi ile değişik 576. maddesinin 1. fıkrasının (a), (c), (ç), (d) ve (f) bentlerinin incelenmesi:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 10. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, gümrük idaresinin, gümrük mevzuatının doğru olarak uygulanması için gerekli gördüğü bütün önlemleri alabileceği, bu çerçevede eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin gerekli gördüğü bir kısım tespit işlemlerinin, belirleyeceği niteliklere sahip gümrük müşavirleri eliyle yürütülmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemeye yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun verdiği bu yetkiye dayalı olarak davalı idare tarafından 07/10/2009 günlü, 27369 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gümrük Yönetmeliği ile "Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği" kurumu oluşturulmuş, 30.06.2015 tarihli Yönetmelik değişikliğiyle kurum mülga hale getirilmiş, dava konusu 07.10.2016 tarihli Yönetmelik değişikliği ile birlikte de daha önce mülga hale getirilmiş bulunan yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği ile ilgili 574, 575, 576, 577 ve 578. maddeler yeniden düzenlenerek yürürlüğe konulmuşlardır.
Yönetmeliğin 574. maddesinde yetkilendirilmiş gümrük müşaviri, 4458 sayılı Kanunun 10. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine istinaden ekonomik etkili gümrük rejimleri, nihai kullanım, basitleştirilmiş usul uygulamaları ve diğer gümrük işlemlerinin doğru olarak uygulanmasını sağlamak için Mülga Gümrük Müsteşarlığınca (davalı Bakanlıkça) belirlenen tespit işlemlerini yapmak üzere yetkilendirilen ve 576. maddede belirtilen şartları taşıyan gümrük müşaviri olarak tanımlanmış; bu fıkrada geçen tespit işlemlerine ilişkin usul ve esaslar ile yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerinin çalışma usul ve esaslarının Mülga Gümrük Müsteşarlığınca (davalı Bakanlıkça) yayımlanan tebliğ ve genelgelerle belirleneceği kurala bağlanmıştır. Böylelikle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 10. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi ile bir kısım tespit işlemlerinin yetkilendirilmiş gümrük müşavirleri eliyle yürütülmesine imkân sağlanmıştır.
Anayasanın 123. ve 124. maddeleri uyarınca, normlar hiyerarşisine aykırı olmayacak şekilde, görev alanlarına ilişkin konularda hizmette etkinliğin sağlanması için gerekli önlemleri alma, bu kapsamda düzenleyici işlemler yapma yetkisine sahip olan idareler, kamu hizmetlerinin hangi koşullar altında ve nasıl yürütüleceğini önceden saptamak her zaman mümkün olmadığından, gelişen durumlara göre ortaya çıkan ihtiyaçları karşılayabilmek amacıyla düzenleyici işlemler yapma ve üzerinde gerekli değişikliklerde bulunma hususunda da takdir yetkisine sahip bulunmaktadırlar.
Bununla birlikte, idareye tanınan bu takdir yetkisinin, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmeyeceği de kuşkusuzdur. Zira, takdir yetkisi ile idareye ancak hukuk kuralları içinde hareket özgürlüğü tanınmış olduğundan, yasa koyucu tarafından idareye tanınan bu yetkinin, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak kullanılması gerekmektedir.
Dava konusu düzenlemeler ile; yetkilendirilmiş gümrük müşavirliğinin tanımı yapılmış ve sahip olmaları gereken nitelikler belirlenmiş, bunların çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar, sorumlulukları, yetki belgelerinin düzenlenmesi ve geri alınması gibi hususlarda da hükümler getirilmiştir.
Gümrük idarelerince yürütülen kamu hizmetinin gümrük memurları eliyle yürütülmesi esas olup, yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği uygulamasının da personel yetersizliği ve uygulamada ortaya çıkan bazı aksaklıkların giderilmesi amacıyla yapıldığı gözönüne alındığında; hizmetin asıl sahibi idarenin sahip olduğu takdir yetkisini hukuka uygun olarak kullandığı ve yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği ile ilgili olarak yine hukuka ve normlar hiyerarşisine aykırı olmayacak biçimde dava konusu düzenlemeler ile usul ve esaslar getirdiği sonucuna ulaşıldığından, dava konusu kurallarda kamu yararı ve hizmet gerekleri bakımından hukuka aykırılık görülmemiştir.
Nitekim, dava konusu kuralların iptali istemiyle açılan bir başka davada, Danıştay (Kapatılan) Onbeşinci Dairesince, Yönetmeliğin 30. ve 32. maddeleri yönünden davanın reddi yolunda verilen 20/03/2018 tarih ve E:2016/10321, K:2018/2775 sayılı karar, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 31/10/2019 tarih ve E:2018/2620, K:2019/4895 sayılı kararı ile onanarak kesinleşmiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.07/10/2009 tarihli ve 27369 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliği'nin, 07/10/2016 tarih ve 29850 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değişik 576. maddesinin 1. fıkrasının (b) ve (e) bentleri ile 2. fıkrasının iptali istemi yönünden DAVA HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA oybirliğiyle,
2.07/10/2009 tarihli ve 27369 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliği'nin, 07/10/2016 tarih ve 29850 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değişik 576. maddesinin 1. fıkrasının (g) ve (ğ) bentlerinin iptali istemi yönünden DAVA HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA oyçokluğuyla,
3.07/10/2016 tarihli ve 29850 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük Genel Tebliği'nin (Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği) (Seri No: 6) 5, 7 ve Geçici 1. maddelerinin iptali istemi yönünden DAVA HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA oybirliğiyle,
4.07/10/2009 tarihli ve 27369 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinin, 07/10/2016 tarih ve 29850 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değişik 574. maddesi ile 576. maddesinin 1. fıkrasının (a), (c), (ç), (d) ve (f) bentlerinin iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE oybirliğiyle,
5. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin haklılık oranına göre … TL'sinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, … TL'sinin davacı üzerinde bırakılmasına, yürütmenin durdurulması kararına itiraz aşamasında davalı idarece yapılan toplam … TL yargılama giderinin haklılık oranına göre … TL'sinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, … TL'si davalı idare üzerinde bırakılmasına,
6. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, … TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
7. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra aidiyetine göre taraflara iadesine,
8. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 25/10/2023 tarihinde karar verildi.

(X)-KARŞI OY :
Anayasa'nın 124. maddesinde; "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler..." hükmüne yer verilmiştir.
Dava konusu Yönetmeliğin dayanağını teşkil eden 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 10. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "Müsteşarlık, gümrük mevzuatının doğru olarak uygulanması için gerekli gördüğü bütün önlemleri alır. Bu çerçevede, eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin gerekli gördüğü bir kısım tespit işlemlerinin, belirleyeceği niteliklere sahip gümrük müşavirleri eliyle yürütülmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemeye yetkilidir." hükmü; 225. maddesinin 1. fıkrasında, "Eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin faaliyetler, 5 inci madde hükümleri çerçevesinde, sahipleri ile bunların adına hareket edenler tarafından doğrudan temsil yoluyla veya gümrük müşavirleri tarafından dolaylı temsil yoluyla takip edilir ve sonuçlandırılır." hükmü; 226. maddesinin 1. fıkrasında, "Gümrük müşavirleri her türlü gümrük işlemini takip ederek sonuçlandırabilirler.", 2. fıkrasında, "Gümrük müşavir yardımcıları bir gümrük müşavirinin yanında çalışır ve onun adına gümrük idarelerinde iş takip edebilirler. Gümrük müşavir yardımcılarının gümrüklerde iş takibine ilişkin sınırlandırmalar yapmaya Gümrük Müsteşarlığı yetkilidir.", 3. fıkrasında, "Stajyerler, gümrük idarelerinde iş takibi yapamaz.", 4. fıkrasında, "Gümrük müşavir yardımcılarının ve stajyerlerin fiil ve hareketlerinden doğacak mali sorumluluk, yanında çalıştıkları gümrük müşavirine aittir." hükmü; 227. maddesinin "gümrük müşavir yardımcısı olabilecek kişilerin sahip olması gereken koşulları belirleyen" 1. fıkrasının (f) bendinde, "i) Hukuk, iktisat, maliye, işletme, muhasebe, bankacılık, kamu yönetimi, siyasal bilgiler ve endüstri mühendisliği dallarında eğitim veren fakülte ve yüksek okullardan veya denkliği Yüksek Öğretim Kurumunca tasdik edilmiş yabancı yüksek öğretim kurumlarından en az lisans seviyesinde mezun olmak, ii) Diğer öğretim kurumlarından lisans seviyesinde mezun olduktan sonra (i) alt bendinde belirtilen bilim dallarından lisansüstü seviyede diploma almış olmak ya da ön lisans eğitimi veren gümrük, dış ticaret ve Avrupa Birliği konularında uzmanlık programı olan meslek yüksek okullarından mezun olmak," hükmü yer almaktadır.
Dava konusu Gümrük Yönetmeliğinin "Yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerinin sahip olması gereken nitelikler" başlıklı 576. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinde, en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, iktisat, siyasal bilgiler, işletme, iktisadi ve idari bilimler fakülteleriyle bunlara denkliği yetkili makamlarca kabul olunan yurt içi ya da yurt dışındaki öğrenim kurumlarından birinden mezun olmak; (ğ) bendinde, altmış beş yaşını doldurmamış olmak" düzenlemelerine yer verilmiştir.
Anayasa'nın ''Çalışma ve sözleşme hürriyeti'' başlıklı 48. maddesinde, çalışma özgürlüğü güvenceye bağlanmıştır. Çalışma özgürlüğü, kişinin çalışıp çalışmama, çalışacağı işi ve yeri seçme ve çalıştığı işten ayrılma özgürlüğünü kapsamaktadır.
Anayasa'nın 48. maddesinde, çalışma özgürlüğü için herhangi bir sınırlama nedeni öngörülmemiş olmakla birlikte, bunun hiçbir şekilde sınırlandırılması mümkün olmayan mutlak bir hak olduğu söylenemez. Anayasa Mahkemesi kararlarında, özel sınırlama nedeni öngürülmemiş özgürlüklerin de o özgürlüğün doğasından kaynaklanan bazı sınırlarının bulunduğu; ayrıca, Anayasa'nın başka maddelerinde yer alan hak ve özgürlükler ile Devlete yüklenen ödevlerin özel sınırlama sebebi gösterilmemiş hak ve özgürlüklere sınır teşkil edebileceği kabul edilmektedir. Bu bağlamda, bu hakkın Anayasa'da düzenlenen diğer hak ve özgürlükler veya Devlete yüklenen ödevlerle çatışması durumunda da sınırlandırılabilmesi mümkündür. Bununla birlikte Anayasa'nın 13. maddesi uyarınca çalışma hakkına yönelik sınırlamalar ancak kanunla yapılabilir.
Olayda ise, yaş ve mezuniyet şartını taşımayanların gümrük müşaviri olamayacağı yönündeki mezkur Yönetmeliğin dava konusu "Yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerinin sahip olması gereken nitelikler" başlıklı 576. maddesinin 1. fıkrasının (g) ve (ğ) bentlerinin davacının çalışma özgürlüğünü sınırlayıcı nitelikte olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerinin çalışma ve sözleşme hürriyetini, Anayasanın 13. maddesinde getirilen hukuki güvencelere ve kanunla sınırlama ilkesine aykırı olacak şekilde düzenleyen dava konusu Yönetmeliğin "Yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerinin sahip olması gereken nitelikler" başlıklı 576. maddesinin 1. fıkrasının (g) ve (ğ) bentlerinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu Yönetmeliğin anılan bentlerinin iptaline karar verilmesi gerektiği oyuyla aksi yöndeki Daire kararının bu kısmına katılmıyorum.