DANIŞTAY 10. DAIRE

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2019/783 E.  ,  2023/7765 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/783
Karar No : 2023/7765

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av....

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
(Mülga ... Bakanlığı)
VEKİLİ : Av....

DİĞER DAVALILAR : 1- ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av....
2- ... Bölge Müdürlüğü

İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davacı ve davalı Ticaret Bakanlığı tarafından aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, kendisine ait ... plakalı, ... şasi numaralı, 2009 model ... marka araca el konulmasında idarelerin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek uğradığı iddia edilen zararlarına karşılık aracın piyasa değeri olan 170.000,00 TL maddi tazminat ile 10.000,00 TL manevi tazminatın el konulma tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; ... plakalı ... şasi numaralı 2009 model aracın, 15/01/2016 tarih ve ... sayılı karar ile mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilmiş ise de, davacı tarafından 11/05/2017 tarih ve ... sayılı dilekçe ile 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'na Göre Gümrük Vergilerinin Eksik Ödenmesi Nedeniyle Elkonulan Kara Taşıtlarının Sahiplerine İadesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin ilgili hükümlerinden yararlanmak üzere başvuru yapıldığı, yönetmelik hükümleri gereğince eksik ödenen ÖTV tutarının davacı tarafından ödenmesi neticesinde ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... sayılı kararı ile tedbirin kaldırılarak aracın ruhsat sahibine iadesine karar verilmesi üzerine araç üzerindeki mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararının kaldırıldığı, davalı idarelerin aracın yurt dışından ithal edilerek trafik siciline tescilinin yapılması öncesinde üzerine düşen dikkat ve özeni göstermeyerek, yükümlü oldukları hizmeti kusurlu işlettikleri, uğranılan zararın kusurlu sorumluluk ilkesi gereğince tazmin edilmesi gerektiği, davacının aracını kullanmaktan mahrum kalması nedeniyle bir takım sıkıntılar yaşadığı, bu süreçte psikolojik olarak yıprandığı gerekçesiyle araç rayiç bedeli olarak talep edilen 170.000,00 TL yönünden dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, manevi tazminat istemi yönünden ise davanın kabulüne, 10.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davalı İçişleri Bakanlığı ve Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan istinaf başvurularının İdare Mahkemesi kararının karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmı yönünden reddine, manevi tazminat isteminin kabulüne ilişkin kısmı yönünden kabulüne, kararın bu kısmının kaldırılmasına, olayda davacının aracına el konulmasından dolayı manevi tazminat hükmedilmesini gerektiren koşulların oluşmadığı gerekçesiyle manevi tazminat istemi yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacı tarafından; Bölge İdare Mahkemesince ilk derece mahkemesi kararının manevi tazminata ilişkin kısmının gerekçesiz bir şekilde kaldırıldığı ileri sürülmektedir. Davalı Ticaret Bakanlığı tarafından; davanın görüm ve çözümünde adli yargı mercilerinin görevli olduğu, araca el koyma işleminin adli makamların tasarrufu olduğu ve bu yönüyle idarenin herhangi bir eylem veya işleminin söz konusu olmadığı, aracın ithal işlemleri esnasında da herhangi bir hizmet kusurunun bulunmadığı, yargılama giderlerinin tamamının davacıya yükletilmesi ile reddedilen kısım yönünden nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Davacı tarafından davalı idarenin temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup, davalı idareler tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :

MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden; davacının ... plakalı, ... şasi numaralı, 2009 model ... marka aracı Ankara 33. Noterliğince düzenlenen araç satış sözleşmesi ile satın aldığı, aracın ... Otomotiv İnşaat Turizm Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. tarafından ithal edildiği, aracın gümrük işlemlerinin Doğu Marmara Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğünce gerçekleştirildiği, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca ... Otomotiv İnşaat Turizm Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. ile ilgili olarak yürütülen soruşturma kapsamında, ithal edilen 138 otomobilin "yeni ve kullanılmamış" olarak beyan edilmesine karşın "eski" olduğu ve dolayısıyla İthalat Rejimi Kararının 7. maddesine aykırı şekilde izin alınmaksızın ithal edildiğinin tespit edildiği, soruşturma kapsamında dava konusu araç için ... Sulh Ceza Hakimliğinin D.İş:... sayılı dosyasında verilen tedbir kararı üzerine 10/12/2015 tarihinde davacının aracına el konulduğu, davacı tarafından aracına el konulması sebebiyle uğradığı iddia edilen zararına karşılık aracın piyasa değeri olan 170.000,00 TL maddi tazminat ile 10.000,00 manevi tazminatın el konulma tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Davacı tarafından, dava devam ederken ÖTV tutarının ödenmesi üzerine dava konusu araç hakkında verilen tedbir kararı 11/10/2017 tarihinde kaldırılmış ve araç üzerinde herhangi bir hak mahrumiyeti kalmadığından araç sahibine iade edilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 125. maddesinde idarelerin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı karşılamakla yükümlü oldukları hüküm altına alınmıştır.
İdareler, yasalarla kendilerine verilen görev kapsamında kamu hizmetlerinin gereği gibi işlemesini sağlayacak örgütü kurmak, araç, gereç ve personeli o hizmetin gereklerine uygun biçimde hazırlamakla yükümlü olup, hizmetin işleyişi ve yerine getirilişi sırasında gerekli önlemlerin alınmaması, hizmetin iyi işlememesi, kusurlu işlemesi nedeniyle kişilere verilen zararların idarece giderilmesi zorunludur.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu kararın, manevi tazminat istemi yönünden davanın reddine ilişkin kısmının incelenmesi:
Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, manevi tazminat istemi yönünden davanın reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, davacının dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Temyize konu kararın, İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat istemi yönünden karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmına davalı idareler tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının incelenmesi:
Uyuşmazlıkta; davacının üçüncü kişiden satın aldığı araca el konulduğundan bahisle, olayda idarelerin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek aracın piyasa değerinin tazminine karar verilmesinin istenildiği, dava devam ederken davacı tarafından ÖTV bedelinin ödenmesi üzerine dava konusu aracın davacıya teslim edildiği ve araç üzerindeki tedbirin kaldırıldığı görüldüğünden davacının aracın mülkiyetinden kaynaklı araç bedelinden oluştuğunu öne sürdüğü zararının bulunmaması sebebiyle davanın reddine karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, maddi tazminat istemi yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekmekte olup, Bölge İdare Mahkemesi kararının davalı idarelerin istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin REDDİNE, davalı idarenin temyiz isteminin KABULÜNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının, manevi tazminat istemi yönünden davanın reddine ilişkin kısmının ONANMASINA oy birliğiyle, davalı idarelerin istinaf başvurularının reddine ilişkin kısmının BOZULMASINA oy çokluğuyla,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 04/12/2023 tarihinde kesin olarak karar verildi.

(X) - KARŞI OY :

Aracın yurt dışından ithal edilerek trafik siciline tescilinin yapılması sırasında gerekli dikkat ve özeni göstermekle yükümlü olan davalı idarelerin bu yükümlülüğe uymayarak hizmeti kusurlu işlettiği anlaşılmakta olup; bu itibarla, aracın kaçak olarak yurda getirilmesinde herhangi bir ilgisi ve kusuru bulunmayan, ithal edilen aracı trafik tescil kayıtlarına güvenerek edinen iyiniyetli 3. kişi durumunda bulunan davacının, ithalatı gerçekleştiren kişilerin sahte belgelerle bu aracı ithal ettiklerinden bahisle aracına yargı kararıyla el konulması nedeniyle zarara uğradığı açık olup, uğradığı zararın kusurlu sorumluluk ilkesi gereğince tazmin edilmesi gerekmektedir.
Bu durumda; davacının ... plakalı, ... marka aracına el konulması nedeniyle uğradığı maddi zararın tazmin edilmesi gerektiği, ancak davacı tarafından maddi tazminat istemi yönünden istinaf başvurusunda bulunulmadığı ve bu kısmın temyiz edilmediği dikkate alındığında temyize konu kararın, idare mahkemesi kararının maddi tazminat yönünden karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmına karşı davalı idarelerce yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının onanması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki Daire kararına bu yönden katılmıyorum.