DANIŞTAY 10. DAIRE

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2019/7251 E.  ,  2023/6523 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/7251
Karar No : 2023/6523

DAVACI : ...Odası
VEKİLİ : Av. ...

DAVALI : ...Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...

DAVANIN_KONUSU : 13/02/2019 tarih ve 30685 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmeliğin 12. maddesi, 1. fıkrası (b), (c) ve (ç) bentleri ile 13. ve 15. maddelerinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından; ziraat mühendisleri dışında, eczacı, kimya mühendisi/kimyager ve bitki sağlığı ile ilgili dersleri alarak mezun olmuş tekniker veya ziraat teknisyenlere veya bu unvanlardan birine sahip bir kişiyi sorumlu yönetici olarak istihdam eden tüzel kişiler ile kamu kurumları ve kamu kurumu niteliğindeki kuruluşlar ve birliklere, bitki koruma ürünlerinin toptan veya perakende satışını yapmak amacıyla bitki koruma ürünleri bayi veya toptancı izin belgesi verilmesine ilişkin düzenlemelerin Ziraat Mühendislerinin Görev ve Yetkilerine İlişkin Tüzük hükümlerine aykırı olduğu, bitki koruma ürünlerinin toptan veya perakende satışını yapma görev ve yetkisinin münhasıran ziraat mühendislerine ait olduğu, bayi veya toptancı izin belgesinin verilmesi başlıklı 13. maddede başvuruda sunulacak belgeler arasında oda üyeliğini gösterir belgenin bulunmadığı, oda üyesi olmayanların mesleğin icrası ile ilgili işlerde görev alamayacağı, bunun anayasal bir hak olduğu ve Anayasa Mahkemesi’nin 06/11/2008 tarih ve E:2007/66, K:2008/157 sayılı kararının da bu yönde olduğu, Yönetmeliğin 15. maddesinde, 12. maddesinin birinci fıkrasında belirtilen unvanlara sahip olan kişiler için Bakanlıkça veya Bakanlığın uygun gördüğü kurumlarca merkezi sınav yapılacağı düzenlemesine yer verildiği, kamu kurumlarınca yapılacak sınavların sadece kamu görevine atanacaklar için yapılması gerektiği, Bakanlığın serbest hizmet yürütecek olan bayi veya toptancılara sınav yapma yetkisinin bulunmadığı, dayanak 5996 sayılı Kanunda bu yönde bir düzenleme de yer almadığı ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI : Davalı idarece, eczacı, kimya mühendisi ve kimyagerlerin 5996 sayılı Kanun'un "Üretim, İşleme ve Dağıtım Aşamalarında Resmi Kontrollerden Sorumlu Meslek Mensupları" başlıklı Ek 2'sinde yer alan listede de bulunduğu, ziraat mühendisleri yanında, eczacı, kimya mühendisi/kimyager ve bitki sağlığı ile ilgili dersleri alarak mezun olmuş tekniker veya ziraat teknisyenlere de yer vermenin kanuni bir zorunluluk olduğu, ayrıca daha önceki Yönetmelikte bu mesleklere yer verilmemesinin Danıştay kararları ile iptal edildiği, bitki sağlığı ile ilgili dersleri alarak mezun olan teknikerlerin ise konuda uzman oldukları, zaten sınav şartı da arandığı, niteliksiz kişilerin izin belgesi almasının mümkün olmadığı, oda üyeliğini kontrol etmenin Bakanlıklarının görevi olmadığı, odaların kendi mevzuatında denetim yükümlülüğü bulunduğu, izin belgesi verilebilmesi için sınav yapılmasına ilişkin düzenlemenin Danıştay Sekizinci ve Onuncu Dairelerinin müşterek kararı üzerine yapıldığı, mesleğin icrası için sınavın önemli olduğu savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ :.Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmeliğin 12. maddesi, 1. fıkrası (b), (c) ve (ç) bentleri, 13. maddesi, 2. ve 3. fıkraları ile 15. maddesi yönünden davanın reddi, 13. maddesi, 1. fıkrası yönünden ise konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ :.Dava; 13.2.2019 tarih ve 30685 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmeliğin 12'nci maddesinin 1'inci fıkrasının b, c ve ç bentlerinin, 13 ve 15'inci maddelerinin iptali istemiyle açılmıştır.
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 19'uncu maddesinin 1'inci fıkrasında: "Bitki koruma ürünleri ile zararlı organizma mücadelesinde kullanılan diğer ürünlerin toptan satışı, toptancı bayiler, perakende satışlar ise perakendeci bayiler tarafından yapılır."; aynı maddenin 5'inci fıkrasında "Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir." kurallarına yer verilmiştir.
Bakanlıkça onaylı bitki koruma ürünlerinin toptan veya perakende olarak satılması ve depolanması ile bu ürünleri toptan veya perakende satacak ve depolayacakların uyması gereken esasları belirlemek amacıyla 13.2.2019 tarih ve 30685 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmelik'in "Bayi veya toptancı izin belgesi almak için başvuru yapabilecekler" başlıklı 12'nci maddesinin b, c ve ç bentlerinde, eczacı, kimya mühendisi/kimyager ile bitki sağlığı ile ilgili dersleri alarak mezun olmuş tekniker veya ziraat teknisyeni unvanlarından birine sahip kişiler veya bu unvanlardan birine sahip bir kişiyi sorumlu yönetici olarak istihdam eden tüzel kişiler ile kamu kurumları ve kamu kurumu niteliğindeki kuruluşlar ve birlikler, bitki koruma ürünlerinin toptan veya perakende satışını yapmak amacıyla bitki koruma ürünleri bayi veya toptancı izin belgesi almak için Bakanlığa müracaatta bulunabileceği belirtilmiş, "Bayi veya toptancı izin belgesinin verilmesi" başlıklı 13'üncü maddesinde belge verilmesine ilişkin koşullar belirlenmiş; 15'inci maddesinde de, sınav ile ilgili açıklamalara yer verilmiştir.
5996 sayılı Kanunun ilgili hükümlerinin incelenmesinden yasa koyucunun bitki koruma ürünlerini diğer tüketim mallarından ayrık tuttuğu ve bitki sağlığına yönelik olarak satılacak ürünlerin satışını ve depolamasını yapacak olan kişilerin unvanlarının ve belge düzenlenmesine ilişkin koşulların belirlenmesinde, hizmetin sunumunu yapacak olanların objektif olarak yapılacak değerlendirme sonucunda sunulabilmesi için seçimin sınav yoluyla yapılmasında ve sınavın herkes için zorunlu olmasında idarenin takdir yetkisine, kamu yararına ve hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan, 15.2.2020 gün ve 31040 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 7'nci maddesiyle 13'üncü maddesinin 1'inci fıkrası değiştirilmiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Dava, 13/02/2019 tarih ve 30685 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmeliğin 12. maddesi, 1. fıkrası (b), (c) ve (ç) bentleri ile 13. ve 15. maddelerinin iptali istemiyle açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE :
İlgili Mevzuat:
13/06/2010 tarih ve 27610 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun "Bitki koruma ürünleri ile ziraî mücadele alet ve makinelerinin onayı ve üretimi" başlıklı 18. maddesi, 1. fıkrasında, "Bitki koruma ürünleri, ziraî mücadele alet ve makineleri ile zararlı organizma mücadelesinde kullanılan diğer ürünlerin üretimi, ithalatı, kullanımı, ambalajlanması, etiketlenmesi, tanıtımı, nakliyesi, depolanması, reçeteli ya da reçetesiz satışı, onayı, kontrolü ve teminine ilişkin işlemler Bakanlık tarafından belirlenir." kuralına; aynı maddenin 7. fıkrasında, "Bitki koruma ürünleri, ziraat mühendisleri, kimya mühendisleri veya kimyagerlerin sorumluluğunda üretilir. Bu ürünlerin kalite kontrolü, Bakanlık tarafından uygun görülen laboratuvarlarda bu fıkrada belirtilen meslek mensupları tarafından yapılır." kuralına; aynı maddenin 13. fıkrasında, "Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir." kuralına; "Bitki koruma ürünlerinin toptan ve perakende satışı ile tanıtımı" başlıklı 19. maddesi, 1. fıkrasında, "Bitki koruma ürünleri ile zararlı organizma mücadelesinde kullanılan diğer ürünlerin toptan satışı, toptancı bayiler, perakende satışlar ise perakendeci bayiler tarafından yapılır. Ziraî mücadele alet ve makinelerinin satışına ilişkin hususlar Bakanlıkça belirlenir." kuralına; aynı maddenin 5. fıkrasında, "Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir." kuralına; 31. maddesi, 1. fıkrasında, "Resmî kontroller, uygun sıklıkta, tarafsız, şeffaf ve meslekî gizlilik ilkelerine uygun olarak risk esasına göre, ön bildirim gereken hâller dışında, önceden haber verilmeksizin gerçekleştirilir. Bu kontroller, izleme, gözetim, doğrulama, tetkik, denetim, numune alma ve analiz gibi uygulamaları da kapsar. Kontroller, Bakanlıkça kontrol yetkisi verilen personel tarafından gerçekleştirilir. Üretim, işleme ve dağıtım aşamalarında hangi meslek mensuplarının hangi resmî kontrollerden sorumlu olduğu Ek-2’de belirtilmiştir." kuralına yer verilmiş; Kanun'un "Üretim, İşleme ve Dağıtım Aşamalarında Resmi Kontrollerden Sorumlu Meslek Mensupları" başlıklı Ek-2 sayılı ekinin "Dağıtım" başlıklı (C) kısmında, bitki koruma ürünleri satış yerlerinde resmi kontrollerden sorumlu meslek mensupları, ziraat mühendisi, kimyager, kimya mühendisi, orman mühendisi ve orman endüstri mühendisi olarak sayılmıştır.
Bakanlıkça onaylı bitki koruma ürünlerinin toptan veya perakende olarak satılması ve depolanması ile bu ürünleri toptan veya perakende satacak ve depolayacakların uyması gereken esasları belirlemek amacıyla çıkarılan ve 13/02/2019 tarih ve 30685 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesi, 1. fıkrası, (ç) bendinin dava konusu düzenleme tarihinde yürürlükte bulunan halinde, "Bayi"nin, bitki koruma ürünlerini perakende satan, izin belgesi sahibi gerçek ve tüzel kişiler ile kamu kurumları ve kamu kurumu niteliğindeki kuruluşlar ve birlikleri ifade edeceği; (d) bendinde, "Bitki koruma ürünü"nün, kullanıcıya farklı formlarda sunulan, bitki ve bitkisel ürünleri zararlı organizmalara karşı koruyan veya bu organizmaların etkilerini önleyen, bitki besleme amaçlı olanlar dışında bitki gelişimini etkileyen, koruyuculara ilişkin özel bir düzenleme kapsamında bulunmayan ancak bitkisel ürünleri koruyucu olarak kullanılan, bitki ve bitki kısımlarının istenmeyen gelişmelerini kontrol eden veya önleyen, istenmeyen bitkileri yok eden, bir veya daha fazla aktif madde veya maddeleri içeren, sinerji yaratan veya güvenilirliği artıran maddeler gibi bileşenleri içeren preparatları ifade edeceği; (p) bendinde, "Sorumlu yönetici"nin, bitki koruma ürünlerinin, toptan veya perakende satışının yapıldığı yerlerde bu Yönetmelik hükümlerine uygun satış yapılmasından işveren ile birlikte sorumlu olan ve bu Yönetmeliğin 12 nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen unvanlara sahip olan, Bakanlıkça yapılan sınavda başarılı olmuş kişiyi ifade edeceği; (s) bendinin, dava konusu düzenleme tarihinde yürürlükte bulunan halinde, "Toptancı"nın, bitki koruma ürünlerinin, toplu olarak ve büyük miktarlarda satışını yapan izin belgesi sahibi gerçek ve tüzel kişiler ile kamu kurumları ve kamu kurumu niteliğindeki kuruluş ve birlikleri ifade edeceği belirtilmiş; "Bayi veya toptancı izin belgesi almak için başvuru yapabilecekler" başlıklı 12. maddesinin dava tarihindeki halinde, "(1) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak koşulu ile;
a) Ziraat mühendisi,
b) Eczacı,
c) Kimya mühendisi/kimyager,
ç) Bitki sağlığı ile ilgili dersleri alarak mezun olmuş tekniker veya ziraat teknisyeni,
unvanlarından birine sahip kişiler veya bu unvanlardan birine sahip bir kişiyi sorumlu yönetici olarak istihdam eden tüzel kişiler ile kamu kurumları ve kamu kurumu niteliğindeki kuruluşlar ve birlikler, bitki koruma ürünlerinin toptan veya perakende satışını yapmak amacıyla bitki koruma ürünleri bayi veya toptancı izin belgesi almak için Bakanlığa müracaatta bulunabilir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen unvanları yurt dışında almış olanların, eşdeğerliliklerinin belgelendirilmesi ve yetkili idarelerce onaylanması zorunludur." düzenlemesine yer verilmiş; "Bayi veya toptancı izin belgesinin verilmesi" başlıklı 13. maddesi, 1. fıkrasının, dava tarihindeki halinde, bitki koruma ürünleri bayi veya toptancı izin belgesi almak isteyenlerin bayi veya toptancı faaliyetini yapacakları ildeki il müdürlüğüne müracaatında aranacak belgelere yer verilmiş, bu belgeler arasında ilgili oda üyeliğini gösterir belge yer almamış; aynı maddenin 2. fıkrasında, "Yukarıda belirtilen bilgi ve belgelerin uygun bulunması halinde, bayi veya toptancı faaliyeti için müracaatta belirtilen adreste, il müdürlüğünce incelemeler yapılır ve yerinde yapılan incelemeler sonucunda bu Yönetmelik hükümlerine göre durumu uygun bulunanlara, kontrol yapılan adres için Bakanlıkça oluşturulan sistem kullanılarak, faaliyet konusuna göre Ek-3’te yer alan Bitki Koruma Ürünleri Bayi İzin Belgesi veya Ek-4’te yer alan Bitki Koruma Ürünleri Toptancı İzin Belgesi, il müdürlüğünce iki nüsha olarak düzenlenir." düzenlemesine; 3. fıkrasında, "İl müdürlüğünce onaylanan belgelerin birinci nüshası ilgiliye verilir, ikinci nüshası il müdürlüğünce muhafaza edilir." düzenlemesine; "Sınav" başlıklı 15. maddesinde, "(1) Bu Yönetmeliğin 12 nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen unvanlara sahip olan kişiler için Bakanlıkça veya Bakanlığın uygun gördüğü kurumlarca merkezi sınav yapılır.
(2) Sınav takvimi ve sınavın uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlık tarafından, sınav tarihinden en az üç ay önce ilan edilir.
(3) Yapılan sınav sonucunda 70 ve üzeri puan alan kişiler başarılı sayılır.
(4) Yapılan sınavda başarılı olan kişilerin listesi Genel Müdürlük web sayfasında yayımlanır ve liste Genel Müdürlük tarafından il müdürlüklerine gönderilir.
(5) Bakanlıkça yapılan sınavda başarılı olan kişiler için yeniden sınava girme şartı aranmaz." düzenlemesine yer verilmiştir.
Öte yandan, 13/05/1960 tarihli ve 10504 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7472 sayılı Ziraat Yüksek Mühendisliği Hakkında Kanun'un 2. maddesinde, "Ziraat yüksek mühendisleri mesleki iştigal veya ihtısas sahaları dahilinde olmak üzere araştırma, ıslah, yetiştirme, toprak muhafaza, zirai mücadele, ziraat alet ve makinaları, bahçe mimarisi, toprak tasnifi, toprak, su, gıda, yem, kimyevi gübre, nebat tahlilleri, teknoloji, zootekni, zirai ekonomi gibi bilumum zirai hizmet ve faaliyetlerde bulunmaya, lisans aldıkları veya ihtısas yaptıkları sahalara ait keşif, plan ve projeleri hazırlamaya ve tatbik etmeye, bütün bu sahalarda gerekli kontrol, muayane, ekspertiz, ehlivukuf işlerini görmeye, raporlar tanzim etmeye, zirai danışma büroları ve laboratuvarları açmaya, hususi müessese ve işletmeler kurmaya ve idare etmeye veya bunların mesul müdürlüğünü ifaya salahiyetlidirler." hükmüne yer verilmiştir.
7472 sayılı Kanun'a dayanılarak Bakanlar Kurulunun 18/12/1991 tarihli ve 91/2526 sayılı kararıyla çıkarılan ve 24/1/1992 tarihli, 21121 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ziraat Mühendislerinin Görev ve Yetkilerine İlişkin Tüzük'ün "Zirai Mücadele, Zirai Karantina ve Tarım İlaçları" başlıklı 5. maddesinde de, "Tarım ürünlerinin yetiştirilmesi, hasadı, işlenmesi, depolanması, ambalajlanması ve pazarlanması aşamalarında; her türlü hastalık ve zararlılar konusunda teşhis, ilaç ve metod önerisi, mücadele, planlama ve uygulamaların denetlenmesi, gazlama (fümigasyon) gibi faaliyetler ziraat mühendisleri tarafından yürütülür.
Her türlü zirai mücadele ilacıyla parazit ve predatörleri üreten, ithal ve ihraç eden, depolayan, pazarlayan veya dağıtan işletmeler bu faaliyetleri için teknik eleman veya danışman olarak ziraat mühendisi çalıştırırlar.
Tarım ürünlerinin yetiştirilmesi, hasadı, işlenmesi, paketlenmesi, depolanması, satışı, ithal ve ihracı, taşınması işlemleri sırasında uygulanacak her türlü iç ve dış karantina esaslarının saptanması ve uygulanması ziraat mühendislerince yürütülür.
Tarımda kullanılan büyüme düzenleyici ilaç, vitamin, hormon, bakteri gibi kimyasal ve biyolojik preparatların üretimi, ithali, pazarlama ve dağıtımı alanlarında çalışan işletmeler teknik eleman veya danışman olarak ziraat mühendisi çalıştırırlar.
Yukarıdaki fıkralarda geçen ilaç ve preparatların üretimi, ithali, pazarlanması ve bunların bitkilere uygulanmaları aşamalarındaki ruhsatlandırma ve denetim işleri ziraat mühendisleri tarafından yürütülür." düzenlemesi yer almıştır.
6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimarlar Odaları Birliği Kanunu'nun "Umumi hükümler" başlıklı 33. maddesinde, "Türkiye'de mühendislik ve mimarlık meslekleri mensupları mesleklerinin icrasını iktiza ettiren işlerle meşgul olabilmeleri ve mesleki tedrisat yapabilmeleri için ihdisasına uygun bir odaya kaydolmak ve azalık vasfını muhafaza etmek mecburiyetindedirler." kuralına yer verilmiştir.
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ziraat Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinin "Üyelikle İlgili Genel Hükümler" başlıklı 10. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinde belirtilen mühendis ve yüksek mühendisler, mesleklerinde özel olarak çalışabilmek ve mesleki eğitim yaptırabilmek için Odaya kaydolmak ve üyeliklerini sürdürmek zorundadırlar." kuralı; "Oda Üyeliğini Sürdürme Zorunluluğu" başlıklı 12. maddesinde, "Diploma veya mezuniyet belgesi almak suretiyle Türkiye’de mesleklerini uygulayacak duruma gelmiş olan mühendis ve yüksek mühendisler kamu görevlisi olmamaları halinde, Odaya başvurmak, kayıt olmak ve bir kimlik belgesi almak zorundadırlar. Oda kimlik belgesi almayanlar, üyelik görev ve yükümlülüklerini yerine getirmeyenler veya başka bir nedenle kimlik belgesi yenilenmemiş veya onaylanmamış olanların mesleklerini uygulamaları yasaklanır." kuralı bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

1) Yönetmeliğin 12. Maddesi, 1. Fıkrasının Dava Konusu (b), (c) ve (ç) Bentlerinin İncelenmesi:
Anayasa'nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hükmüne yer verilmiştir.
Buna göre, idari teşkilat yapısı içinde yer alan Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak ve yönetmelik, yönerge, tebliğ, genelge ve talimat gibi çeşitli adlar altında düzenleme yapabilmektedirler.
5996 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen hükümleri incelendiğinde, bitki koruma ürünlerinin toptan veya perakende olarak satılması ve depolanması ile bunları satacaklar ve depolayacaklar hakkında kurallar koymaya, bu konuda düzenleme yapmaya Tarım ve Orman Bakanlığı’nın görevli ve yetkili olduğu anlaşılmaktadır.
Her ne kadar dava konusu kural, 18/07/2020 tarih ve 31189 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değişikliğe uğramışsa da, yapılan değişikliğin bayi veya toptancı izin belgesi almak için başvuru yapabilecekler arasına orman mühendisi ve orman endüstri mühendislerinin de eklenmesinden ibaret olduğu ve düzenlemenin davacı tarafından dava konusu edilen kısımlarının herhangi bir değişikliğe uğramadığı görülmektedir.
Bu itibarla, davanın konusuz kaldığından bahsedilemeyeceğinden, davacı tarafından ileri sürülen bayi veya toptancı izin belgesinin münhasıran ziraat mühendislerine verilmesi gerektiği yönündeki iddianın, dava konusu edilen Yönetmelik düzenlemesinde yer alan eczacı, kimya mühendisi/kimyager ve bitki sağlığı ile ilgili dersleri alarak mezun olmuş tekniker veya ziraat teknisyeni bakımından ayrı ayrı incelenmesi gerekmektedir.

A) Düzenlemenin Eczacılar Yönünden İncelenmesi:
6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun'un 28. maddesi, 2. fıkrasında ziraatta kullanılan ilaçların (bitki koruma ürünlerinin) eczanelerde satılmasına olanak tanınmıştır. 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı Gıda ve Yem Kanunu'nda da eczacıların söz konusu yetkisini yürürlükten kaldıracak herhangi bir hükme yer verilmemiştir. Bu nedenle, eczacıların bitki koruma ürünleri bayilik belgesi alma hakkını haiz olduğu ve davalı Bakanlıkça çıkarılacak Yönetmelikte öngörülen esaslara tâbi olarak bu alanda faaliyet gösterebileceği sonucuna ulaşılmıştır.
Nitekim, 11/10/2007 tarih ve 26670 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmeliğin, 02/02/2008 tarih ve 26775 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değişik 6. maddesinin 1. fıkrası ile Geçici 1. maddesinin, eczacılara yer verilmemek suretiyle eksik düzenlendiği iddiasıyla iptali istemiyle açılan davada, Dairemizin 03/02/2012 tarih ve E:2008/2357, K:2012/337 sayılı kararı ile eczacılara yer verilmemesi yolundaki eksik düzenlemenin iptaline karar verilmesi üzerine yargı kararı uygulanarak, 10/03/2011 tarihli ve 27870 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan yeni Yönetmeliğin önce 27/07/2012 tarihli ve 28366 sayılı, bilahare 12/11/2013 tarih ve 28819 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişiklikleri ile eczacıların, bitki koruma ürünleri bayilik belgesi alma hakkına sahip olduğunun belirtilmesi suretiyle Yönetmelik kapsamına alındığı, anılan ikinci düzenlemeye karşı açılan davada da Dairemizin 23/05/2016 tarih ve E:2013/8078, K:2016/2790 sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği ve kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği görülmektedir.

B) Düzenlemenin Kimya Mühendisi ve Kimyagerler Yönünden İncelenmesi:
5996 sayılı Kanun'un 18. maddesinde, bitki koruma ürünlerinin, ziraat mühendisleri, kimya mühendisleri veya kimyagerlerin sorumluluğunda üretileceği ve kalite kontrollerinin yapılacağı; 31. maddesinde, üretim, işleme ve dağıtım aşamalarında hangi meslek mensuplarının hangi resmî kontrollerden sorumlu olduğunun Kanun'un Ek-2 sayılı ekinde belirtildiği kurallarına yer verildiği; "Üretim, İşleme ve Dağıtım Aşamalarında Resmi Kontrollerden Sorumlu Meslek Mensupları" başlıklı Ek-2 sayılı ekinde de, bitki koruma ürünleri üreten, satan ve ithal eden iş yerlerine yönelik resmi kontrollerden sorumlu meslek mensupları arasında ziraat mühendislerinin yanı sıra kimyager ve kimya mühendislerinin de sayıldığı görülmektedir.
Kimya mühendisleri veya kimyagerlerin, bitki koruma ürünlerinin üretim ve kalite kontrolünü yapmalarının yanında bu ürünlerin üretim, dağıtım ve ithalat aşamalarındaki resmi kontrollerden de sorumlu oldukları dikkate alındığında, söz konusu ürünlerin bayi veya toptancı sıfatıyla satışını yapmaya evleviyetle yetkili oldukları sonucuna varılmaktadır. Buna göre, yasal düzenleme değişmediği sürece davalı Bakanlığın, kimya mühendisleri ve kimyagerlerin bayi ve toptancı izni alamayacakları yolunda düzenleme yapmaya yetkisi bulunmamaktadır.
Nitekim, 10/03/2011 tarih ve 27870 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmeliğin 6. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin, kimya mühendisleri ve kimyagerlere yer verilmemek suretiyle eksik düzenlendiği iddiasıyla iptali istemiyle açılan davada, Dairemizin 11/06/2013 tarih ve E:2011/6048, K:2013/5072 sayılı kararı ile kimya mühendisleri ve kimyagerlere yer verilmemesi yolundaki eksik düzenlemenin iptaline karar verilmesi üzerine yargı kararı uygulanarak, 12/11/2013 tarih ve 28819 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile kimya mühendisleri ve kimyagerlerin, bitki koruma ürünleri bayilik belgesi alma hakkına sahip olduğunun belirtilmesi suretiyle Yönetmelik kapsamına alındığı, anılan düzenlemeye karşı açılan davanın da Dairemizin 23/05/2016 tarih ve E:2013/8078, K:2016/2790 sayılı kararı ile reddedildiği ve kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği görülmektedir.
C) Düzenlemenin Bitki Sağlığı İle İlgili Dersleri Alarak Mezun Olmuş Tekniker veya Ziraat Teknisyeni Yönünden İncelenmesi:
Davacı tarafından; dava konusu edilen Yönetmeliğin dayanağı olan 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı Gıda ve Yem Kanunu'nun Ek-2 sayılı ekinde, üretim, satış ve ithalat aşamalarında resmi kontrollerden sorumlu meslek mensuplarının kimlerden oluştuğunun düzenlendiği, Ek-2'nin "C. Dağıtım" kısmında bitki koruma ürünleri satış yerleri açısından resmi kontrollerden sorumlu meslek mensuplarının ziraat mühendisi, kimyager ve kimya mühendisi olarak sayıldığı, ziraat teknisyeni ve bitki sağlığı ile ilgili dersleri alarak mezun olmuş teknikerin bayi ve toptancı izin belgesi alabilecekler arasında sayılmadığı ileri sürülmektedir.
5996 sayılı Kanun'un Ek-2'sinde, bitki koruma ürünlerinin üretim, işleme, dağıtım ve ithalat aşamalarında resmi kontrollerden sorumlu meslek mensupları sayılmıştır. 5996 sayılı Kanun'da, zirai ürünlerin satışını kimlerin yapabileceğine ilişkin bir hükme yer verilmemiş, bitki koruma ürünlerini toptan veya perakende olarak satacakları ve depolayacakları belirlemek de dahil olmak üzere bu konuda davalı idareye yönetmelik ile düzenleme yapma yetkisi verilmiştir. Bu itibarla, davacının anılan iddiasına itibar edilmemiştir.
Bununla birlikte, davalı idarece bu yetki, kanunlarla kendisine tanınan alan ve sınırlar içerisinde kullanılmak suretiyle düzenleme yapılabileceğinden, uyuşmazlıkta, bitki sağlığı ile ilgili dersleri alarak mezun olmuş tekniker veya ziraat teknisyeninin, bitki koruma ürünlerinin toptan veya perakende satışını yapma konusunda yetkin olup olmadıkları hususunun ayrıca ortaya konulması gerekmektedir.
Dava konusu düzenlemede, bitki koruma ürünleri bayi veya toptancı izin belgesi almak isteyen tekniker ve ziraat teknisyenleri yönünden, "bitki sağlığı ile ilgili dersleri alarak mezun olma" şartına yer verildiği, dolayısıyla tekniker ve ziraat teknisyenlerinin, bitki koruma ürünlerinin toptan veya perakende satışını yapma konusunda yetkinlik sağlayacak nitelik ve nicelikteki bitki sağlığı derslerini başarıyla tamamlamaları koşulunun arandığı; ayrıca izin belgesi alabilecek diğer meslek mensupları (eczacı, ziraat mühendisi, kimyager, kimya mühendisi, bilahare orman mühendisi ve orman endüstri mühendisi) ile aynı sınava girerek başarılı olmaları halinde bitki koruma ürünleri bayi veya toptancı izin belgesi alabileceğinin düzenlendiği, böylelikle eğitim ve formasyonlarına ek olarak satış yapmaya yönelik yetkinliklerinin objektif bir araç olan sınav ile de ölçüldüğü anlaşıldığından, davalı idarenin takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerini gözeterek kullandığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan davacı tarafından, dava konusu düzenlemenin 7472 sayılı Kanun'un 2. maddesine ve Ziraat Mühendislerinin Görev ve Yetkilerine İlişkin Tüzük'ün 5. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Anılan Kanun hükmüyle ziraat yüksek mühendislerinin yetkilerine ilişkin bir düzenleme getirildiği ve ziraat yüksek mühendislerinin zirai mücadele faaliyetlerini yürütmeye yetkili kılındığı açık ise de, belirtilen yetkinin münhasıran ziraat yüksek mühendislerine (ve ziraat mühendislerine) ait olduğunun kabulünü gerektirecek bir iradenin ortaya konulmadığı anlaşılmaktadır.
Esasen böyle bir irade Tüzük'ün 5. maddesi ile de ortaya konulmuş değildir. Kaldı ki, dayanak niteliğindeki 7472 sayılı Kanun ile ziraat mühendislerine münhasır kılınmayan zirai mücadele faaliyetlerini yürütme yetkisinin, Tüzük'ün 5. maddesi ile ziraat mühendislerine münhasır kılındığı yönündeki yorum, normlar hiyerarşisine ve kanuni idare ilkesine de aykırı düşecektir.
Diğer taraftan, meri mevzuatımızda, zirai mücadele alanında birçok faaliyet ile uğraşan ziraat teknisyenleri ve teknikerlerine, bayilik ve toptancılık izin belgesi verilmesini yasaklayan bir kural da bulunmamaktadır.
Nitekim, 10/03/2011 tarihli ve 27870 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmeliğin, 27/07/2012 tarih ve 28366 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik 6. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi ile bayi ve toptancı izin belgesi alabilecek kişiler arasına eklenen "... veya ziraat teknisyeni veya bitki sağlığı ile ilgili dersleri alarak mezun olmuş tekniker" ibaresinin iptali istemiyle Türk Ziraat Yüksek Mühendisleri Birliği Derneği tarafından açılan davada, yukarıda aktarılan gerekçelerle davanın reddi yolunda verilen 19/02/2016 tarihli ve E:2012/6360, K:2016/905 sayılı Dairemiz kararı, temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Yine, 10/03/2011 tarihli ve 27870 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmeliğin, 12/11/2013 tarih ve 28819 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik 6. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde geçen "...veya eczacı veya kimya mühendisi veya kimyager veya bitki sağlığı ile ilgili dersleri alarak mezun olmuş tekniker veya ziraat teknisyeni olmak" ibaresinin iptali istemiyle Ziraat Mühendisleri Odası tarafından açılan dava da, Dairemizin 23/05/2016 tarih ve E:2013/8078, K:2016/2790 sayılı kararı ile reddedilmiş ve bu karar da temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Bu durumda, dayanağı 5996 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak ve davalı idareye verilen yetki çerçevesinde düzenlenmiş olan dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
2) Yönetmeliğin 13. Maddesinin İncelenmesi:
Davacı Oda tarafından, Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmeliğin 13. maddesinin, bitki koruma ürünleri bayi veya toptancı izin belgesi almak için başvuruda bulunacaklardan istenecek belgeler arasında, ziraat mühendisinin odaya kayıtlı olduğuna dair belgeye yer verilmemesi nedeniyle eksik düzenlendiği iddia edilmiştir.
Yönetmeliğin, eksik düzenlendiği iddia edilen dava konusu 13. maddesi, 1. fıkrası, 15/02/2020 tarih ve 31040 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmeliğin 7. maddesiyle değiştirilmiştir.
Bu nedenle, Yönetmeliğin değişikliğe uğrayan 13. maddesi, 1. fıkrası bakımından konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine hukuki olanak bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Dava konusu maddenin 2. ve 3. fıkralarına yönelik eksik düzenleme iddiasına gelince; dava konusu edilen düzenlemede, bitki koruma ürünleri bayi veya toptancı izin belgesi almak isteyen gerçek kişiler ile tüzel kişilerin istihdam ettiği sorumlu yönetilerin sunması gereken bilgi ve belgelerin belirlendiği görülmekte olup, yapılan düzenleme uyarınca, bu kişilerin Yönetmeliğin 15. maddesinde belirtilen sınavda başarılı olduğuna dair belgeyi, üniversite diplomasının aslı veya kurum tarafından onaylı suretini, sorumlu yönetici olarak istihdam edilen kişi ile yapılan iş sözleşmesini ve bu kişinin söz konusu firmanın bordrosunda olduğuna dair SGK belgesini İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne sunması gerekmektedir.
6235 sayılı Kanun ile Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ziraat Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinin yukarıda aktarılan düzenlemesine göre, ziraat mühendislerinin çalışılabilmesi için ziraat mühendisleri odasına kayıt yaptırması ve her yıl kaydını yenileyerek vize ettirmesi gerektiği, aksi takdirde ziraat mühendisi sıfatı ile (kamu görevi hariç) çalışamayacağı anlaşılmaktadır.
Buna göre, 6235 sayılı Kanun ile bu Kanun'a dayanılarak çıkarılan Ana Yönetmeliğin açık hükümleri karşısında, bitki koruma ürünleri bayi veya toptancı izin belgesi almak isteyen ve ziraat mühendisi unvanını haiz bulunan gerçek kişiler ile tüzel kişilerin istihdam ettiği aynı unvanı haiz sorumlu yöneticilerin, kamu görevlisi olmadıkları sürece, bahse konu izin belgesini alarak faaliyette bulunabilmeleri, başka bir ifadeyle ziraat mühendisliği unvanlarının kendilerine verdiği yetkiyi kullanarak mesleklerini icra etmeleri için davacı Odaya kaydolmak ve kimlik belgesi almak zorunda oldukları kuşkusuzdur.
Dava konusu Yönetmeliğin, normlar hiyerarşisi kuramı gereği, 6235 sayılı Kanun'un odaya kayda yönelik hükümlerini ilga etmesinin, değiştirmesinin ve/veya bu hükümlerine istisna öngörmesinin mümkün olmadığı dikkate alındığında; her ne kadar dava konusu Yönetmelik kuralında açıkça ifade edilmemişse de, bitki koruma ürünleri bayi ve toptancı belgesi almak isteyen gerçek kişi ziraat mühendisleri ile tüzel kişilerin istihdam ettiği sorumlu yönetici ziraat mühendislerinin; başvuru sırasında üniversite diploması, sınavda başarılı olduğuna ilişkin belge, iş sözleşmesi ve SGK kaydı gibi belgelerle birlikte davacı Odaya kayıt belgelerini de İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne sunmaları gerektiği sonucuna varılmıştır. Bir başka ifadeyle, dava konusu Yönetmelik fıkralarında odaya kayıt belgesine yer verilmemiş olması, 6235 sayılı Kanun ve ilgili Ana Yönetmelikte öngörülen Odaya kayıt zorunluluğunu, buna bağlı olarak da davacı Odaya verilmiş olan takip ve denetim yetkisini ortadan kaldırmadığı gibi davacı Bakanlık veya taşra teşkilatınca bu konuda gerçekleştirilecek denetimlere de engel teşkil etmemektedir.
Bu nedenle, dava konusu Yönetmeliğin amaç ve kapsamının meslek odalarına kayda yönelik kural koymak olmadığı da dikkate alındığında, ilgili diğer mevzuat hükümleri gereği ibrazı gereken odaya kayıt (üyelik) belgesine, başvuru dilekçesi ekinde sunulacak belgeler arasında yer verilmemiş olması eksik düzenleme sayılamayacağından, davacının bu iddiası yerinde görülmemiş olup, söz konusu Yönetmelik maddesinin, dayanağı Kanun'a ve hukuka aykırılık taşımadığı sonucuna varılmıştır.
Nitekim, 10/03/2011 tarihli ve 27870 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmeliğin 8. maddesinin, odaya üyelik belgesinin aranmaması nedeniyle eksik düzenlendiği açılan dava, Dairemizin 02/12/2015 tarihli, E:2011/6405, K:2015/5495 sayılı kararıyla reddedilmiş olup, işbu karar Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 13/03/2019 tarihli ve E:2017/365, K:2019/1074 sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir.
Yine, Bitki Koruma Ürünlerinin Ruhsatlandırılması ve Piyasaya Arzı Hakkında Yönetmeliğin Ek-1'inin 4. maddesinde, bitki koruma ürünleri iştigal izin belgesi için gerekli belgeler arasında oda üyelik belgesine yer verilmemesi yolundaki eksik düzenlemenin iptali istemiyle açılan davada da, Dairemizin 13/10/2022 tarih ve E:2018/28, K:2022/4470 sayılı kararla davanın reddine karar verilmiştir.

3) Yönetmeliğin 15. Maddesinin İncelenmesi:
Yönetmeliğin 15. maddesinde, 12. maddesinin birinci fıkrasında belirtilen unvanlara sahip olan kişiler için Bakanlıkça veya Bakanlığın uygun gördüğü kurumlarca merkezi sınav yapılacağı düzenlemesine yer verilmiş olup; davacı tarafından, kamu kurumlarınca yapılacak sınavların sadece kamu görevine atanacaklar için yapılması gerektiği, Bakanlığın serbest hizmet yürütecek olan bayi veya toptancılara sınav yapma yetkisinin bulunmadığı, dayanak 5996 sayılı Kanunda bu yönde bir düzenleme de yer almadığı ileri sürülmektedir.
11/10/2007 tarih ve 26670 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmeliğin, 09/06/2009 tarih ve 27253 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değişik 6. maddesinin birinci fıkrasının (c) ve (ç) bentleri ile 7. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Onuncu ve Sekizinci Dairelerinden oluşan Müşterek Kurulun 25/11/2013 tarih ve E:2009/10374, K:2013/8348 sayılı kararında da belirtildiği üzere, kanun koyucunun bitki koruma ürünlerini herhangi bir tüketim malından ayrık tuttuğu, aktif madde ve preparatları satacak veya depolayacak kişilerde aranılacak vasıf ve şartların ayrıntılı kurallara bağlanarak kamu sağlığının korunması; kaliteli, güvenli, zararsız aktif maddeler içeren ürünlerin piyasaya arzının ve tüketiminin sağlanmasının amaçlandığı açıktır. Bu bağlamda, yasa koyucunun amacı, idarenin savunmasında belirtilen ve yukarıda aktarılan hususlar birlikte değerlendirildiğinde; bitki koruma ürünleri bayiliği veya toptancılığı işini kendi adına veya sorumlu yönetici sıfatıyla yapacak gerçek kişilerin belirlenmesi için sınav koşulu getirilmesinin, davalı idareye verilen zîrai mücadele ilaç ve aletlerinin güvenilir, kaliteli, kamu sağlığına uygun olarak halka ulaşmasını sağlama görevinin ifası bakımından en uygun ve belge başvurusunda bulunanların yetkinliğinin ölçülmesi bakımından en objektif yöntem olacağı kuşkusuzdur.
Bu itibarla, bitki koruma ürünleri bayi veya toptancı izin belgesi almak isteyenler için sınav şartı getirilmesi yönündeki dava konusu düzenlemenin, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı Gıda ve Yem Kanunu'nun 18. ve 19. maddelerinde davalı Bakanlığa tanınan düzenleme yapma yetkisi kapsamında olduğu ve bu yetkinin kamu yararı ile hizmet gerekleri doğrultusunda kullanıldığı anlaşıldığından, dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 13/02/2019 tarih ve 30685 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmeliğin 13. maddesi, 1. fıkrası yönünden konusu kalmayan dava hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, oy birliğiyle,
2. 13/02/2019 tarih ve 30685 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmeliğin 12. maddesi, 1. fıkrası (b), (c) ve (ç) bentleri ile 15. maddesi yönünden DAVANIN REDDİNE, oy birliğiyle,
3. 13/02/2019 tarih ve 30685 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmeliğin 13. maddesi, 2. ve 3. fıkraları yönünden DAVANIN REDDİNE, oy çokluğuyla,
4. Netice itibarıyla dava kısmen ret, kısmen karar verilmesine yer olmadığı kararı ile sonuçlandığından ayrıntısı aşağıda gösterilen ve davacı tarafından yapılan toplam ...TL yargılama giderinin haklılık oranlarına göre belirlenen 1/4'ü olan ...TL'nin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 3/4'ü olan ...TL'nin ise davacı üzerinde bırakılmasına,
5. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, ...TL vekâlet ücretinin ise davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
6. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
7. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 07/11/2023 tarihinde karar verildi.

(X)-KARŞI OY :

Dava, 13/02/2019 tarih ve 30685 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmeliğin 12. maddesi, 1. fıkrası (b), (c) ve (ç) bentleri ile 13. ve 15. maddelerinin iptali istemiyle açılmıştır.
Davacı tarafından, Yönetmeliğin 13. maddesinin, bitki koruma ürünleri bayi veya toptancı izin belgesi almak için başvuruda bulunacaklardan istenecek belgeler arasında, sorumlu yönetici olarak görevlendirilen ziraat mühendisinin odaya kayıtlı olduğuna dair belgeye yer verilmemesi nedeniyle eksik düzenlendiği iddia edilmektedir.
6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu'nun 33. maddesinde, mühendislik mesleği mensuplarının mesleklerini icra edebilmek için ihtisaslarına uygun odaya kaydolmak ve üyelik niteliğini korumak zorunda oldukları hükmü yer almaktadır.
Meslek kuruluşlarına, üyelerinin nitelik ve niceliği, ürettikleri iş ve hizmetlerin toplumun temel ihtiyaçlarına yönelik olması ve ülke genelinde yaygınlığı, çoğulcu demokratik gelişim ortamında etkili bir sivil toplum örgütü rolünde bulunmaları, örgütlülüğün üyelere getirdiği yararlar ile toplum çıkarlarının uygun düzeylerde dengelenebilmesi ve demokratik toplum kültürünün kamu düzeninde olumsuzluk yaratmadan derinleştirilebilmesi amaçlarıyla kamusal nitelik kazandırılarak, Anayasanın 135. maddesinde yer verilmiştir.
Anılan madde kapsamında, mühendislerin ortak ihtiyaçlarını karşılamak, hak veya yararlarını korumak, meslek mensupları arasında mesleki etik, disiplin ve dayanışmayı korumak, mühendislik mesleğinin kamu ve kişi yararına uygulanıp geliştirilmesini sağlamak amaçlarıyla kurulmuş birer kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olan odaların, söz konusu görevlerini hizmet gereklerine uygun ve meslek mensuplarını bağlayıcı bir şekilde yerine getirebilmeleri için, mesleklerini serbest olarak icra edecek mühendislerin odaya kayıt olmaları zorunluluğu getirilmiştir.
Odanın kuruluş amacını gerçekleştirebilmesi; ancak Oda tarafından düzenlenecek "ilgilinin odaya kayıtlı olduğunu ve mesleğini icraya bir engeli bulunmadığını" gösteren belgenin, işe girişlerde ibrazı zorunlu belge olarak kabulü ile mümkün olabilecektir.
13/02/2019 tarih ve 30685 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmeliğin 13. maddesinin 2. ve 3. fıkralarında, bitki koruma ürünleri bayi veya toptancı izin belgesi almak isteyenlerin istihdam ettiği sorumlu yöneticinin ziraat mühendisi olması halinde davacı odaya kayıtlı olduğunu gösterir belge istenilmemesi suretiyle, 6235 sayılı Kanun'un 33. maddesi gereği yapılması zorunlu olan oda üyeliği kaydının davalı Bakanlık ve davacı Oda tarafından denetimine engel olunduğu, oda faaliyetinin icrasının zorlaştırıldığı ve işlevsizleştirildiği, söz konusu Yönetmelik hükümlerinin bu yönüyle eksik düzenlendiği ve hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim (mülga) Bitki Koruma Ürünlerinin Önerilmesi, Uygulaması ve Kayıt İşlemleri Hakkında Yönetmeliğin aynı yönde eksik düzenleme içerdiği iddiasıyla ilgili maddelerinin iptali istemiyle açılan davada Dairemizce davanın reddi yolunda verilen 17/06/2020 tarihli ve E:2015/292, K:2020/2079 sayılı karar, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 15/02/2021 tarihli ve E:2020/3110, K:2021/267 sayılı kararıyla yukarıda aktarılan gerekçelerle bozulmuş ve Dairemizce de bozmaya uyularak eksik düzenlemelerin iptaline karar verilmiştir.
Belirtilen nedenlerle, 13/02/2019 tarih ve 30685 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmeliğin 13. maddesinin 2. ve 3. fıkralarının eksik düzenleme nedeniyle iptali gerektiği oyuyla Daire kararının anılan kısmına katılmıyorum.