DANIŞTAY 10. DAIRE

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2019/7184 E.  ,  2023/6590 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/7184
Karar No : 2023/6590

TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ: Av. …

KARŞI TARAF (DAVACILAR):
1- …
2- …
3- …
4- …
5- …
VEKİLLERİ: Av. …

İSTEMİN_KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının davalı idare tarafından kabule ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacılar tarafından; yakınları Piyade Er ...'ın askerlik hizmetini yapmakta iken, 08/06/1992 tarihinde Siirt ili, Eruh ilçesi, Tünekpınar bölgesinde bulunan karakola terör örgütünce gerçekleştirilen saldırıda terör örgütü üyelerince kaçırılarak kaybolduğundan ve hakkında gaiplik kararı verildiğinden bahisle uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık davacı eş … için 5.000,00 TL (miktar artırımı ile 139.458,03 TL) maddi, 30.000,00 TL manevi, çocuk … için 5.000,00 TL (miktar artırımı ile 8.405,75 TL) maddi, 20.000,00 TL manevi, diğer davacı çocuklar … ve … için ayrı ayrı 5.000,00 TL maddi, 20.000,00 TL manevi, anne … için 5.000,00 TL maddi, 10.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; dava konusu olayda, Piyade Er …'ın kaçırılması, yerine getirdiği görevin etki ve nedeniyle meydana geldiğinden zararın kusursuz sorumluluk ilkesine göre zarar gören üzerinde bırakılmayarak mesleki risk çerçevesinde tazmini gerektiği, davacıların destekten yoksun kalma tazminatlarının hesaplanması için dosya üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan raporun hükme esas alınabilecek nitelikte olduğu gerekçesiyle maddi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine, manevi tazminat istemlerinin ise kabulüne, … için 109.232,75 TL'nin 5.000,00 TL'lik kısmının davanın açıldığı tarihten (04/06/2013) itibaren, kalan kısmının ise miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği tarih olan 27/06/2016 tarihinden itibaren, … için 2.315,28 TL'nin, … için 2.338,60 TL'nin dava tarihinden itibaren, … için 8.405,75 TL'nin, 5.000,00 TL'lik kısmının dava tarihinden kalan kısmının ise miktar artırımı dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği tarihten itibaren yürütülecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacılara ödenmesine, … için 30.000,00 TL, … için 20.000,00 TL, … için 20.000,00 TL, … için 20.000,00 TL ve … için 10.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren yürütülecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacılara ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davalı idarenin istinaf başvurusu ile davacıların faizin başlangıç tarihine yönelik istinaf başvurusunun reddine, davacılardan eş … için hükmedilen maddi tazminat miktarına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile kararın bu kısmının kaldırılmasına, davacı eş için 139.458,03 TL tazminatın 5.000,00 TL'lik kısmının davanın açıldığı 04/06/2013 tarihinden, 134.58,03 TL'lik kısmının miktar artırımı dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 27/06/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davalı idare tarafından; nikahsız eş için evlenme ihtimali bulunmadığı dikkate alınarak hesaplama yapılmasının hatalı olduğu, yargılama giderlerinden muaf oldukları ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Bölge İdare Mahkemesi kararının faize ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden, davacıların yakınları Piyade Er ...'ın askerlik hizmetini yapmakta iken, 08/06/1992 tarihinde Siirt ili, Eruh ilçesi, Tünekpınar bölgesinde bulunan karakola terör örgütünce gerçekleştirilen saldırıda terör örgütü üyelerince kaçırılarak kaybolduğu, kaçırıldığı tarihten sonra kendisinden haber alınamaması üzerine Mahkemece gaiplik kararı verildiği, davacılar tarafından maddi ve manevi zararlarının karşılanması istemiyle 07/02/2013 tarihli dilekçe ile davalı Milli Savunma Bakanlığına başvuruda bulunulduğu, başvrunun zımnen reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu kararın uyuşmazlığın esası yönünden incelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, İdare Mahkemesi kararının tazminat istemlerinin kabulüne ilişkin kısmına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi ile davacı …'ın maddi tazminat isteminin kabulüne ilişkin kısımları usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Temyize konu kararın kabul edilen tazminat miktarlarına yasal faiz işletilmesi yönünden incelenmesi:
Usûl hukukunun temel ilkelerinden olan taleple bağlılık ilkesine göre, Mahkeme tarafından davacının talepleri aşılarak karar verilmesi mümkün olmamakta, davacının istemleri ile bağlı olunup, istemleri genişletecek şekilde karar verilmesine olanak bulunmamaktadır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Taleple bağlılık ilkesi" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında da, "Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir." hükmü ile taleple bağlılık ilkesi açıklanmıştır.
Bakılan uyuşmazlıkta; davacıların, dava dilekçesinde maddi ve manevi tazminat istemlerine faiz işletilmesi talebinin bulunmadığı anlaşılmakta olup, Mahkemece kabul edilen tazminat miktarlarına faiz işletilmesi taleple bağlılık ilkesine dolayısıyla usul kurallarına aykırılık oluşturmaktadır.
Öte yandan, dava dilekçesinde talep edilmediği halde miktar artırımı dilekçesinde yapılan yasal faiz talebi, "taleple bağlılık" kuralının istisnası olan miktar artırımı kapsamında olmayıp, "davanın genişletilmesi" kapsamında olduğundan ve davacılar dava dilekçesinde faiz talebinde bulunmadığından kabul edilen maddi ve manevi tazminat miktarlarına yasal faiz işletilemeyeceği açıktır.
Bu itibarla, Bölge İdare Mahkemesi kararında kabul edilen tazminat tutarlarına yasal faiz işletilmesi yönünden hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyize konu, İdare Mahkemesi kararının tazminat istemlerinin kabulüne ilişkin kısmına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi ile davacı ...'ın maddi tazminat isteminin kabulüne ilişkin kısımları yönünden ONANMASINA, kabul edilen tazminat miktarlarına yasal faiz işletilmesi yönünden BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 07/11/2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.