DANIŞTAY 10. DAIRE

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2019/6483 E.  ,  2023/5036 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/6483
Karar No : 2023/5036

TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. …

DİĞER DAVALI: … Valiliği / …
VEKİLİ: Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI): …

İSTEMİN_KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı tarafından; maliki olduğu Eskişehir ili, Odunpazarı ilçesi, … Mahallesinde bulunan, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde büyükbaş hayvancılık tesisi kurmak amacıyla 18/07/2017 tarihinde yapmış olduğu başvurunun 5403 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Eskişehir Valiliği işlemi ile bu işlemin davacıya bildirilmesine dair … tarih ve … sayılı Odunpazarı Belediye Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; gerek inceleme raporunda gerekse etüd raporunda bu alanda tarımsal yapı yapılması halinde arazi kullanım bütünlüğünün bozulacağı ve bu amaçla kullanılmak üzere davacıya alternatif alan önerildiği hususları birlikte değerlendirildiğinde, davacının büyükbaş hayvancılık tesisi yapmak amacıyla yapmış olduğu başvurusunun reddine ilişkin Eskişehir Valiliği işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı, davacının tarım arazisini tarımsal üretim dışında kullanmak amacıyla yapmış olduğu başvurusunun, Odunpazarı Belediye Başkanlığı tarafından tarım dışı kullanıma karar vermek hususunda yetkisi olmadığı belirtilerek reddedilmesi gerekirken, "5403 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca büyükbaş hayvancılık tesisi yapılmasına yönelik talebin uygun görülmediğine ilişkin" … tarih ve … sayılı Eskişehir Valiliği yazısı eklenmek suretiyle reddedilmesinde ise yetki unsuru açısından hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu Odunpazarı Belediye Başkanlığı işleminin iptaline, Eskişehir Valiliği işleminin iptali istemi yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; ... İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmına karşı Odunpazarı Belediye Başkanlığı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davalı Odunpazarı Belediye Başkanlığı tarafından; davacının büyükbaş hayvancılık tesisi kurmak için inşaat ruhsatı almak amacıyla idarelerine başvurduğu, 3194 sayılı Kanun uyarınca yapı ruhsatı verilmesi yetkisinin idarelerine ait olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının Eskişehir ili, Odunpazarı ilçesi, … Mahallesinde bulunan, … ada, … parsel sayılı tarla vasfı ile kayıtlı arazi üzerinde büyükbaş hayvancılık tesisi kurmak amacıyla 18/07/2017 tarihinde Odunpazarı Belediye Başkanlığına yaptığı başvuru sonucu Odunpazarı Belediye Başkanlığınca Eskişehir Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne hitaben yazılan 18/07/2017 tarihli yazı ile görüş talebinde bulunulduğu, bunun üzerine Eskişehir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ekiplerince yerinde yapılan inceleme neticesinde 09/08/2017 tarihli etüd raporunun tanzim edildiği, bu rapor doğrultusunda talebin uygun görülmediğinin Eskişehir Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı dava konusu işlemi ile Odunpazarı Belediye Başkanlığına bildirildiği, akabinde Odunpazarı Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemi ile anılan Valilik yazısı eklenmek suretiyle başvurusunun reddedildiğinin davacıya bildirilmesi neticesinde Odunpazarı Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemi ile … tarih ve … sayılı Eskişehir Valiliği işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan halinde, "Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz." kuralına yer verilmiştir.
5403 sayılı Toprak Korumu ve Arazi Kullanımı Kanunu'na göre hazırlanarak 24/07/2009 tarih ve 27298 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan Mülga Tarım Arazilerinin Korunması, Kullanılması ve Arazi Toplulaştırmasına İlişkin Tüzük'ün 9. maddesinin 4. fıkrasında, "Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazileri dışında kalan tarım arazileri için toprak koruma projesine uyulması, çevre arazilerdeki tarımsal kullanım bütünlüğünü bozmaması kaydıyla valilikler tarafından tarım dışı amaçla kullanım izni verilebilir." düzenlemesine; 5. fıkrasında, "Tarımsal amaçlı yapılarla ilgili olarak yapılan başvurular il müdürlüğüne intikal ettirilir. İl müdürlüğü tarafından bu talepler incelenir ve bu tesislerin tarımsal amaçlı yapılardan olması ve toprak koruma projesine uyulması şartı ile arazi niteliklerine ve sınıfına bakılmaksızın projede öngörülen miktarda alana valilikçe kullanım izni verilebilir.
" düzenlemesine; 6. fıkrasında ise, "Tarım arazilerinin amaç dışı kullanım talepleri için arazinin en az 1/10.000 ölçekli kadastral haritası veya krokisi, üzerinde arazinin yeri işaretli ve koordinat değerlerini gösteren 1/25.000 ölçekli haritası, mülkiyet durumunu gösteren belgeyle birlikte söz konusu arazinin mücavir alan sınırları içerisinde olması durumunda belediyelere, mücavir alan sınırları dışında olması durumunda ise il özel idarelerine veya diğer plan yapma yetkisine sahip kuruluşlara başvurulur. Bu başvurular ilgili kuruluşlar tarafından il müdürlüğüne intikal ettirilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdare Mahkemesince, davacının başvurusunun Odunpazarı Belediye Başkanlığı tarafından tarım dışı kullanıma karar vermek hususunda yetkisi olmadığı belirtilerek reddedilmesi gerektiği gerekçesiyle, Odunpazarı Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, davacı tarafından, 18/07/2017 tarihli dilekçeyle "Büyükbaş Besi Sığırcılığı Projesi uygulamak" amacıyla davalı Odunpazarı Belediye Başkanlığına 3194 sayılı İmar Kanunu kapsamında ruhsat başvurusunda bulunulduğu, Odunpazarı Belediye Başkanlığı tarafından da hem 3194 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen hükmü hem de Mülga Tarım Arazilerinin Korunması, Kullanılması ve Arazi Toplulaştırmasına İlişkin Tüzük'ün yukarıda yer verilen tarım arazilerinin amaç dışı kullanım talepli başvuruların Tarım ve Orman İl Müdürlüğüne intikal ettirileceği yönündeki düzenlemesine uygun olarak başvurunun Eskişehir Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne iletildiği görülmektedir.
Bu nedenle, Odunpazarı Belediye Başkanlığının mevzuat hükümlerine uygun olarak başvuruyu Eskişehir Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne iletmesinde ve Valilik tarafından tarım dışı kullanımın uygun görülmemesi üzerine de … tarih ve … sayılı işlemi ile anılan Valilik yazısı eklenmek suretiyle başvurusunun reddedildiğinin davacıya bildirilmesinde yetki unsuru bakımından hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, ... İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı Odunpazarı Belediye Başkanlığının temyiz isteminin KABULÜNE,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 04/10/2023 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.