DANIŞTAY 10. DAIRE

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2019/5807 E.  ,  2023/5917 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/5807
Karar No : 2023/5917

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : Tasfiye Halinde …Gazete Dergi Basım Yay. San. ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı / …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN_KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, hakkında daha önceden 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'a muhalefet ettiğinden bahisle verilen idari para cezaları ile ilgili olarak 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un yürürlüğe girmesi nedeniyle lehe olan hükümlerin uygulanması talebiyle yapılan başvurunun reddine yönelik … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacı şirket hakkında 4077 sayılı Kanun'a muhalefet ettiğinden bahisle verilen idari para cezaları aleyhine açılan davalarda; tesis edilen idari işlemler hukuka aykırı bulunmadığından mahkemelerce davanın reddine karar verildiği; Danıştay (Kapatılan) Onbeşinci Dairesi'nce temyiz ve karar düzeltme taleplerinin reddedildiği ve böylece söz konusu kararların kesinleştiği, bu bağlamda, söz konusu yargı kararları göz önüne alındığında, anılan şirket hakkında uygulanan idari para cezasının, 6502 sayılı Kanun'un 77. maddesindeki lehe düzenleme dikkate alınarak düzeltilmesi hukuken mümkün bulunmadığından, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davacı tarafından, idari para cezalarının kesinleşmiş olmasının henüz tahsil edilmemiş idari para cezası için lehe kanun uygulanması isteminin reddine gerekçe olamayacağı, Mahkemece “cep telefonu temizleme kiti ile ilgili karar tesis edilmediği, 824.000,00 TL idari para cezasının tümüyle ilgili talepte bulunulmasına rağmen 600.000,00 TL lik idari para cezası için hüküm kurulmasının hukuka aykırı olduğu, idari para cezalarının ve ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davalarda verilen mahkeme kararlarının değerlendirilmediği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava dosyasının incelenmesinden;
-Davacı şirket tarafından, sahibi olduğu ''…" isimli derginin 2009 Mayıs sayısı ile birlikte cep telefonu temizleme kiti verildiği, (ürün promosyon sayılarak verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davada; … İdare Mahkemesince davanın reddi yolunda verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın temyiz aşamasında onandığı, karar düzeltme aşamasında Danıştay (Kapatılan) Onbeşinci Dairesinin 10/09/2014 tarih ve E:2014/1388, K:2014/5971 sayılı kararıyla "davacıya uygulanan idari yaptırımın yerinde olduğu, ancak tahsilat aşamasında, idare tarafından söz konusu idari para cezasına ilişkin lehe düzenleme olan 6502 sayılı Kanun'un dikkate alınması gerektiği" açıklamasıyla karar düzeltme isteminin reddi üzerine kesinleştiği),
-"…" isimli dergiye 12 ay süre ile abone olanlara nemlendirme cihazı verildiği, (ürün promosyon sayılarak verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davada verilen ret kararının temyiz ve karar düzeltme aşamalarından geçerek kesinleştiği),
- ''…" isimli dergiye 18 ay süre ile abone olanlara bebek telsizi verildiği, (ürün promosyon sayılarak verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davada verilen ret kararının temyiz ve karar düzeltme aşamalarından geçerek kesinleştiği),
- "…" isimli dergiye abone olanlara saç kurutma makinesi verildiği, (ürün promosyon sayılarak verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davada verilen ret kararının temyiz ve karar düzeltme aşamalarından geçerek kesinleştiği),
-Söz konusu promosyon uygulamalarının mülga 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 11. maddesine aykırı olması sebebiyle cep telefonu temizleme kiti verilmesi nedeniyle 224.000,00 TL, diğer üç promosyon nedeniyle 200.000,00‘er TL idari para cezası verildiği, bu doğrultuda 824.000,00 TL bedelli ödeme emri düzenlendiği,
- Anılan ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davada; … İdare Mahkemesince Danıştay (Kapatılan) Onbeşinci Dairesinin bozma kararına uyularak davanın reddi yolunda verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararın temyiz aşamasında onandığı, karar düzeltme aşamasında Danıştay (Kapatılan) Onbeşinci Dairesinin 06/02/2015 tarih ve E:2015/193, K:2015/641 sayılı kararıyla "davacıya uygulanan idari yaptırımın yerinde olduğu, ancak idare tarafından tahsilat aşamasında cep telefonu temizleme kiti yönünden verilen idari para cezasına ilişkin lehe düzenleme olan 6502 sayılı Kanun'un dikkate alınması şayet tahsil edilmişse bu aşamada lehe olan Kanunda belirlenen miktardan fazla olan kısmın davacıya iade edilmesi gerektiği" açıklamasıyla karar düzeltme isteminin reddi üzerine kesinleştiği,
-Davacı şirket tarafından 20/05/2015 tarihinde yapılan başvuru ile daha önceden 4077 sayılı Kanun'a muhalefet ettiğinden bahisle verilen idari para cezaları ile ilgili olarak 6502 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesi nedeniyle lehe olan hükümlerinin uygulanmasının talep edildiği, 11/08/2015 tarihinde başvurunun reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Davacı şirkete verilen idari para cezalarına dayanak olan, 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 11. maddesinde, "Süreli yayın kuruluşlarınca düzenlenen ve her ne amaç ve şekilde olursa olsun, bilet, kupon, iştirak numarası, oyun, çekiliş ve benzeri yollarla süreli yayın dışında ikinci bir ürün ve/veya hizmetin verilmesinin taahhüt edildiği durumlarda; kitap, dergi, ansiklopedi, afiş, bayrak, poster, sözlü veya görüntülü manyetik bant veya optik disk gibi süreli yayıncılık amaçlarına aykırı olmayan kültürel ürünler dışında hiçbir mal ya da hizmetin taahhüdü ve dağıtımı yapılamaz. Bu amaçla kampanya düzenlenmesi halinde, kampanya süresi altmış günü geçemez." hükmüne; aynı Kanun'un 25. maddesinin 7. fıkrasında, "11 inci maddeye aykırı hareket edenlere onbin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Aykırılık ülke düzeyinde yayım yapan süreli yayın aracılığı ile gerçekleşmişse, ceza yirmi katı olarak uygulanır. Bakanlık, ayrıca süreli yayın kuruluşundan kampanyanın ve kampanyaya ilişkin her türlü reklam ve ilânın durdurulmasını ister. Bu isteğe rağmen aykırılığın devamı halinde, reklam ve ilânın durdurma zorunluluğunun doğduğu tarihten itibaren her sayı-gün için ikiyüzbin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bakanlık, kampanyanın ve kampanyaya ilişkin her türlü reklam ve ilânın durdurulması talebi ile Tüketici Mahkemesine başvurur." hükmüne yer verilmiştir.
08/03/1995 tarih ve 22221 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, 28/11/2013 tarih ve 28835 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 86. maddesi ile yürürlükten kaldırılmış ve 87. maddesi ile de bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, 28/05/2014 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un süreli yayın kuruluşlarınca düzenlenen promosyon uygulamaları ile ilgili 53. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Süreli yayın kuruluşlarınca düzenlenen ve her ne amaç ve şekilde olursa olsun, bilet, kupon, iştirak numarası, oyun, çekiliş ve benzeri yollarla süreli yayın dışında ikinci bir mal veya hizmetin verilmesinin taahhüt edildiği veya verildiği promosyon uygulamalarında, yönetmelikle belirlenen süreli yayıncılık amaçlarına uygun kültürel mal veya hizmetler dışında başka bir mal veya hizmet verilemez." hükmü ve aynı maddenin 7. fıkrasında yer alan "Promosyon uygulamalarına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir." hükmü ile süreli yayıncılık amaçlarına uygun kültürel mal veya hizmetlerin Yönetmelikle belirleneceği hüküm altına alınmış; 77. maddesinin 9. fıkrasında da, "Bu Kanunun 53 üncü maddesinde belirtilen yükümlülüklere aykırı hareket eden süreli yayın kuruluşları hakkında beş bin Türk Lirası; aykırılık ülke genelinde dağıtımı yapılan süreli yayın ile gerçekleştirilmiş ise yüz bin Türk Lirası idari para cezası uygulanır. Süreli yayın kuruluşu, kampanyayı ve kampanyaya ilişkin her türlü reklam ve ilanı da durdurur. Aykırılığın devamı hâlinde, reklam ve ilanın durdurma zorunluluğunun doğduğu tarihten itibaren her sayı/gün için on bin Türk Lirası idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
6502 sayılı Kanun'un 53. ve 84. maddelerine dayanılarak hazırlanan ve 18/06/2014 tarih ve 29034 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Süreli Yayın Kuruluşlarınca Düzenlenen Promosyon Uygulamalarına İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesinde, süreli yayıncılık amaçlarına uygun kültürel mal veya hizmetler bentler halinde sayılmak suretiyle belirlendikten sonra, sayılan bu mal veya hizmetlerin dışında herhangi bir mal veya hizmetin promosyon olarak verilemeyeceği kuralı getirilmiştir.
Söz konusu Yönetmeliğin 5. maddesinin 2. fıkrasında ise, süreli yayında yer alan reklamın parçası olan, süreli yayını birden fazla almayı gerektirmeyen, süreli yayının fiyatını arttırmayan ve tek kullanımlık olarak verilen ürünlerin promosyon uygulaması olarak değerlendirilmeyeceği düzenlemesine yer verilmiştir.
Buna göre; 28/05/2014 tarihinden önce yürürlükte bulunan ve dava konusu işleme uygulanan 4077 sayılı Kanun'un 11. maddesinin 1. fıkrası uyarınca; kitap, dergi, ansiklopedi, afiş, bayrak, poster, sözlü veya görüntülü manyetik bant veya optik disk gibi süreli yayıncılık amaçlarına aykırı olmayan kültürel ürünler dışında hiçbir mal ya da hizmetin taahhüdü ve dağıtımının yapılamayacağı hüküm altına alınmışken ; 28/05/2014 tarihinde yürürlüğe giren 6502 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatta ise süreli yayında yer alan reklamın parçası olan, süreli yayını birden fazla almayı gerektirmeyen, süreli yayının fiyatını arttırmayan ve tek kullanımlık olarak verilen ürünlerin promosyon uygulaması olarak değerlendirilmeyeceği belirtilmiştir. Bu çerçevede; sonradan yürürlüğe giren yukarıda anılan düzenlemelerin, davacının lehine bir durum ortaya çıkardığı anlaşılmaktadır.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde, Kanun'un, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, diğer genel hükümlerinin ise, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanacağı hükmü yer almıştır.
Aynı Kanun'un 5. maddesinde, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümlerinin kabahatler bakımından da uygulanacağı; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun "Zaman bakımından uygulama" başlıklı 7. maddesinde ise, suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanunun uygulanacağı ve infaz olunacağı belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdari para cezalarında, ceza verilmesinin dayanağı kuralın yürürlükten kaldırılması veya lehe düzenleme yapılması durumunda, Anayasa Mahkemesi ve Danıştay'ın yerleşik kararları uyarınca ortaya çıkan yeni hukuki durumun dikkate alınması için İdareye başvurulması mümkündür. İdari cezalarda idare hukukundaki idari işlemlere ilişkin ilke ve kurallar yanında temel ceza hukuku güvenceleri de uygulama alanı bulduğundan, muhatabın lehine olan sonraki mevzuat değişikliğine uygun olmayan idari ceza her ne kadar tesis edildiği tarihteki mevzuata uygun olsa da, aynı fiili aynı şartlar altında işleyen iki kişiden birinin diğerine göre daha ağır bir ceza alması kamu vicdanına uygun olmayacaktır.
Bu durumda; davacı şirkete ait "... isimli dergiye 12 ay süre ile abone olanlara nemlendirme cihazı verilmesinin, yine aynı dergiye 18 ay süre ile abone olanlara bebek telsizi verilmesinin ve "..." isimli dergiye abone olanlara saç kurutma makinesi verilmesinin, süreli yayını birden fazla almayı gerektirdiği dolayısıyla anılan ürünlerin 28/05/2014 tarihinde yürürlüğe giren 6502 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik gereği promosyon olarak değerlendirilmeme şartlarını taşımadığı görüldüğünden, davacıya nemlendirme cihazı, bebek telsizi ve saç kurutma makinesi verilmesi yönünden idari yaptırım uygulanmasının yerinde olduğu, ancak uygulanan idari para cezasının davacı lehine olan 6502 sayılı Kanun'un 77. maddesinin 9. fıkrası uyarınca belirlenmesi gerektiği açıktır.
Öte yandan; davacı şirkete ait ''…" isimli derginin 2009 Mayıs sayısı ile birlikte verilen cep telefonu temizleme kiti, süreli yayını birden fazla almayı gerektirmemesi, süreli yayının fiyatını artırmaması ve tek kullanımlık olarak verilmesi itibarıyla 28/05/2014 tarihinde yürürlüğe giren 6502 sayılı Kanun ve Süreli Yayın Kuruluşlarınca Düzenlenen Promosyon Uygulamalarına İlişkin Yönetmelik uyarınca promosyon olarak kabul edilmeyeceğinden cep telefonu temizleme kiti nedeniyle uygulanan 224.000,00 TL'lik idari para cezasında da hukuka uyarlık görülmemiştir.
Bu doğrultuda, davacı lehine olan ve yukarıda bahsedilen hususların tahsil aşamasında dahi olsa uygulanması gerektiğinden dava konusu işlemde ve davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uygunluk görülmemiştir.
Diğer taraftan; davacı tarafından yapılan başvuruda cep telefonu temizleme kitinden dolayı verilen idari para cezası da dahil olmak üzere idari para cezalarının tümü yönünden 6502 sayılı Kanun'un lehe hükümlerinin uygulanması talep edilmesine rağmen Mahkemece bu husus gözardı edilerek hüküm kurulduğu görülmekte olup, bozma kararı üzerine yeniden yapılacak yargılamada verilecek kararda cep telefonu temizleme kitinden dolayı verilen idari para cezası yönünden de hüküm kurulması gerektiği açıktır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 25/10/2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.