DANIŞTAY 10. DAIRE

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2019/11861 E.  ,  2023/5910 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/11861
Karar No : 2023/5910

DAVACI : … Makine Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.

DAVALI : … Genel Müdürlüğü
VEKİLLERİ : Av. …, Av. …
Av. …

DAVANIN_KONUSU : Davacı tarafından, yurt dışından ithal edilen mallarda konşimento başına tavan ücretin belirlenmesine dair Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün … tarihli, "Yük Teslim Talimat Formu (Ordino)" konulu ve … sayılı işleminin ve bu işlem nedeniyle …kodlu geçici depolama yeri (…Taşımacılık ve Ticaret A.Ş.) tarafından ordino ile terminal (geçici depolama) hizmet bedeli talep edilmesine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

DAVACININ_İDDİALARI : Davacı tarafından, geçici depolama işlemlerinin mevzuata uygun yürütülmesinin idarenin sorumluluğunda olduğu, geçici depolama yerlerinin işletme hakkını Ticaret Bakanlığından alarak faaliyet gösterdiğinden yaptıkları işlemlerin kamu gücüne dayalı idari işlem olduğu, … kodlu geçici depolama yerinin gümrük işlemleri tamamlanan eşyanın ambar çıkışının yapılabilmesi için gümrük mevzuatına aykırı olarak "yük teslim talimat formu" ve bu form için 177,00 TL ücret talep ettiği, itiraz edilmesi üzerine de Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün "Yük Teslim Talimat Formu (Ordino)" konulu ve … sayılı işleminin dayanak olarak gösterildiği, mevzuatta böyle bir belge olmadığı, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün böyle bir işlem tesis etme görev ve yetkisinin bulunmadığı, işlemin gümrük mevzuatına, Anayasaya ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALININ_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, uluslararası taşımacılık sürecinin sonunda ithalat gümrük işlemlerinin tamamlanmasının ardından geçici depolama yerinden yükün alıcıya tesliminin ordino belgesiyle yapıldığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına son zamanlarda yaşanan bazı münferit uygulamalarda yük teslim talimat formu (ordino) için aşırı ücret talep edildiği, bu durumun dış ticaret firmalarının mağduriyetine yol açtığı konusunda sorunlar iletildiği, Deniz Ticareti Genel Müdürlüğü tarafından tavan ücret belirlendiği, benzer bir düzenlemenin havayolu sektöründe de yapılması ihtiyacı olduğundan dava konusu düzenlemenin getirildiği ve düzenlemenin usule ve hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Davanın kısmen kabulü, kısmen görev yönünden reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; davacı tarafından yurt dışından ithal edilen mallarda konşimento başına tavan ücretin belirlenmesine dair Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün "Yük Teslim Talimat Formu (Ordino)" konulu ve … sayılı işlemi ve bu işlem nedeniyle … kodlu geçici depolama yeri tarafından tesis edilen işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü"ne ilişkin düzenlemelerin otuzbirinci bölümde (434 ila 447 numaralı maddeler arasında) yapıldığı, 441. maddesinin c) bendinde Hava Ulaşım Daire Başkanlığı'nın görevlerine yer verildiği ve 9. bendinde: "Sivil havacılık faaliyetlerini geliştirmek ve serbest, adil, sürdürülebilir bir rekabet ortamı sağlamak amacıyla sınırlı olmak üzere taşımacılık dâhil sivil havacılık hizmetlerine ilişkin Bakanlık ilgili hizmet birimleri ve kuruluşlarıyla işbirliği yaparak gerektiğinde taban ve tavan ücret tespit etmek ve uygulamasını denetlemek" kuralına yer verilmiş ve 15/07/2018 tarihli, 30479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
Hava Ulaşım Daire Başkanlığı'nın görevleri daha önce 5431 sayılı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanunun 9. maddesinde düzenlenmiş, bu madde 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 89. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştı.
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 93. maddesinde, Gümrük antrepo rejiminin; a) İthalat vergilerine ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmamış ve serbest dolaşıma girmemiş eşyanın, b) Gümrük antreposuna alınması halinde ihracata ilişkin önlemlerden yararlanabilecek serbest dolaşımda bulunan eşyanın, bir gümrük antreposuna konulmasına ilişkin hükümleri belirlediği; antrepo işleticisinin, gümrük antreposu işletmesine izin verilen kişi olduğu; kullanıcının, eşyanın antrepo rejimi beyanında bulunan kişi veya bu kişinin hak ve yükümlülüklerinin devredildiği kişi olduğu; gümrük antreposunun, gümrük gözetimi altında bulunan eşyanın konulması amacıyla kurulan ve kuruluşunda aranılacak koşulları ve nitelikleri yönetmelikle belirlenen yer olduğu, 96. maddesinde, antrepo işleticisinin; a) Gümrük antreposunda bulunduğu süre içerisinde eşyanın gümrük gözetimi altında bulunmasını sağlamaktan, b) Gümrük antrepo rejimi kapsamında eşyanın muhafaza edilmesiyle ilgili yükümlülükleri yerine getirmekten, c) İzinde belirtilen özel şartlara uymaktan, sorumlu olduğu kuralları yer almaktadır.
Gümrük Yönetmeliği'nin "Yetki" başlıklı 559. maddesinde; ekonomik gereklilikler ve dış ticaret politikaları dikkate alınarak, geçici depolama yerleri ve gümrük antreposu ile ilgili düzenleme yapmaya, bu Yönetmelikte öngörülmeyen sorunların ortaya çıkması halinde bunları inceleyerek sonuçlandırmaya Müsteşarlığın yetkili olduğu düzenlemektedir.
Gümrüklü saha içerisinde mal teslimine ilişkin düzenlemeler yapma ve/veya kural koyma yetkisinin Gümrük Müsteşarlığına verilmesi, Gümrük Yönetmeliği'nin 559. maddesinde geçici depolama yerleri ve gümrük antreposu ile ilgili düzenleme yapma konusunda ve Yönetmelikte öngörülmeyen sorunların ortaya çıkması halinde bunları inceleyerek sonuçlandırma yetkisinin de anılan Müsteşarlığa ait olması karşısında, mevzuatta yurt dışından ithal edilen mallarda konşimento başına tavan ücretin belirlenmesine dair davalı idareye verilmiş bir yetki bulunmadan tesis edilen "Yük Teslim Talimat Formu (Ordino)" konulu ve … sayılı işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.
Davanın … kodlu Geçici Depolama Yeri tarafından davacıdan 177,00 TL ücret talep edilmesine ilişkin kısmına gelince;
Özel hukuk tüzel kişisi olan … kodlu Geçici Depolama Yeri tarafından Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün dava konusu "Yük Teslim Talimat Formu (Ordino)" konulu ve … sayılı düzenleyici işlemine dayanılarak 177,00 TL ücret davacıdan talep edilmiş ve ihtirazi kayıtla ödenmiş olup, söz konusu özel hukuk tüzel kişisinin geçici depolama yerinin iş ve işlemleri ile bunlar tarafından alınan bedellerin idari işlem niteliğinde olmadığı, idari yargının görev alanında bulunmadığından, söz konusu ödemenin iadesi istemiyle adli yargıda dava açılması gerektiğinden davanın bu kısmının görev yönünden reddi gerekir.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu "Yük Teslim Talimat Formu (Ordino)" konulu ve …sayılı işlemin iptaline, … kodlu Geçici Depolama Yeri tarafından davacıdan 177,00 TL ücret talep edilmesine ilişkin işlem yönünden davanın görev yönünden reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra davacının duruşma isteminden vazgeçtiği görülmekle duruşma yapılmaksızın işin esasına geçildi, gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Deniz yoluyla ithal edilen ve geçici depo veya antrepolara teslim edilen yüklerin alıcılarına tesliminde uyulacak hususların belirlenmesine ilişkin Başbakanlık Denizcilik Müsteşarlığı Deniz Ticaret Genel Müdürlüğü'nün 17/05/2011 tarih ve 14765 sayılı genel yazısı ile malların "Yük Teslim Talimat Formu" karşılığında teslim edilmesi uygulaması getirilmiş, bu işleme karşı Danıştay Onuncu Dairesinin E:2011/9380 sayılı dosyasında dava açılmıştır.
Anılan dava devam etmekte iken, son zamanlarda yaşanan bazı münferit olaylarda ordino için aşırı ücret talep edildiği ve bu durumun dış ticaret firmalarının mağduriyetine neden olduğu yolundaki şikayetler üzerine, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Deniz Ticareti Genel Müdürlüğü tarafından, yük teslim talimat formu için konşimento başına 150 TL tavan ücret belirlenmesine ve tavan ücretin her takvim yılı başında bir önceki yılın tüketici fiyat endeksi oranında artacak şekilde uygulanmasına yönelik 03/01/2018 tarih ve 2018/1 sayılı Genelge çıkarılmıştır.
Bahse konu Genelge ile paralel olacak şekilde bu kez hava yoluyla ithal edilen ve geçici depolama yerlerine teslim edilen eşyanın teslimine ilişkin olarak Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından … tarihli ve … sayılı, "Yük Teslim Talimat Formu (Ordino)" konulu dava konusu düzenleyici işlem ile yük teslim talimat formu için konşimento başına 150 TL tavan ücret belirlenmesine ve tavan ücretin her takvim yılı başında bir önceki yılın tüketici fiyat endeksi oranında artacak şekilde uygulanmasına karar verilmiştir.
Ardından, dava konusu düzenlemeye istinaden davacı şirketin hava yoluyla ithal ettiği eşyanın teslim edildiği … kodlu geçici depolama yeri (… Taşımacılık ve Ticaret A.Ş.) tarafından bahse konu eşyanın teslimi için ordino talep edilmiş ve 07/11/2018 tarihinde 150 TL + %18 KDV dahil olmak üzere toplam 177 TL terminal hizmet bedeli tahsil edilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
Öte yandan; Dairemizin E:2011/9380 sayılı esasına kayıtlı davada, (mülga) Gümrük Müsteşarlığının görev ve yetkisine tecavüz niteliği taşıdığı gerekçesiyle 12/11/2020 tarihli ve K:2020/4828 sayılı kararla işlemin iptaline karar verilmiş olup, karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
Dava konusu Genel Yazının düzenlendiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle, 5431 sayılı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Hava Ulaşım Daire Başkanlığı" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasının (i) bendinde, "Sivil havacılık faaliyetlerini geliştirmek ve serbest, adil, sürdürülebilir bir rekabet ortamı sağlamak amacıyla sınırlı olmak üzere; taşımacılık dahil sivil havacılık hizmetlerine ilişkin Bakanlık ilgili hizmet birimleri ve kuruluşlarıyla işbirliği yaparak gerektiğinde taban ve tavan ücret tespit etmek ve uygulamasını denetlemek." kuralı yer almakta iken; anılan Kanun'da 02/07/2018 tarih ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yapılan değişikliklerle söz konusu kural ilga edilmiş, ancak 15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü" başlıklı Otuzbirinci Bölümünde yer alan "Hizmet birimlerinin görevleri" başlıklı 441. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "Hava Ulaşım Daire Başkanlığı: ... 9) Sivil havacılık faaliyetlerini geliştirmek ve serbest, adil, sürdürülebilir bir rekabet ortamı sağlamak amacıyla sınırlı olmak üzere taşımacılık dâhil sivil havacılık hizmetlerine ilişkin Bakanlık ilgili hizmet birimleri ve kuruluşlarıyla işbirliği yaparak gerektiğinde taban ve tavan ücret tespit etmek ve uygulamasını denetlemek." şeklinde aynı düzenlemeye yeniden yer verilmiştir.
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 93. maddesinde, gümrük antrepo rejiminin; a) İthalat vergilerine ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmamış ve serbest dolaşıma girmemiş eşyanın, b) Gümrük antreposuna alınması halinde ihracata ilişkin önlemlerden yararlanabilecek serbest dolaşımda bulunan eşyanın, bir gümrük antreposuna konulmasına ilişkin hükümleri belirlediği; antrepo işleticisinin, gümrük antreposu işletmesine izin verilen kişi olduğu; kullanıcının, eşyanın antrepo rejimi beyanında bulunan kişi veya bu kişinin hak ve yükümlülüklerinin devredildiği kişi olduğu; gümrük antreposunun, gümrük gözetimi altında bulunan eşyanın konulması amacıyla kurulan ve kuruluşunda aranılacak koşulları ve nitelikleri yönetmelikle belirlenen yer olduğu; 95. maddesinde, gümrük antrepoları ile gümrük kapılarında eşya satışı yapmak üzere özel antrepo statüsünde mağaza ve bunların depolarının açılması ve işletilmesine izin vermeye Müsteşarlığın yetkili olduğu, iznin verilmesine, bu iznin geçici veya sürekli geri alınmasına, faaliyet, belge ve kayıt düzenine ilişkin usul ve esaslar ile eşya alabilecek kişiler ve bu kişilere satılabilecek eşyanın cins ve miktarının yönetmelikle belirleneceği; 96. maddesinde, antrepo işleticisinin; a) Gümrük antreposunda bulunduğu süre içerisinde eşyanın gümrük gözetimi altında bulunmasını sağlamaktan, b) Gümrük antrepo rejimi kapsamında eşyanın muhafaza edilmesiyle ilgili yükümlülükleri yerine getirmekten, c) İzinde belirtilen özel şartlara uymaktan, sorumlu olduğu kuralı yer almaktadır.
07/10/2009 tarih ve 27369 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliği'nin dava konusu düzenleme tarihinde yürürlükte bulunan haliyle;
3. maddesinde, gümrüklü sahanın, gümrük idaresinin denetim, kontrol, yetki ve sorumluluğunda bulunan; fiziki olarak etrafından ayrılmış veya böyle addedilen yerleri ifade edeceği; "Kesin çıkış işlemleri" başlıklı 94. maddesinde, gümrük işlemlerinin sistem üzerinde tamamlandığının anlaşılması üzerine bilgisayar sisteminde çıkış onayı verilerek eşya sahibi veya temsilcisine, eşyayı geçici depolama yerinden çıkarmasına izin verileceği; "Taşıma belgeleri" başlıklı 118. maddesinde, deniz yoluyla yapılan taşımalarda geminin kaptanı veya donatanı veya mümessili tarafından yükletene taşıma belgesi olarak konşimento verileceği, hava taşımalarında, aynı anlamda ve benzeri bilgileri kapsayan hava konşimentosu kullanılacağı; "Eşyanın teslimi" başlıklı 130. maddesinde, eşyanın, boşaltma yerinde konşimentoda teslim edileceği gösterilen ve bir nüshasını taşıyan kimseye ve eğer konşimento emre muharrer ise ciro ile devralmış şahsa teslim olunacağı; bu kimselerin eşyayı almak için lazım gelen vasıfları haiz sayılacakları; "Yetki" başlıklı 559. maddesinde de, ekonomik gereklilikler ve dış ticaret politikaları dikkate alınarak, geçici depolama yerleri ve gümrük antreposu ile ilgili düzenleme yapmaya, bu Yönetmelikte öngörülmeyen sorunların ortaya çıkması halinde bunları inceleyerek sonuçlandırmaya Gümrük Müsteşarlığının yetkili olduğu düzenlemeleri yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün … tarihli, "Yük Teslim Talimat Formu (Ordino)" konulu ve … sayılı düzenleyici işleminin incelenmesi:
Dava konusu işlem ile yük teslim talimat formu (ordino) için konşimento başına 150 TL tavan ücret belirlenmesi ve tavan ücretin her takvim yılı başında bir önceki yılın tüketici fiyat endeksi oranında artacak şekilde uygulanması yönünde düzenleme yapılmıştır.
"Yük Teslim Talimat Formu" ya da "Ordino"; ithalatçının elindeki konşimentoyu taşıyıcıya (havayolu işletmesi) ibrazı ve eşyanın alıcısı olduğunu ispatlaması karşılığında, taşıyıcının depocusu konumundaki antrepoya hitaben yazılan ve taşıyıcının eşya üzerinde hiçbir hak ve alacağının kalmadığını, istenildiği takdirde eşyanın sahibine taşıyıcı adına teslim edilebileceğini ifade eden belge olup; söz konusu belgenin deniz yoluyla ithal edilen ve geçici depo veya antrepolara teslim edilmiş olan malların alıcısına teslim edilebilmesi için depo veya antrepo işleticisine ibraz edilmesi gerektiğine ilişkin düzenleme getiren 17/05/2011 tarih ve 14765 sayılı işleme karşı açılan davada Danıştay Onuncu Dairesinin 27/10/2015 tarih ve E:2011/9380, K:2015/4632 sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiş, anılan kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 17/12/2018 tarih ve E:2016/2991, K:2018/5551 sayılı kararıyla Daire kararının bozulmasına karar verilmiş, bu kararın düzeltilmesi istemi de aynı Kurulun 02/06/2020 tarihli ve E:2019/2250, K:2020/812 sayılı kararıyla reddedilmiştir. Bunun üzerine, anılan dosyada Danıştay Onuncu Dairesinin 12/11/2020 tarih ve E:2020/4485, K:2020/4828 sayılı kararı ile Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararına uyulmak suretiyle 4458 sayılı Kanun ve Gümrük Yönetmeliği uyarınca gümrüklü saha içerisinde mal teslimine ilişkin düzenlemeler yapma ve/veya kural koyma yetkisinin açıkça Gümrük Müsteşarlığına verildiği gibi Gümrük Yönetmeliği'nin 559. maddesi ile Yönetmelikte öngörülmeyen sorunların ortaya çıkması halinde bunları inceleyerek sonuçlandırmaya da Müsteşarlığın yetkili olduğunun açıkça düzenlendiği, ayrıca deniz yoluyla ithal edilerek, geçici depo veya antrepoya konulan eşyanın teslimi sırasında ibraz edilmesi gereken belgelerin belirlenmesi konusunda 491 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile davalı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına verilmiş bir yetki bulunmadığı, bu nedenle davalı idarece yetki alanı dışında düzenleme yapılmasında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiş; anılan karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Bu çerçevede, gerek yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri, gerekse deniz yoluyla ithal edilen eşyaya yönelik olmakla birlikte gümrüklü sahada mal teslimine yönelik düzenleme yapmaya yetkili idareyi tespit eden kesinleşmiş yargı kararı birlikte değerlendirildiğinde, gümrüklü saha içerisinde mal teslimine ilişkin düzenlemeler yapma ve/veya kural koyma yetkisinin açıkça Gümrük Müsteşarlığına ait olduğu ve hatta Gümrük Yönetmeliği'nin 559. maddesi ile Yönetmelikte öngörülmeyen sorunların ortaya çıkması halinde bunları inceleyerek sonuçlandırmaya da Müsteşarlığın yetkili olduğunun açıkça düzenlendiği; ayrıca gümrük mevzuatında "ordino"ya ilişkin bir düzenleme yer almadığı gibi, sivil havacılık mevzuatı ile davalı idarenin teşkilat ve görevlerine ilişkin mevzuatta, hava yoluyla yurt dışından ithal edilen mallarda konşimento başına tavan ücretin belirlenmesine dair davalı idareye verilmiş bir yetkinin de bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Nitekim, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü'nün 04/05/2017 tarihli ve 2017/10 sayılı Genelgesiyle, havalimanlarında geçici depolama yeri/antrepolara alınan eşya ile ilgili olarak, eşyanın geçici depolama yeri/antrepoya alındığı saatten itibaren; ilk 12 saatlik süre içerisinde, ayrıştırma işlemi yapılarak gümrük işlemlerinin tamamlanması halinde, hangi ad altında olursa olsun hiçbir ücret talep edilemeyeceği, ilk 12 saatlik süreyi takip eden 12 saatlik süre içerisinde, ithalat işlemlerinin tamamlanarak eşyanın alıcısına teslim edilmesi halinde, en fazla 200,00 TL ardiye ücreti alınacağı ve bu ücretin dışında yükleme, boşaltma, ordino, terminal, elleçleme, hamaliye, forklift, tartım, devir, muayene, yer hizmeti, aktarma vb. isim altında hiçbir ücret talep edilemeyeceği şeklinde düzenleme yapılmış; yine aynı idarece düzenlenen … tarihli, … sayılı ve "Ordino Hakkında" konulu Genel Yazıda da, gümrük mevzuatında yer almayan bir belge olan ordinonun, gümrük işlemlerinin herhangi bir aşamasında aranmayacağı hususunda bütün Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlükleri talimatlandırılmıştır.
Bu durumda, Gümrük Müsteşarlığının yetki alanına dahil olan bir konuda düzenleme getiren dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.

… kodlu geçici depolama yeri tarafından tesis edilen işlemin incelenmesi:
Davacı tarafından, … kodlu geçici depolama yeri (… Taşımacılık ve Ticaret A.Ş.) tarafından Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün dava konusu düzenleyici işlemi dayanak gösterilerek kendisinden ordino belgesi ve 150 TL + %18 KDV olmak üzere toplam 177,00 TL terminal (geçici depolama) hizmet bedeli talep edildiği, geçici depolama işlemlerinin mevzuata uygun yürütülmesinin Ticaret Bakanlığının sorumluluğunda olduğu, işletme hakkını Ticaret Bakanlığından alarak faaliyet gösteren geçici depolama yerlerinin yaptıkları işlemlerin kamu gücüne dayalı idari işlem olduğu iddiasıyla … kodlu geçici depolama yeri tarafından tesis edilen işlemin gümrük mevzuatına aykırı olduğu ileri sürülerek iptali istenmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinde, iptal davaları; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmış; 14. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendinde, dilekçelerin görev ve yetki yönünden inceleneceği; 15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde ise, dava dilekçeleri üzerine yapılan ilk inceleme sonunda, adli yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine karar verileceği hükmü yer almıştır.
İptal davasının konusunu oluşturan idari işlem; idarenin, hukuk âleminde değişiklik ve yenilik doğuran irade açıklamasıdır. Bir tasarruf veya kararın idari işlem sayılabilmesi için, idari makamca kamu gücüne dayalı ve tek yanlı olarak tesis edilmiş olması ve idari faaliyete ilişkin olması gerekmektedir. İdari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken işlemler, hukuka uygunluk karinesinin doğal sonucu olarak ve kural itibarıyla (kanunda aksi öngörülmedikçe) re'sen icra edilebilme yeteneğini haizdir.
Bu çerçevede, özel hukuk tüzel kişisi olan geçici depolama yerinin (… Taşımacılık ve Ticaret A.Ş.) iş ve işlemlerinin idari işlem niteliğinde olmadığı, ticari faaliyetine (mülga) Gümrük Müsteşarlığınca izin verilmiş olmasının, faaliyetin idare adına yürütüldüğü anlamına gelmediği, dolayısıyla antrepo ile davacı arasındaki ilişkide kamu gücünün uygulanmasının da söz konusu olamayacağı, bu itibarla davacı tarafından yapılan ödemenin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla iadesi istemiyle adli yargıda dava açılması gerektiği sonucuna varıldığından, … kodlu geçici depolama yeri tarafından tesis edilen işlemin iptali istemi yönünden davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerekmiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün … tarihli, "Yük Teslim Talimat Formu (Ordino)" konulu ve … sayılı işleminin İPTALİNE,
2. … kodlu geçici depolama yeri (… Taşımacılık ve Ticaret A.Ş.) tarafından tesis edilen işlem yönünden 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca GÖREV YÖNÜNDEN DAVANIN REDDİNE,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin 1/2'si olan … TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, 1/2'si olan … TL'nin ise davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmasız işler için belirlenen … TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, … TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 25/10/2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.