DANIŞTAY 10. DAIRE

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2019/11657 E.  ,  2023/5268 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/11657
Karar No : 2023/5268

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
3- ...
4- ...
VEKİLİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : ...

İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

DAVANIN_KONUSU : Davacılar tarafından, yakınları ...'ın bölücü terör örgütü mensupları tarafından, 09/09/2017 tarihinde saat 22:30 sıralarında, Siirt ili Merkez ilçesi Kemerli köyünde bulunan evinden alınarak, yaklaşık 200-300 metre uzaklaştıktan sonra boyun kısmına ateş edilmek suretiyle hayatını kaybetmesinde sosyal risk ilkesi gereğince idarenin zararlarının tazmininden sorumlu olduğundan bahisle her biri için 50.000,00 TL olmak üzere toplam 200.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal fazi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

YARGILAMA SÜRECİ :
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulü ile davacıların her biri için ayrı ayrı 15.000,00 TL olmak üzere toplam 60.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal fazi ile birlikte ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdarii Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının manevi tazminat isteminin kabule ilişkin kısmının hukuka ve usule uygun olduğu belirtilerek davalı idarenin istinaf isteminin reddine, davacıların manevi tazminat istemine yönelik istinaf başvurusunun kabulüne, kararın bu kısmının kaldırılmasına, davacılar ..., ..., ... ve ...'ın her biri için ayrı ayrı 25.000,00 TL olmak üzere toplam 100.000,00 TL manevi tazminatın, idareye başvuru tarihi olan 24/11/2017 tarihinden itibaren işletilecek yasal fazi ile birlikte ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından, hükmedilen manevi tazminat miktarlarının çok düşük olduğu, reddedilen manevi tazminat tutarı ile ilgili olarak davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından, manevi tazminat olarak hükmedilen miktarın yüksek olduğu, manevi tazminat tutarına yasal faiz işletilmemesi gerektiği ileri sürülerek Mahkeme kararının bu yönden bozulması istenilmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Davalı idare tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının açıklamalı onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, aynı maddenin son fıkrasında, idarenin eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
Manevi zarar; kişinin fizik yapısının ve iç huzurunun bozulmasını, yaşama gücünün ve sevincinin azalmasını, kişilik haklarının zedelenmesini, şeref ve haysiyetinin rencide edilmesini, ölüm veya uğranılan diğer cismani zarar nedeniyle duyulan acı ve ızdırabı, kişinin günlük yaşamını zorlaştıran belli ağırlıktaki her türlü üzüntü ve sıkıntıyı ifade etmektedir. Kendisinin veya yakınlarının uğradığı tecavüz, saldırı veya meydana gelen bir ölüm olayı sonucunda; fiziki veya manevi acılar duyan, ruhsal dengesi bozulan, yaşama sevinci azalan kişinin manevi yönden zarara uğramış olduğu kabul edilmektedir.
Manevi tazminat, kişinin mal varlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Bu açıdan manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlamaktadır. Tam yargı davalarının ve manevi tazminatın belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın ve zararın ağırlığını ortaya koyacak şekilde belirlenmesi, bununla birlikte olayın meydana geliş şekli, idarenin sorumluluk sebebi gözetilerek hakkaniyetli ve makul bir tutarı aşmaması gerekmektedir.
5233 sayılı Kanun'da manevi tazminat ödenmesini yasaklayan açık bir hüküm olmaması karşısında, davacıların uğradıkları manevi zararların, genel hükümler kapsamında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca sosyal risk ilkesine dayalı olarak tazminine hükmedilmesinin önünde bir engel bulunmamaktadır.
Bölge İdare Mahkemesince, kararın gerekçe kısmında, İdare Mahkemesinin belirlediği manevi tazminat miktarı yetersiz bulunarak yeniden manevi tazminat takdiri ile her biri için ayrı ayrı 25.000,00 TL olmak üzere toplam 100.000,00 TL manevi tazminatın davalı idarece davacılara ödenmesinin uygun görüldüğü belirtilmiş; hüküm kısmında ise, manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmı (İdare Mahkemesince toplam hükmedilen 60.000,00 TL'lik kısım) hukuka uygun bulunmuş, manevi tazminatın reddine ilişkin kısım kaldırılarak, manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 100.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine hükmedilmiştir. Bu durumda, kararın gerekçe kısmında 100.000,00 TL manevi tazminat takdir edildiği belirtilse de hüküm kısmında yer alan ifadelerden İdare Mahkemesince hükmedilen 60.000,00 TL'ye ek olarak 100.000,00 TL daha tazminata hükmedildiği görülmüştür. Bölge İdare Mahkemesince davacılardan her biri için ayrı ayrı 25.000,00 TL olmak üzere toplam 100.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmek istendiği de açıktır.
Bu durumda, temyizen incelenen kararın, manevi tazminat isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararının manevi tazminata hükmedilmesine yönelik kısmına davacılar tarafından yapılan istinaf başvurularının kabulü ile kararın bu kısmının kaldırılmasına, davacıların her biri için ayrı ayrı 25.000,00 TL olmak üzere toplam 100.000,00 TL manevi tazminat isteminin kabulüne, fazlaya ilişkin 100.000,00 TL tazminat isteminin ise reddine dair kısmı yukarıda yer verilen açıklama ile usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Tarafların temyiz istemlerinin REDDİNE,
2. Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun davacılar yönünden kısmen kabulü, kısmen reddi, davalı idare yönünden reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda yer verilen açıklamayla ONANMASINA,
3. Temyiz yargılama giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin istemi halinde iadesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 05/10/2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.