DANIŞTAY 10. DAIRE

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2019/10329 E.  ,  2023/5061 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/10329
Karar No : 2023/5061

DAVACI : ... Odası
VEKİLİ : Av. ...

DAVALILAR : 1- ... Bakanlığı
2- ... Kurumu
VEKİLLERİ : Av. ... - Av. ...

DAVANIN_KONUSU :29/06/2019 tarih ve 30816 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesi ile değiştirilen 12/04/2014 tarih ve 28970 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin 25. maddesinin ikinci fıkrasındaki "uluslararası havalimanlarında bulunan eczaneler için bu zorunluluk aranmaz." ibaresinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ_İDDİALARI :Davacı tarafından, Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğe göre, eczanelerin görülebilir cephelerinden en az birine özellikleri Türk Eczacıları Birliği tarafından standardize edilmiş ışıklı veya ışıksız levha konulması gerektiği, bu kural ile eczane levhalarında standart bir düzenleme yapılarak hem görüntü kirliliğinin önüne geçilmesi, hem de eczaneler arasında haksız rekabetin önlenmesinin amaçlandığı, tüm eczanelerin bu standartlara uygun tabela kullanmasının zorunlu olduğu, ancak dava konusu edilen değişiklikle kültür ve tabiat varlığı niteliğindeki yerlerde faaliyet gösteren eczaneler ile uluslararası havalimanlarında bulunan eczanelerin Türk Eczacıları Birliği tarafından standardize edilen ışıklı veya ışıksız levha konulması uygulamasından istisna tutulduğu, kültür ve tabiat varlığı niteliğindeki yerlerde faaliyet gösteren eczaneler bakımından getirilen istisnanın, söz konusu bölgelerde yer alan tüm mağaza, dükkan ve ticarethanelerde aynı standardın uygulanması bakımından anlaşılabilir olduğu, ancak uluslararası havalimanlarında bulunan eczanelerin neden istisnalar arasına alındığının belirsiz olduğu, anılan düzenlemenin gerekçesiz olduğu, yasal bir dayanağının bulunmadığı, öte yandan, uluslararası havaalanları ifadesinin havaalanının uluslararası uçuşlara açık olmayan kısımlarında yer alan eczaneleri kapsayıp kapsamadığının da belirsiz olduğu, eczane tabelaları için uyulması gereken koşulların mevzuatta belirlendiği, hiçbir somut gerekçe ve yasal dayanak olmaksızın bir kısım eczaneyi, diğer eczanelerin uymakla yükümlü olduğu eczane tabela standartlarından hariç tutulmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu, herhangi bir hukuki amaca da hizmet etmediği, anılan ibarenin iptali gerektiği ileri sürülmektedir.

SAVUNMALARIN_ÖZETİ : Davalı idareler tarafından, dava konusu kuralda, eczane levhasının ve e-logonun standartlarının belirlendiği ancak kültür ve tabiat varlıklarının bulunduğu binalarda kendilerine has kanunları doğrultusunda işlem yapıldığından sahada yaşanan sıkıntıların önlenmesi için bu yerlerin istisna tutulduğu, havalimanlarında ise kendine özgü bazı düzenlemelerin öngörüldüğü, havalimanında alan tahsis edilen işletmeciler için uymaları gereken standartların düzenlenebildiği, söz konusu standartların uygulanmasının havalimanında eczane açmak isteyen ve işleten eczacılar açısından bir takım sorunlara sebebiyet verdiği, zira davalı idareye bu yönde yapılan bildirimler olduğu, düzenleme yapılmadığı takdirde havalimanında faaliyet gösteren ve açılmak istenen eczaneler bakımından ilgili mevzuat ile havalimanının standartları arasında çelişki olacağı, buna ilişkin sıkıntılar yaşanacağı, bu sorunların giderilememesi sebebiyle de eczanelerin açılamayacağı, böylece hastaların ilaca erişiminde sıkıntılar yaşanacağı, buna yönelik önlemler almanın davalı idarenin görevi olduğu, aynı zamanda uluslararası uçuşa açık havaalanlarında genellikle dış hatlardan transit gelen yolcular veya yabancı ülkelerden gelen yolcuların eczanelere ulaşabilmeleri için yabancıların da anlayabileceği şekilde “pharmacy” ifadesinin kullanılması gerektiği, bu itibarla istisna tutulduğu, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu düzenleme hukuka uygun olduğundan davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, 29/06/2019 tarih ve 30816 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesinin birinci fıkrası ile değiştirilen Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin 25. maddesinin ikinci fıkrasındaki " uluslararası havalimanlarında bulunan eczaneler için bu zorunluluk aranmaz." ibaresinin iptali istenilmektedir.
6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun'un Geçici 4.maddesinde, "Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmelik, Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içinde Sağlık Bakanlığınca hazırlanarak yürürlüğe konulur." hükmüne yer verilmiştir.
663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendinde "Sağlık hizmetlerinde kullanılan ilaçlar, özel ürünler, ulusal ve uluslararası kontrole tâbi maddeler, ilaç üretiminde kullanılan etken ve yardımcı maddeler, kozmetikler ve tıbbî cihazların güvenli ve kaliteli bir şekilde piyasada bulunması, halka ulaştırılması ve fiyatlarının belirlenmesi" Bakanlığın görevleri arasında sayılmış, aynı KHK'nın 27. maddesinin 1. fıkrası ile Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Bakanlığın bağlı kuruluşu olarak teşekkül ettirilmiş olup, aynı maddenin 2. fıkrasının (a) bendinde, "Görev alanına giren ürünlerin ruhsatlandırılması, üretimi, depolanması, satışı, ithalatı, ihracatı, piyasaya arzı, dağıtımı, hizmete sunulması, toplatılması ve kullanımları ile ilgili kural ve standartları belirlemek, bu faaliyetleri yürütecek kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilere izin vermek, ruhsatlandırmak, denetlemek ve gerektiğinde yaptırım uygulamak, laboratuvar analizlerini yapmak veya yaptırmak." anılan kurumun görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
6197 sayılı Kanunun 5 inci, 20 nci ve geçici 4 üncü maddesi ile 11/10/2011 tarihli ve 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 40 ıncı maddesine dayanılarak hazırlanmış olan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin, "Eczane ismi, levhası ve vitrini" başlıklı 25. maddesinde; (1) (Değişik:RG-28/3/2016-29667) Bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten sonra açılacak ve nakil yapılacak eczanelerin isimleri, eczanenin açılacağı ilçe içinde bulunan eczanelerle aynı isimlerde olamaz.
(2) (Değişik:RG-29/6/2019-30816) Eczanelerin görülebilir cephelerinden en az birine ve eczane olarak kullanılacak yerin sınırları içerisinde kalmak kaydıyla, eczanenin adını gösterir, özellikleri Türk Eczacıları Birliği tarafından standardize edilmiş ışıklı veya ışıksız levha konulur. Kültür ve tabiat varlığı niteliğindeki yerlerde faaliyet gösteren eczaneler ile uluslararası havalimanlarında bulunan eczaneler için bu zorunluluk aranmaz.
(3) (Değişik:RG-29/6/2019-30816) Eczanelerin bulunduğu parsel sınırları içinde olması kaydıyla, asgarî ve azamî ebatları ile renkleri Türk Eczacıları Birliği tarafından belirlenen standartlarda, iki cepheden kolayca görülecek yükseklikte olmak kaydıyla “E” logolu ışıklı levha konulur. Eczanelerin önüne, cadde ve sokaklara seyyar veya totem tabela, afiş ve benzeri gibi haksız rekabet oluşturacak tabela ve cisimler konulamaz. Vitrinlere ürün tanıtımı amacıyla levha veya ilân yapıştırılamaz" kuralı getirilmiştir.
Dava konusu düzenleme ile eczaneye, eczanenin adını gösterir, özellikleri Türk Eczacıları Birliği tarafından standardize edilmiş ışıklı veya ışıksız levhanın konulması bir zorunluluk olmasına rağmen uluslararası hava limanları için böyle bir zorunluluk getirilmemiş, ancak konulmasını yasaklayan bir kurala da yer verilmemiştir. Uluslararası havalimanları için “E” logolu ışıklı levha konulmaması konusunda ise bir istisna getirilmemiştir.
Dava konusu Yönetmelik hükmüyle eczane levhalarında, Türk Eczacılar Birliği tarafından standardize edilmiş ışıklı ya da ışıksız levhalar ile standart bir düzenleme yapılarak görüntü kirliliğinin önüne geçilmesi amaçlanmış olup, uluslararası hava limanlarının yerli ve yabancı tüm insanlara açık olduğu dikkate alındığında, hizmetten yararlanmada eczanenin adının bulunduğu levhanın etkili olduğu söylenemeyecektir. Eczanenin adını gösteren bir levhanın varlığının zorunluluk oluşturmaması hizmete ulaşmayı engeller nitelikte değildir. Hizmete ulaşmada kolaylık sağlayacak olan eczaneyi gösteren "E" harfinin bulunduğu ışıklı bir levhanın varlığı, eczane adının yer aldığı levhanın bulunmaması, hizmeti engelleyen, rekabete aykırı, aleyhe bir durum olarak değerlendirilemez. Ancak, eczanenin adını gösterir levhanın konulması zorunluluk olarak getirilmeyip, isteğe bırakılmakla, levhanın konulması halinde bu levhanın yine Türk Eczacıları Birliğince standardize edilmiş ışıklı veya ışıksız levha olacağı açıktır.
Bu halde uyuşmazlık konusu hüküm ile, hem hizmeti uluslararası hava limanlarında yürüten eczacılar yönünden hem de diğer eczacılar yönünden, hizmetin sunulmasında, rekabeti olumsuz etkiler nitelikte bir sonuç doğmayacağı kanaatine varıldığından, hukuka aykırılık bulunmamıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
12/04/2014 tarih ve 28970 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin 25. maddesinin 2. fıkrası; 29/06/2019 tarih ve 30816 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesi ile;
"(2) Eczanelerin görülebilir cephelerinden en az birine ve eczane olarak kullanılacak yerin sınırları içerisinde kalmak kaydıyla, eczanenin adını gösterir, özellikleri Türk Eczacıları Birliği tarafından standardize edilmiş ışıklı veya ışıksız levha konulur. Kültür ve tabiat varlığı niteliğindeki yerlerde faaliyet gösteren eczaneler ile uluslararası havalimanlarında bulunan eczaneler için bu zorunluluk aranmaz." şekilde değiştirilmiştir.
Davacı tarafından, bahse konu fıkrada yer alan "uluslararası havalimanlarında bulunan eczaneler için bu zorunluluk aranmaz." ibaresinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın 56. maddesinin birinci fıkrasında, herkesin, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğu; üçüncü fıkrasında, Devletin, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak, insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak, işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenleyeceği; dördüncü fıkrasında da, Devletin, bu görevini kamu ve özel kesimlerdeki sağlık ve sosyal kurumlarından yararlanarak, onları denetleyerek yerine getireceği; 124. maddesinde, bakanlıkların kendi görev alanlarını ilgilendiren konularda yönetmelik çıkarabilecekleri hükme bağlanmıştır.
Sağlık hizmeti sunulmasına ilişkin olarak Devlete verilmiş olan görevler, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin Altıncı Kısım Onüçüncü Bölümü gereğince Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşları tarafından yürütülmektedir.
15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 508. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, görev alanına giren ürünlerin ruhsatlandırılması, üretimi, depolanması, satışı, ithalatı, ihracatı, piyasaya arzı, dağıtımı, hizmete sunulması, toplatılması ve kullanımları ile ilgili kural ve standartları belirlemek, bu faaliyetleri yürütecek kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilere izin vermek, ruhsatlandırmak, denetlemek ve gerektiğinde yaptırım uygulamak, laboratuvar analizlerini yapmak veya yaptırmak, davalı Türkiye İlaç ve Tıbbi Kurumunun görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun'un 20. maddesinde, “Eczane binalarının kaç kısımdan mürekkep olacağı ve laboratuvarların vasıf ve şartları ve içerlerinde bulunması lazım gelen alet ve saire ve eczanenin dahili hizmetleri Sağlık ve Sosyal Yardım Vekaletince tayin ve tespit olunur.” hükmü yer almıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine dayanılarak, eczacıların görev, yetki ve sorumluluklarının belirlenmesi, eczanelerin açılması, işletilmesi, nakli, devri ve kapanması ile eczanelerin özellikleri ve eczacılık hizmetlerinin yürütülmesine dâir usûl ve esasları düzenlemek amacıyla hazırlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelik 12/04/2014 tarih ve 28970 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Anılan Yönetmeliğin "Eczane ismi, levhası ve vitrini" başlıklı 25. maddesinin ikinci fıkrasında,
“(2) Eczanelerin sadece görülebilir cephelerinden birine ve eczane olarak kullanılacak yerin sınırları içerisinde kalmak kaydıyla, eczanenin adını gösterir, özellikleri Türk Eczacıları Birliği tarafından standardize edilmiş ışıklı veya ışıksız levha konulur.”” hükmü bulunmakta iken;
29/06/2019 tarih ve 30816 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesi ile,
“(2) Eczanelerin görülebilir cephelerinden en az birine ve eczane olarak kullanılacak yerin sınırları içerisinde kalmak kaydıyla, eczanenin adını gösterir, özellikleri Türk Eczacıları Birliği tarafından standardize edilmiş ışıklı veya ışıksız levha konulur. Kültür ve tabiat varlığı niteliğindeki yerlerde faaliyet gösteren eczaneler ile uluslararası havalimanlarında bulunan eczaneler için bu zorunluluk aranmaz.” şeklinde değişiklik yapılmıştır.
Ayrıca, 19/10/1983 tarih ve 18196 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sivil Havacılık Kanunu'nun "Uluslararası hava trafiğine açık havaalanı" başlıklı 35. maddesinde ise, "Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen standartlara uygun teknik özelliklere sahip; gümrük, pasaport, sağlık ve bunlara benzer işlemlerin yapılması için kolaylıkları bulunan havaalanları, uluslararası hava trafiğine açılabilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun'un 1. maddesine göre eczacılık; hastalıkların teşhis ve tedavisi ile hastalıklardan korunmada kullanılan tabii ve sentetik kaynaklı ilaç hammaddelerinden değişik farmasötik tipte ilaçların hazırlanması ve hastaya sunulması; ilacın analizlerinin yapılması, farmakolojik etkisinin devamlılığı, emniyeti, etkinliği ve maliyeti bakımından gözetimi; ilaçla ilgili standardizasyon ve kalite güvenliğinin sağlanması ve ilaç kullanımına bağlı sorunlar hakkında hastaların bilgilendirilmesi ve çıkan sorunların bildiriminin yapılmasına ilişkin faaliyetleri yürüten sağlık hizmeti olup, bu anlamda eczaneler ticari nitelikli işletme olmakla birlikte, aynı zamanda önemli bir kamu hizmeti de sunmakta olan işletme niteliğindedirler.
Buna göre, 6197 sayılı Kanun hükümleri ile eczacılık mesleğinin sağlık alanında önemli bir kamu hizmetini yürütmesi ve aynı zamanda ticari bir faaliyet niteliğinde olması dikkate alındığında eczane olarak kullanılacak yerlerin fiziki özelliklerini belirleme konusunda davalı idarenin düzenleme yapma yetkisinin bulunduğu açıktır.
6197 sayılı Kanun'a ve ilgili mevzuat ile tanınan yetkiye dayanılarak 12/04/2014 tarih ve 28970 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin 25. maddesinde eczane ismi, levhası ve vitrinine ilişkin standartlar belirlenmiş; anılan maddenin ikinci fıkrasında, eczanelerin görülebilir cephelerinden en az birine ve eczane olarak kullanılacak yerin sınırları içerisinde kalmak kaydıyla, eczanenin adını gösterir, özellikleri Türk Eczacıları Birliği tarafından standardize edilmiş ışıklı veya ışıksız levha konulması zorunlu tutulmuştur. Ancak kültür ve tabiat varlığı niteliğindeki yerlerde faaliyet gösteren eczaneler ile uluslararası havalimanlarında bulunan eczaneler için bu zorunluluğun aranmayacağı da kurala bağlanmıştır.
Davacı tarafından, dava konusu edilen değişiklikle kültür ve tabiat varlığı niteliğindeki yerlerde faaliyet gösteren eczaneler ile uluslararası havalimanlarında bulunan eczanelerin Türk Eczacıları Birliği tarafından standardize edilen ışıklı veya ışıksız levha konulması uygulamasından istisna tutulduğu, kültür ve tabiat varlığı niteliğindeki yerlerde faaliyet gösteren eczaneler bakımından getirilen istisnanın, söz konusu bölgelerde yer alan tüm mağaza, dükkan ve ticarethanelerde aynı standardın uygulanması bakımından anlaşılabilir olduğu, ancak uluslararası havalimanlarında bulunan eczanelerin neden istisnalar arasına alındığının belirsiz olduğu ve yasal bir dayanağının bulunmadığı, hiçbir somut gerekçe ve yasal dayanak olmaksızın bir kısım eczanenin, diğer eczanelerin uymakla yükümlü olduğu eczane tabela standartlarından hariç tutulmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu iddia edilerek anılan düzenlemenin iptali istenilmektedir.
Eczacıların sağlık alanında önemli bir kamu hizmetini yürütmesi ve aynı zamanda eczacılık mesleğinin ticari bir faaliyet niteliğinde olduğu dikkate alındığında ezcane olarak kullanılacak yerlerin isim ve levhalarının özelliklerini belirleme konusunda davalı idarenin yetkili olduğu, bu yetki çerçevesinde hizmet gerekleri de güdülerek hava limanlarında sivil havacılık mevzuatı kapsamında, hizmetin niteliği gereği o yere özgü belirli standartların getirilebileceği, ayrıca uluslararası hava trafiğine açık hava limanlarında hizmetin sunulduğu yerin özelliği gereğince de yerli ve yabancı insan hareketliliğinin fazla olması nedeniyle uluslararası hava limanlarında faaliyet gösteren eczaneler açısından adını gösterir, özellikleri Türk Eczacıları Birliği tarafından standardize edilmiş ışıklı veya ışıksız levha konulması zorunluluğu aranmamasının uluslararası havalimanlarındaki yerli ve yabancı yolcuların ilaca ulaşımını kolaylaştırma amacı güttüğü anlaşılmakla düzenlemede üst hukuk normlarına, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, eczanelerin sadece görülebilir cephelerinden birine ve eczane olarak kullanılacak yerin sınırları içerisinde kalmak kaydıyla, eczanenin adını gösterir, özellikleri Türk Eczacıları Birliği tarafından standardize edilmiş ışıklı veya ışıksız levha konulacağına ilişkin düzenlemenin haksız rekabeti önlemeye yönelik getirildiği anlaşılmakla birlikte, uluslararası hava limanlarındaki eczanelerin bulundukları yerin niteliği gereği hizmet sundukları kişiler yerli ve yabancı yolcular olduğundan dava konusu düzenleme ile diğer eczaneler açısından eşitliğe aykırı bir durum oluşturulmadığı gibi haksız rekabete sebebiyet verildiği de söylenemez.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz gün) içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 04/10/2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.