BURSA 3. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
...
BURSA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/
KARAR NO : 2024/

HAKİM :
KATİP :

DAVACI : ... DOKUMA İPLİK TEKSTİL MAKİNA SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ -
VEKİLİ : Av.
DAVALI : ... ... BANKASI ANONİM ŞİRKETİ -
VEKİLİ : Av.
DAVA :İtirazın İptali
DAVA TARİHİ : 25/08/2023
KARAR TARİHİ : 25/04/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 17/05/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA; davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı müvekkili şirketin, dava dışı 3.kişi ... ... Baskı Tekstil San Tic Ltd Şti ile yapmış olduğu resmi ticaretin karşılığı olarak davaya konu 15.05.2023 keşide tarihli 275.000,00 TL(iki yüz yetmiş beş bin türk lirası) bedelli, ... çek numaralı, ... hesap numaralı çeki ciro yoluyla aldığını, işbu çekin ödeme aracı olarak ekte sundukları ciro silsilesinden de görüleceği üzere ...'e cirolanarak verildiğini, ilgili çekin yasal süresi içerisinde ... ciranta konumundaki ... tarafından bankaya ibraz edildiğini, takas sistemi kapsamında çekin karşılığının bulunmadığı çekin arka yüzüne derç edildiğini, ilgili çekin ... ciranta konumundaki ... tarafından cirosu iptal edilmek suretiyle müvekkili şirkete teslim ve iade edildiğini, müvekkili şirket adına taraflarınca Çek Kanununa uygun olarak bankanın yasa gereği ödemekle yükümlü olduğu çek sorumluluk bedelinin taraflarınca müvekkili şirket adına ödenmesi için ... Bankası ... Caddesi şubesine 16.06.2023 tarihinde başvurulduğunu, ilgili şubenin taraflarına verdiği 16.06.2023 tarih ve 1 sayı numaralı cevabı yazı ile kanuna aykırı olarak haklı hamil olmadıklarından bahisle çek sorumluluk bedelini ödeme yükümlülüğü bulunmadığı şeklinde cevap verdiklerini, bu doğrultuda müvekkilinin alacağının tahsilinin temini için ... 6.İcra Müdürlüğünün 2023/E sayılı icra dosyasından Genel Haciz Yolu İle İlamsız İcra Takibine başlandığını, ancak borçlu şirketin borca itiraz ettiğini ve hakkındaki icra takibinin durduğunu, sonrasında ticari uyuşmazlık olması sebebiyle taraflarınca ... Arabuluculuk Bürosuna başvurulduğunu, 2023/ Arabuluculuk numarası ile arabuluculuk görüşmesi yapıldığını ve 04.08.2023 tarihinde de anlaşmama tutanağı düzenlendiğini, çek kanunu gereği çekte esaslı unsurlar arasında yer alan ciro silsilesinin muntazam olması halinde çek keşidecisi dışında çek üzerinde cirosu yer alan herkesin haklı hamil konumunda olduğunu, bankanın açık yasa hükmünü sadece çeki ibraz eden ... kişi ya da kurumu haklı hamil kabul ederek ilgiliye çek sorumluluk bedelini ödeyeceği şeklindeki yorumu açıkça Çek Kanuna aykırı nitelikte olduğunu belirterek itirazının iptaline, takip konusu alacağın % 20’sinden az olmamak üzere davalının icra inkar tazminatı ödemeye mahkum edilmesine, Çek Kanunu Madde 3/7 uyarınca gecikme cezasının hesaplanarak ödenmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP; Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının müvekkili bankadan çek sorumluluk bedellerini talep edebilmesi için kanunen gerekli şartların oluşmadığını, davacı tarafın Banka aleyhine başlatmış olduğu icra takibi ile hamili olduğu 15.05.2023 keşide tarih ve ... seri numaralı 275.000 TL bedelli çekler nedeniyle ödenmeyen çek sorumluluk bedellerini ödenmesini talep ettiğini, ancak davacı yanın Banka aleyhine başlatmış olduğu icra takibinin haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, müvekkili Banka'nın hamiline çek sorumluluk bedelini ödeyebilmesi için kanunen gerekli şartların oluşması gerektiğini, davaya konu olayda ise bu şartların gerçekleşmemiş olmasına rağmen davacı tarafından çek sorumluluk bedellerinin ödenmesinin talep edildiğini, Çek Kanunu'nun ilgili maddeleri gereğince muhatap bankanın çek sorumluluk bedelinden sorumlu olması için çekin karşılıksız işlemine tabi tutulmuş olması gerektiğini, Banka sorumluluk tutarını ödeme yükümlülüğünün, sadece kısmen veya tamamen karşılıksız olması nedeni ile ödenmeyen ve yetkili hamilin talebi üzerine karşılıksız işlemine tabi tutulan çekler için söz konusu olduğunu, Çek Kanunu' nun 3/3 .maddesinde " Muhatap banka, ibraz eden düzenleyici dışındaki hamile, süresinde ibraz edilen her çek yaprağı için 6.000 Türk Lirasını ödemekle yükümlüdür." hükmüne yer verildiğini, Kanun metninde açıkça yasal ibraz süresi içinde çeki ibraz eden hamilden söz edildiğini, Çek Kanunu’nun 3. maddesi kapsamında Bankanın ödeme yükümlülüğünün çeki ödeme için yasal ibraz süresi içinde ibraz eden yetkili hamile karşı olduğunu, karşılıksızdır işleminden sonra çeki devralan hamile karşı Bankanın sorumluluk tutarının ödeme yükümlülüğü bulunmaması nedeni davanın reddi gerektiğini, somut olayda çek silsilesinden görüleceği üzere davacı tarafın yetkili hamil vasfına haiz olmaması nedeni ile kendisine çek bedelinin ödenmesinin mümkün olmadığını, bu nedenlerle dosyasına yapmış oldukları itirazların kabulü ile haksız ve usule aykırı davanın reddine, davacının Banka aleyhine başlatmış olduğu takip haksız ve kötü niyetle açılmış olduğundan İİK. 67/2 maddesi uyarınca %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:... 6.İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Esas sayılı dosyası, davaya konu çek, banka kayıtları ve tüm dosya kapsamı,
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava; 5941 sayılı Kanun gereği davalı bankanın karşılıksız çıkan çek yaprağı için sorumlu olduğu meblağın tahsiline yönelik takibe itirazın iptali istemine ilişkin olup, yasal süresi içerisinde açılmıştır.
Mahkememize, ... 6.İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Esas sayılı dosyasının celp edilip incelenmesinde, davacı vekili tarafından davalı banka aleyhine, 15/05/2023 keşide tarihli, ... seri numaralı ve 275.000,00 TL bedelli çekten kaynaklı 6.000,00-TL çek sorumluluk bedeli alacağına yönelik ilamsız takip başlatıldığı, davalı banka vekilinin 22/06/2023 tarihli itirazı üzerine takibin durdurulduğu görülmüştür.
6102 sayılı TTK'nun 796 ve devamındaki maddelerinde, çekin ibraz süreleri ayrıntılı olarak düzenlenmiş olup, usulüne uygun olarak süresi içerisinde muhatap bankaya ibraz edilen çekin TTK’nun 795/2 ve 5941 sayılı Çek Kanunu’nun 3. maddesinde düzenlenen emredici hükümler uyarınca muhatap banka tarafından ödenmesi gerekmektedir. Çekin karşılığının bulunması durumunda, muhatap banka tarafından çek bedeli, çekin karşılığının kısmen yahut tamamen bulunmaması hâlinde ise, her bir çek yaprağı için 5941 sayılı Çek Kanunu'nun 3/3. maddesi çerçevesinde belirlenen tutarlar ödenir.
Ödeme için ibraz edilen çek üzerinde muhatap banka tarafından bir kısım incelemelerin de yapılması zorunludur. Bu anlamda çekin yasal unsurları haiz gerçek bir çek olup olmadığı, süresinde ibraz edilip edilmediği, ibraz edenin meşru hamil olup olmadığı, emre yazılı çeklerde ciro zincirinin muntazam olup olmadığı, keşideciye atfen atılan imzanın keşideci yahut temsilcisine ait olup olmadığı, çekte ayrıca bir tahrifatın bulunup bulunmadığı ve başkaca bir ödeme engeli bulunup bulunmadığı hususlarında inceleme yükümlüğü altında olan muhatap bankanın, gerekli özeni göstererek ödemeye engel bir hususu tespiti hâlinde ödeme yapmaktan kaçınması gerekmektedir. Aksi durumda yapılan ödemeyi keşideciden talep edemeyecektir.
Somut olayda, çeki ibraz eden hamil karşılıksızlığı tespit ettirmiş, ancak kendisine kanuni ödeme miktarı ödenmemiş, karşılıksızdır işlemi yapıldıktan sonra, çeki ibraz eden hamilin cirosu çizilerek, ciro yapılmaksızın çeki devralan ara ciranta olan davacının kanuni ödeme tutarını davalı bankadan tahsilini talep ettiği görülmüştür.
Çek Kanunu' nun 3/3 .maddesinde muhatap bankanın, ibraz eden düzenleyici dışındaki hamile, süresinde ibraz edilen her çek yaprağı için ödemekle yükümlülüğün düzenlendiği, kanun metninde açıkça yasal ibraz süresi içinde çeki ibraz eden hamilden söz edildiğini, Çek Kanunu’nun 3. maddesi kapsamında bankanın ödeme yükümlülüğünün çeki ödeme için yasal ibraz süresi içinde ibraz eden yetkili hamile karşı olduğu, karşılıksızdır işleminden sonra çeki devralan ara ciranya karşı Bankanın sorumluluk tutarının ödeme yükümlülüğü bulunmaması nedeni ile Mahkememizce davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM; Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Yasal şartlar oluşmamakla kötü niyet tazminatı isteminin REDDİNE,
3- Harçlar yasası gereği alınması gereken 427,60-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 269,85-TL harcın mahsubu ile bakiye 157,75-TL harcın davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT göre belirlenen 6.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
6-6325 Sayılı Kanun 18/A-13 maddesi uyarınca 3.120,00-TL zorunlu arabuluculuk hizmeti giderinin davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

7-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmının hükmün kesinleşmesinden sonra ve talep halinde yatıran tarafa İADESİNE,

Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda, miktar itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 25/04/2024
Katip
e-imza

Hakim
e-imza