BURSA 3. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
...
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/
KARAR NO : 2024/

HAKİM :
KATİP :

DAVACI : ... -
VEKİLİ :Av.
DAVALI : ... TEKSTİL İNŞAAT TURİZM PAZARLAMA SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ -
VEKİLİ :Av.
DAVA :Menfi Tespit ve Rehnin Kaldırılması (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 23/06/2023
KARAR TARİHİ : 25/04/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 24/05/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit ve Rehnin Kaldırılması (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA; davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı müvekkilinin,30.03.2017 tarihinde gerçek değeri 9.500,00 TL olmasına rağmen vadeli satın aldığı için 18.500,00 TL karşılığında davacıdan 2008 model Peugeot Bipper markalı kamyonet (kapalı kasa) cinsindeki panelvan aracı satın aldığını, ancak alım satım bedeli için davalı tarafa borçlandığını, bahsi geçen borç sebebiyle davalı alacaklı tarafa ... 15. Noter kanalıyla 20.000,00 TL değerinde rehin tesis edildiğini, müvekkilinin taksite bağlı borcunun ilk altı aylık taksidini (30.05.2017 ile 30.10.2017 arası) aylık 1.500,00 TL'sinden 9.000,00 TL olarak davalı tarafa sebze meyve tedariği karşılığında ödediğini, bu ödemeyle alakalı müvekkilinin elinde belge bulunmamakla birlikte davalı ticari defter ve kayıtlarında belge bulunabileceği gibi ayrıca şirket muhasebesine bakan ... isimli davalı şirket çalışanının da bilgisinin mevcut olduğunu, takip eden taksitlerin ödenmesi gecikince davalı rehin alacaklısının 19.11.2018 tarihinde ... 15. İcra Dairesi'nin 2018/... sayılı dosyasıyla icra takibi başlatıldığını, ancak 30.03.2023 tarihinde dosya borcunun tamamı müvekkilince ödendiğini, alacaklı tarafın da rehnin paraya çevrilmesi yolu ile yaptığı icra takibinden feragat ettiğini, davacı tarafından davalıdan araç üzerindeki ipoteğin kaldırılması için talepte bulunulduğunda aracın değer kazanması sebebiyle fazladan 75.000,00 TL ilave bedel talep edildiğinden davalı taraf ile anlaşmanın ve rehnin kaldırılmasını temin etmenin mümkün olmadığını, izah edildiği üzere borcun bir kısmı mal tedariği suretiyle diğer kısmı da rehnin paraya çevrilmesi yoluyla yapılan icra takibi sonucu ödendiğinden esasen davalı tarafa rehin sebebiyle bir borç bulunmadığını, nitekim icra takip dosyasında ödeme emrine bakıldığında da görüleceği üzere 20.000,00 TL.lik rehin bedeline karşın rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takipte rehin alacağı olarak 10.000,00 TL gösterildiğini, icra takip tarihi itibariyle rehin borcundan kalan meblağın 10.000,00 TL olduğunun belli olduğunu, dolayısıyla icra takip borcunun da ödenip icra takibinden feragat edildiğinden esasen rehnin kadırılması gerekirken ilave bedel talep edilmesinin yolsuz olduğunu, rehin bedelinin tediye edilmesi sebebiyle kaldırılması gerekli olduğunu, dava sırasında toplanacak delillerden davalı tarafa borcu bulunmadığının anlaşılacağını, yine TMK m. 944 rehin sözleşmesinin sona erme halini düzenlediğini, buna göre alacağın ödenmesi veya başka bir nedenle rehin hakkının sona ermesi halinde alacaklının, rehinli eşyayı hak sahibine geri vermekle mükellef olduğunu, diğer yandan dava sonunda davalı tarafa borcu bulunmadığını ve rehnin kaldırılması gerektiği hususu anlaşılacak ise de aracın yenisi ile değiştirilmesi düşünüldüğünden araç üzerindeki mevcut bakiye 10.000,00TL rehin bedelinin depo edilmek ve dava sonunda haklı olan tarafa ödenmek kaydıyla rehnin tam bir teminat mukabili kaldırılmasını ayrıca talep etmek gerektiğini, arz edilen nedenlerle; yapılacak yargılama sonunda haklı olan tarafa ödenmek kaydıyla bakiye rehin bedelinin tam bir teminata bağlanarak teminat karşılığında rehnin kaldırılmasını, davalı tarafa borçlu bulunulmadığının tespiti ile rehnin bu nedenle kaldırılmasını, yargılama masraflarının karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP; Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Öncelikle huzurda açılan işbu dava yönünden zamanaşımı ve hak düşürücü itirazları olduğunu beyan ettiklerini, davacının işbu huzurda açmış olduğu davada müvekkili şirketten 2008 model Peugeut Bipper marka araç aldığını ve araç alım satımı nedeniyle borçlandığını ve araç üzerine 20.000,00 TL si değerinde rehin tesis edildiğini, işbu bedelin tamamının ödendiğini ancak buna rağmen müvekkili şirketin araç üzerinden rehni kaldırmadığını beyan ve iddia ettiğini, ancak davacının işbu beyan ve iddiaları gerçek dışı olduğunu, kabulünün mümkün olmadığını, davacının müvekkili şirket ile yapmış olduğu rehin sözleşmesi gereği borçlanmış olduğu bedeli halen ödemediğini, hal böyle iken rehnin kaldırılmasını istemesinin yasal dayanağı olmadığını, müvekkili şirketin işbu rehin sözleşmesinden dolayı davacı yandan halen alacaklı durumda olduğunu, dolaysıyla davacı yanın açmış olduğu davanın yasal dayanağı olmadığından reddi gerektiğini, bununla beraber davacı yan ile müvekkili şirket arasında yapılan rehin sözleşmesinin 2017 yılında yapıldığını, araç değeri ile yaklaşık olarak eşdeğer miktarda olduğunu, ancak davacı yanın işbu rehinden dolayı müvekkili şirkete borçlu olduğunu; borcunu zamanında hiç ve gereği gibi ifa etmediğinden müvekkili şirketin ülkede gelişen olağan üstü ekonomik koşullar, emtianın aşırı değerlenmesi, paranın satın alma gücünün de aşırı olarak azalması nedeniyle işbu yapılan rehin sözleşmesi nedeniyle ve en önemlisi davacı yanın borcunu hiç ve gereği gibi ifa etmemesinden dolayı mağdur olduğunu,
açıkladıkları nedenlerle işbu taraflar arasında yapılan rehin sözleşmesindeki bedelinde hakkaniyet ve denkleştirici adalet ilkesi gereği uyarlanması gerektiğini, aksi durumda davacı borçlu yan işbu rehin sözleşmesindeki bedelin tamamını dahi ödese bile müvekkili şirket yönünden sözleşme adil ve hakkaniyetli bir şekilde son bulmayacağını, davacı yanın sebepsiz olarak zenginleşmiş müvekkili şirkette bir o kadar fakirleşmiş olacağını, açıkladıkları nedenlerle davacı yanın borçlu yanın huzurda açmış olduğu borçlu olmadığının tespitine ilişkin dava da rehin bedelinin uyarlanması da dikkate alınarak karar verilmesini talep ettiklerini, arz ve izah ettikleri üzere haksız ve yersiz olan, yasal dayanaktan yoksun davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:Rehin sözleşmesi, araç satış sözleşmesi, ... 15. İcra Dairesi'nin 2018/... sayılı dosyası, ödeme dekontu, ticari defter kayıtları, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı,
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava; ... 15. Noterliği'nin 30/03/2017 tarih ve ... yevmiye numaralı rehin sözleşmesinden kaynaklı borçlu olmadığının tespiti ile rehnin kaldırılası istemine ilişkindir.
... 15. Noterliği'nin 30/03/2017 tarih ve ... yevmiye numaralı rehin sözleşmesinde, ... 15. Noterliği'nin 30/03/2017 tarih ve ... yevmiye numaralı araç satış sözleşmesi ile satın alınan ... plaka sayılı aracın 20.000,00-TL bedel borca karşılık olmak üzere davalıya 20.000,00-TL bedelle rehin verildiği görülmüştür.
... 15. Noterliği'nin 30/03/2017 tarih ve ... yevmiye numaralı araç satış sözleşmesinde ... plaka sayılı aracın 9.000,00-TL bedelle davalı tarafça davacıya satışının yapıldığı görülmüştür.
Mahkememizce ... 15. İcra Dairesi'nin 2018/... sayılı dosyasının celp edilip incelenmesinde, davalı vekili tarafından davacı aleyhine, 19/11/2018 tarihinde, ... 15. Noterliği'nin 30/03/2017 tarih ve ... yevmiye numaralı rehin sözleşmesi gereğince 10.000,00-TL asıl alacak üzerinden taşınır rehninin paraya çevrilmesi yolu ile takip yapıldığı, davacı tarafça dosya borcuna ilişkin 03.03.2023 tarihinde 14.500,00-TL ödeme yapılmış olup, 09/03/2023 tarihli dosyanın vazgeçme/feragat nedeniyle takibin sonlandırıldığı görülmüştür.
Davacı tarafça, davaya konu alacağın taksite bağlı borcunun ilk altı aylık taksidinin (30.05.2017 ile 30.10.2017 arası) aylık 1.500,00 TL.sinden 9.000,00 TL olarak davalı tarafa sebze meyve tedariği karşılığında ödendiği iddia edilmekle, Mahkememizce söz konusu ödemeye ilişkin davalı taraf ticari defter ve kayıtları incelenerek taraf iddia ve savunmaları kapsamında rapor düzenlenmesine karar verilmiş, bu kapsamda dosyanın bilirkişiye tevdi edildiği, bilirkişinin 19/02/2024 tarihli raporunu dosyaya ibraz ettiği görülmüştür.
19/02/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Davalı şirketin ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, Davalı şirketin 2017 yılı ticari defter kayıtlarına göre davaya konu ... plakalı araç için davalı tarafından davacı ...'a düzenlenen 30.03.2017 tarihli ... numaralı satış faturası 9.000,00 TL tutar ile borç kaydı yapılmış 30.03.2017 tarihinde cari hesaba 9.000,00 TL alacak kaydı kasa hesabına borç kaydı (nakit tahsilat işlemi ) yapılarak cari hesap kapatıldığı, davaya konu araç satışı ile ilgili başkaca bir ödeme veya mahsup işlem kaydı olmadığı yönünde rapor tanzim edilmiştir.
Tüm dosya kapsamına göre yapılan yargılama sonucunda, Somut olayda taraflar arasında araç satışı sözleşmesi akdedildiği hususunda ihtilaf bulunmamaktadır. Yine dosya kapsamında yer alan 30/03/2017 tarihinde taraflar arasında akdedilen rehin sözleşmesinden de araç satış bedelini teminat altına almak maksadı ile araç üzerine rehin şerhi işlenmiştir. Taraflar arasındaki ihtilaf davacının araç satışı nedeni ile borçlu olup olmadığı noktasındadır. Davalı tarafa ait 2017 yılı ticari defter kayıtlarında davaya konu ... plakalı araç için davalı tarafından davacı ...'a düzenlenen 30.03.2017 tarihli ... numaralı satış faturası 9.000,00 TL tutar ile borç kaydı yapılmış, 30.03.2017 tarihinde cari hesaba alacak (nakit tahsilat işlemi )kasa hesabına borç kaydı yapılarak cari hesap kapatıldığı görülmüştür. Ayrıca davalı tarafça ... 15. Noterliği'nin 30/03/2017 tarih ve ... yevmiye numaralı rehin sözleşmesi gereğince 19/11/2018 tarihinde, 10.000,00-TL için taşınır rehninin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatmış olup, takip borcunun ödenmesi üzerine takip alacaklısı davalının icra takibinden feragat ettiği görülmüştür. İcra takip dosyasında 20.000,00 TL.lik rehin bedeline karşın rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takipte rehin alacağı olarak 10.000,00 TL gösterilmiş olup, ödeme sonucu takipten feragat eden davacı rehin sözleşmesi bedelinin uyarlanması talebinde bulunmuşsa da, 9.000,00 TL'lik araç satışı için 20.000,00 TL'lik rehin tesis edilmesi, rehnin paraya çevrilmesi yolu takip talebinden önce ticari defterlerde araç satış bedeli yönünden nakit ödeme kaydının girilmesi, rehnin paraya çevrilmesi takibinin de ipotek bedeli kadar değil yarısı kadarlık değer üzerinden yapılması karşısında, davalının talebinin TMK. nun 2. maddesi uyarınca yerinde görülmediği, araç satışının teminatı maksadıyla konulan rehnin bedelinin tamamının davacı tarafından ödendiği, davacının araç satışı nedeni ile borcunun bulunmadığı anlaşılmakla; Mahkememizce davanın kabulü ile, davacının ... 15. Noterliği'nin 30/03/2017 tarih ve ... yevmiye numaralı rehin sözleşmesi gereğince davalıya borçlu olmadığının tespitine, rehin sözleşmesine konu ... plaka sayılı, 2008 model, Peugeot marka, kamyonet( kapalı kasa) cinsindeki araç üzerinde bulunan rehnin kaldırılmasına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM; Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile, davacının ... 15. Noterliği'nin 30/03/2017 tarih ve ... yevmiye numaralı rehin sözleşmesi gereğince davalıya borçlu olmadığının tespitine, rehin sözleşmesine konu ... plaka sayılı, 2008 model, Peugeot marka, kamyonet( kapalı kasa) cinsindeki araç üzerinde bulunan rehnin kaldırılmasına,
2-Harçlar yasası gereğince alınması gereken 683,10-TL karar ve ilam harcından peşin alınan179,90-TL harcın mahsubu ile bakiye 503,20-TL harcın davalıdan alınarak hazineye İRAT KAYDINA,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/1-2 uyarınca belirlenen 10.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
4-Davacı tarafından yapılan 385,40-TL harç, 1.200,00-TL bilirkişi ücreti ve 82,50-TL tebligat ve posta giderinden oluşan toplam 1.667,90-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
5-Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa İADESİNE,

Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, miktar itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
25/04/2024

Katip
e-imza

Hakim
e-imza