BURSA 1. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C. BURSA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.
BURSA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
RED
ESAS NO : 2023/94 Esas
KARAR NO : 2024/297

BAŞKAN : ... ...
ÜYE : ... ...
ÜYE : ... ...
KATİP : ... ...

DAVACI : ... - ...
VEKİLİ : Av. ... -
DAVALI : ... - ...
VEKİLİ : Av. ... - [16536-35864-..] UETS
DAVA : Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 06/04/2018
KARAR TARİHİ : 06/03/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 07/03/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı taraf dava dilekçesinde özetle : taraflar arasında üst braket kalıbının yapımına ve seri üretimine geçilmesi amacıyla görüşme ve sözleşme yapıldığını, bu sözleşme gereğince kalıp üretimi ile ilgili maliyetin davacı tarafça karşılanacağını ve bu maliyetin parça başına amortisman maliyeti dağılımıyla tasfiye edileceğini yani kalıp maliyetinin davacı tarafça karşılanacağını, birim fiyata eklenecek farkla kalıp bedeli olan 75.000 Euronun tasfiye edileceğini, 2016 yılı sonundan başlayan çalışmaların 2017 yılı temmuz ayına kadar sürdüğünü, üretilen kalıplarda çeşitli tadilatlar ve mikron seviyesinde iyileştirmeler yapıldığını, ürünlerin en az hata payı ile üretilmesi için iki tarafın da çaba sarfettiğini, iş teslimi olarak 2016 yılının 52. Haftasının gösterildiğini, ancak bunun eski sözleşmelerden kalmış olabileceğini, süreç içinde ham madde fiyatlarındaki artışlar sebebiyle fiyat güncellemesi için görüşme yapmak istediklerini, ertelenen bir kaç görüşme sonrasında davalı tarafın irtibatı kestiğini, davacının üretilen kalıplar kullanılan saclar ve bazı parçalardan dolayı 442.491,48 TL alacağı bulunduğunu, sözleşmenin uygulanmaması sebebiyle Bursa 4. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2018/3 d.iş sayılı dosyasıyla tespit yapıldığını, sözleşmeye göre kalıpların davacı şirket tarafından kullanılmasının mümkün olmadığını, özel temin edilen sacların da kullanılamayacağını ileri sürerek mahrum kalınan kâr talepleri saklı kalmak kaydıyla 442.491,48 TL alacağın ihtar tarihi olan 31/01/2018 tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı taraf cevap dilekçesinde özetle : davanın reddi gerektiğini savunmuş, davacı tarafın üretim terminine uymadığını, temin edilen malzemenin kalite ve miktarının sözleşmeye uygun olmadığını, üretilen parçaları kullanılabilir hale getirip teslim etmediğini, elinde tuttuğu kalıplar için ücret isteyemeyeceğini, seri üretime uygun kalıpların üretilmesi için davacı tarafça anlaşma sağlandığını, sözleşmenin çok öncesinde görüşmelerin devam ettiğini, davalı tarafın teknik resimler ve çizimleri davacıyla paylaştığını, davacının ürettiği tandem kalıplar ile progresif kalıpların standarda uygun olmadığını, yapılan iyileştirmelerin sonuç vermediğini, davacı tarafın teslim sürecini uymadığını, ayıpsız numune sorunu yaparak seri üretime geçecek kalite ve ölçüde ürün temin edilmediğini ileri sürmüştür.
Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe :
Dava, bir kısmı eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasıdır.
Eser sözleşmesi kapsamında yayılan süreç içerisinde üretimler söz konusu olup davacı tarafça üretilen parçaların davalıya tedariği sağlanmaktadır. Taraflar sözleşme kapsamında üretilecek parçaları ve sözleşmedeki teslime ilişkin termini de belirlemişlerdir.
Davacı taraf Ocak 2017 yılından başlayan parça tedarik ve sevkiyatın Temmuz 2017 yılına kadar sürdüğünü sözleşmenin süreç içerisinde davalı tarafça bir takım gerekçelerle feshedildiğini ileri sürerek üretilen parça ve kalıp bedelleri dışında mahkum kalınan kar ve kazanç kaybının da tazminini talep etmişlerdir.
Davalı taraf ise sözleşmenin haklı nedenlerle fesholunduğunu, davacının sözleşmedeki termine uymadığı gibi üretilen parçaların da istenen özellikleri taşımayarak ayıplı olduğunu bildirmiştir.
Mahkememizin 06/11/2019 tarih ve 2018/493 esas - 2019/1159 karar sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.
Mahkememiz kararı davacı tarafça istinaf edilmiş, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesinin 12/01/2023 tarih ve 2022/90 esas - 2023/273 karar sayılı ilamı ile mahkememiz kararı kaldırılmıştır.
Kaldırma gerekçesinde; "Hükme esas alınan bilirkişi raporu olayın çözümünde yeterli olmadığı gibi, parça üretimine ilişkin ölçümler, teknik resim ve üretim sürecine ilişkin detayları açıklayan Ppap dokümanları, dosya içerisinde bulunan ve davacıya teslim edilen teknik resim, parça boyutlarına ilişkin belgeler, davacının sunduğu numune ürünlere ilişkin davalının yaptığı ölçüm formları, üretim sürecine ilişkin taraflar arasındaki yazışmaları içeren, iki adet flash disk ve dosya içinde bulunan e posta yazışmalarının ayrıntılı olarak incelenmediği, otomobilde kullanılan viraj denge çubuğu burcu üretimini konu alan parçanın, ölçülerinin, tolerans değerlerinin, sunulan belgelere uygun olup olmadığının, bu ölçülerdeki parçaların araçlarda güvenlik riski oluşturup oluşturmadığının, otomobillerde davacının ürettiği şekilde kullanımının mümkün bulunup bulunmadığının araştırılmadığı, tarafların tanıklarının dinlenilmediği, davacı tarafın delil listesinde bildirmesine rağmen tarafların ticari defterlerinde de inceleme yapılmadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla, mahkemece içinde makine mühendisi, otomobil endüstrisi ve eser konusunda uzman bilirkişilerin bulunduğu heyetten rapor alınarak, sözleşme hükmü, dokümanlar, teknik resimler, numune raporları, tespit dosyası, e posta yazışmaları incelenerek, davacının ürettiği kalıp ve parçaların istenilen ölçü ve standartlarda olup olmadığının, eserin fen ve sanat kuralları ile tekniğine ve iş sahibinin ondan beklediği amaca uygun olarak tamamlayıp teslim edilip edilmediğinin araştırılarak öncelikle sözleşmeyi 30/10/2017 tarihinde mail yolu ile fesheden davalının bu fesihte haklı olup olmadığı değerlendirilerek davacının taleplerinin o şekilde incelenmesi, sözleşme feshedildiğinden davacı talebinin menfi zarara mı müspet zarara mı ilişkin olduğu tespit edilerek davacının bu talepleri isteme hakkı olup olmadığı hususunda değerlendirme yapılarak, tanıklar dinlenerek gerekirse tarafların ticari defterlerinde de inceleme yaptırılıp neticesine göre bir karar vermek gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmadığı" hususlarına yer verilmiştir.
Kaldırma kararı sonrası dosya bir makine mühendisi, otomotiv mühendisi ve eser konusunda uzman bilirkişilere tevdii edilerek; bilirkişilerden kaldırma kararı doğrultusunda taraflar arasındaki alacak borç ilişkinin açıklığa kavuşturulması yönünden sözleşme hükmü, dokümanlar, teknik resimler, numune raporları, tespit dosyası, e posta yazışmaları incelenerek, davacının ürettiği kalıp ve parçaların istenilen ölçü ve standartlarda olup olmadığının, eserin fen ve sanat kuralları ile tekniğine ve iş sahibinin ondan beklediği amaca uygun olarak tamamlayıp teslim edilip edilmediği hususunda rapor düzenlenmesi istenilmiştir.
Düzenlenen bilirkişi raporunda; "
Davacı tarafın dava dilekçesinde belirtiği gibi kalıp üretim çalışmalarının Aralık
2016 tarihinde başlamadığı, 20.12.2016 tarihinde davacı tarafla imzalanan
sözleşmenin parça üretim siparişine ilişkin olduğu, dava dilekçesinde belirtildiği
için kalıp üretimi ve geliştirilmesi için gerekli sürenin bulunmadığı hususunun
doğru olmadığı, kalıp üretim çalışmalarının Ocak 2016 tarihinde başlanıldığı mail
yazışmalarının somut olarak anlaşıldığı, Davacı tarafından, davalıya gönderilen 21 Nisan tarihli mail ile yapılacak üretim
adedinin Yaprak Saclar günlük üretim adedi : 10.000 Ad/gün
288 gün/yıl üzerinden 2.880.000 adet
Alt Üst Braket günlük üretim adedi : 5.000 Ad. olacaktır.
288 gün/yıl üzerinden 1.440.000 adet Olarak hesaplandığının belirtildiği,
Yine davacı tarafından davalıya gönderilen 24 Ekim 2016 tarihli mail ile “3 Referans
parçanın 01.01.2017 tarihinden itibaren seri üretimine başlayabileceklerinin ve
buna ilişkin parça birim fiyat teklifinin iletildiği”
Davacı tarafın iş bu teklifi üzerine devam eden görüşmelerle taraflar arasındaki
19.12.2016 tarihli sözleşmenin imzalandığı,
Taraflar arasında 20.12.2016 tarihli siparişe konu parça üretimlerinin yapılması
için progresif kalıp üretimi yapılması konusunda Ocak 2016 tarihinde şifahi
anlaşmaya varıldığı, davacı tarafça üretimi yapılan progresif kalıplarla üretimi
yapılan parçaların teknik resim ve detaylarda belirtilen ölçü ve tolerans sınırları
dahilinde olmaması nedeniyle seri üretime başlanılabileceği hususunda davalı
işveren onayının alınamadığı, siparişe konu parçaların seri üretimine
başlanılamadığı,
davacı tarafça üretilen kalıplarla üretilen parçaların parçalara ait teknik
resimlerde belirtilen ölçü ve tolerans sınırları dahilinde olmaması nedeniyle iş
sahibinin beklediği amaca uygun progresif kalıp üretiminin yapılamadığı,
Davacı tarafından imalatı yapılan Progresif Kalıbın , her ne kadar imal edilen
parçalarda ölçü farklılıkları olsa da , kalıp üzerinde yapılacak iyileştirmelerle
giderilmesi mümkün olduğu, kalıbın ölçülerinde Toleranslar haricinde 0,01-0,04 mm
aralığında daha düşük olduğu, diğer ölçülerde problem olmadığı belirtilmiş,
dolayısıyla soğuk şekillendirme kalıplarından çıkan sac parçaların dar
toleranslarına istinaden tolerans dışı gelen ölçülerin montajda fonksiyonel olarak
tolere edilmeyecek bir değer olup olmadığının tespitinin yapılmadığı,
eseri fen ve sanat kuralları ile tekniğine ve iş sahibinin ondan beklediği amaca
uygun tamamlanıp teslim edilmediği, ancak parçalardaki cüzi ölçü farklarının
22
kalıplarda yapılacak iyileştirme ile söz konusu ölçü farklılıklarının giderilmesinin
teknik olarak mümkün olduğu,
Davacı tarafça üretilen progresif kalıpların iyileştirme yapılarak davalı tarafından
istenilen ölçü ve tolerans aralığında seri olarak parça üretiminin yapılabileceği" belirtilmiştir.
Tarafların itirazları da irdelenmek suretiyle İstanbul Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılarak dosyanın; 1 makine mühendisi, 1 otomotiv kürsüsünden mühendis bilirkişi, 1 hesap hukukçusu (sözleşmeler hukukunda uzman) bilirkişisine tevdii edilerek Bilirkişilerden; taraflar arasındaki ilk kalıpla üretim sürecinden sonra davaya konu olan kalıpların yapımı ve bundan sonraki üretim sürecinde üretilen kalıpların taraflar arasında istenilen esere uyumlu olup olmadığı, üretilen parçaların davalı tarafça kabul edilebilir nitelikte bulunup bulunmadığı, istenilen tolerans aralığında olup olmadığı, yine taraflar arasında parça üretimine ilişkin olarak taraflar arasındaki tüm yazışmalar da denetlenerek gerek miktar ve gerekse termin (süre) bakımından bir belirleme yapılıp yapılmadığı, davacının bu miktar ve termine uygun davranıp davranmadığı, sözleşme ilişkisinin sonlanmasında davacının ayıplı imalatı ile sözleşmedeki miktar ve termine uygun davranmamasının etkisinin olup olmadığı, kalıplardaki eksikliklerin iyileştirilebilir nitelikte olup olmadığı, kalıplardaki üretilen parçaların davalı tarafça kabul edilebilir nitelikte olup olmadığı, üretim süreci ve üretim bandı dikkate alındığında iyileştirme süresi içerisinde davacı tarafın bu duruma uygun davranıp davranmadığı, şayet sözleşme ilişkisinde akde aykırı davranan taraf davalı taraf ise söz konusu kalıpların iyileştirme maliyetinin ne miktarda olduğu, üretilen kalıpların başka bir yerde kullanılıp kullanılamayacağı, kullanılamayacak ise düşülmesi gereken bir sovtaj değeri olup olmadığı, üretilen kalıpların bedeli ile düşülmesi gereken bu kalemler dikkate alındığında davacının bakiye zararının ne miktarda olduğu hususunda dosyaya sunulan tüm bilgi ve belgeler, taraflar arasındaki sözleşmeler ile tüm mail yazışmaları değerlendirilmek suretiyle rapor düzenlenmesi istenilmiştir.
Düzenlenen ek bilirkişi raporunda; "
Sözleşme Bakımından, taraflar arasındaki sözleşmenin tam zamanlı tedarik sözleşmesi
olduğu, davacının tedarikçi davalının ise iş sahibi olduğu,
Ayıp Bakımından, Üretilen parçaların çizimlerde belirtilen ölçülere uyumlu olmadığı,
ayıplı olduğu, Teslim Bakımından, Dosya içerisinde sözleşme kurulduktan sonra, BLPRD-P-0008 -08 –
04-SR1 ve BLPRD – P - 0008 – 08 – 07-SR1 kodlu ürünlerin davacı tedarikçi tarafından davalı iş
sahibine teslim edildiğine dair bir evraka rastlanılmadığı,
Sona Erme Bakımından, Dosya içerisinde davalı iş sahibine ayıpsız olarak teslim edildiği
tespit edilemeyen BLPRD-P-0008 -08 – 04-SR1 ve BLPRD – P - 0008 – 08 – 07-SR1 kodlu
ürünlerle, cari sevk irsaliyesi kayıtlarına göre ölçüm hatalı olarak teslim edildiği tespit edilen
BLPRD – P- 0008 – 08 – 03 kodlu ürün nazara alındığında, davalı iş sahibi açısından sipariş edilen
malların süresi içinde teslim edilmemesi ve sipariş edilen malların kusurlu olması sebebiyle,
sözleşmenin haklı olarak fesh edilebileceği,
Talep Edilebilecek Zararlar Bakımından, Mahkemece sözleşmenin haksız fesh
edildiğine, teslim edilen malların ayıplı olmadığına kanaat edilmesi ve davacının talep ettiği kalıp
ve üretilen parçaların başka şekilde kullanılmasının mümkün olmaması durumunda, ilgili
zararların müspet zarar kapsamında fiili zarar olarak talep edilebileceği,
Kalıp ve Üretilen Parçalar Bakımından, kalıpların ve üretilen parçaların başka alanlarda
kullanılamayacağı, hammadde olarak değerlendirilmesi gereken çelik sacların kullanılabilir
ve/veya satılabilir nitelikte olduğu,
Bu durumda davacının davalıdan 367.500 TL kalıp bedeli, 16.827,49 TL (P – 0008-08-01)
parça bedeli ve 10.600,35 TL (P – 008-08-03) parça bedelini davalıdan talep edebileceği" belirtilmiştir.
Taraflar arasındaki temel uyuşmazlık sözleşmenin davalı tarafça haklı sebeple sonlandırılıp sonlandırılmadığı noktasında toplanmaktadır.
Eğer davalı tarafların üzerinde anlaştıkları sözleşme hükümlerinin uygulanması sırasında sözleşmeyi haksız olarak feshetmişse davacının buna yönelik zararlarının araştırılması ve tazmini değerlendirilecektir. Ancak gerek kaldırma kararı öncesinde gerekse kaldırma kararı sonrasında oluşturulan heyetlerden alınan bilirkişi raporu içeriği incelendiğinde davacının taraflar arasındaki sözleşmedeki termine uymadığı gibi üretilen parçaların ayıplı olduğu, davalı tarafça üretilen bu parçaların kabulünün mümkün olmadığı, dolayısıyla davalının bu sözleşmeye aykırılıklar nedeniyle sözleşmeyi feshetme hakkının bulunduğu belirlenmiştir.
Kusurlu davranışlarıyla sözleşmenin karşı tarafça haklı sebeple feshine neden olan taraf bu fesih nedeniyle ortaya çıkabilecek müspet veya menfi zararlarını diğer taraftan talep edemeyecektir. Bu zararların talebi davacının sözleşmeye aykırı davranışı olmamasına rağmen davalının sözleşmeyi haksız feshinde istenebilecek zararlar olup davalının feshi haklı sebeple gerçekleştirdiği kabul edildiğinden davanın reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar yasası gereği alınması gereken 427,60 TL harçtan başlangıçta alınan 7.556,65 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 7.129,05‬ TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafından yapılan 69,7‬0 TL yargılama giderinin davacıdan tahsili ile bu davalıya ödenmesine,
5-Davalı taraf kendisini vekaletnameli vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'ye göre hesap ve takdir edilen 67.948,81 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak bu davalıya verilmesine,
6-Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların davacı tarafa iadesine,
Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde Bursa Bölge Adliye Mahkemesi İstinaf Yargı Yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.06/03/2024

Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır