BURSA 1. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
...
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/
KARAR NO : 2024/
HAKİM :
KATİP :

DAVACI : ... -
VEKİLİ : Av.
DAVALI : ... TEKSTİL SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ -
VEKİLİ : Av.
DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 03/07/2023
KARAR TARİHİ : 12/03/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 26/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasındaki ticari ilişki neticesinde, aynı zamanda siparişlerin de teslim tarihi olan 21/05/2021 tarihinde davalı alacaklı tarafından müvekkiline ... ve ... nolu faturalar kesildiğini, müvekkili tarafından 22/04/2021 tarihinde davalı alacaklı yana 4 adet 50.000,00 TL tutarlı çek ile ödeme yapıldığını, davacı müvekkili borçlu tarafından verilen çeklerin toplam tutarının 200.000,00 TL olup davalı alacaklı tarafından kesilen faturaların toplam tutarı ise 156.573,72 TL olduğunu, davalı alacaklı yanın kesmiş olduğu ... ve ... nolu faturalara istinaden fazlasıyla ödeme yapılmış olmasına karşın; bu sefer davalı alacaklı tarafından 16/06/2022 tarihli, ... nolu KDV dahil 142.678,65 TL bedelli kur farkı faturasının 20/06/2022 tarihinde müvekkiline tebliğ edildiğini, kur farkı faturası yasal mesnetten uzak ve taraflar arasındaki ticari ilişkiye uygun olmadığını, 142.678,65 TL bedelli kur farkı faturasının ... 10. Noterliğinin 22/06/2022 tarih ve ... sayılı ihtarı ile itiraz edilerek davalı alacaklı yana iade edildiğini, davalının müvekkilinin ödeme yapmış olduğu ... 12.Icra Müdürlüğünün 2022/... sayılı icra takibini başlattığını, ödeme emrinin müvekkili şirkete UETS yoluyla tebliğ edildiğini, müvekkilin itirazı atlaması üzerine takip kesinleşmiş ve akabinde müvekkilin vasıtalarına, taşınmazlarına ve banka hesaplarına haciz konulduğunu, Bunun üzerine müvekkili şirket bu hacizleri kaldırabilmek için cebri icra tehdidi altında istirdat talep hakkını saklı tutarak 23.09.2022 tarihinde 128.515,02 TL'yi icra dosyasına ödemek zorunda kaldığını, müvekkilinin davalı tarafa herhangi bir borcu olmadığını ve borçlu olunmayan bir parayı ödemek zorunda kaldığını, açıklanan nedenle davanın kabulü ile müvekkilinin davalıya borçlu bulunmadığının tespitine, ... 12. İcra Müdürlüğü’nün 2022/... Esas sayılı dosyasına konu takibin bu şekilde iptaline, müvekkilinin borçlu olmadığı halde cebri icra tehdidi altında ödemek zorunda kaldığı 128.515,02 TL’nin ödeme tarihi olan 23/09/2022 tarihinden itibaren yasal faizi ile istirdadına, icra takibi yapmakta kötüniyetli olan ve hacizler koyduran davalı-alacaklının %20 den az olmamak üzere kötüniyet tazminatı ödemeye mahkum edilmesine her türlü yargılama harç ve masrafları ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Cevap dilekçesinde özetle; davacı ile müvekkili şirket arasında gerçekleşen dava konusu ticari faaliyet ile ilgili olarak varılan anlaşmada, satıma konu malların birim fiyatı ve tutarı dolar olarak kararlaştırıldığını, davacı tarafı iddialarının asılsız ve gerçeklere tamamen aykırı olduğunu, dava konusu ticari alım - satım faaliyetinden yaklaşık 1 yıl sonrası olduğunu, dolar ile bedeli ödenerek alınan ithal malın satışının Türk Lirası üzerinden yapılması ve üstelik ödemesinin de yaklaşık bir yıl sonra Türk Lirası olarak kabul edilerek satılması mümkün olmadığını, çekin para gibi bir ödeme aracı olup tahsil edildiği tarihteki TL karşılığı dolar kuru baz alınarak ödeme yapıldığı kabul edilebileceğini, açıklanan nedenlerle davanın, ihtiyati haciz talebi ve tüm istemler yönünden reddini, davacı taraf takibinde haksız ve kötü niyetli olduğundan, dava konusu meblağın % 20'sinden az olmamak üzere tazminatla mahkum edilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı taraf üzerine yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir
Deliller;
... 12. İcra Dairesi, ... Vegir Dairesi'ne yazılan müzekkereye cevap verildiği cevabi yazının dosya arasında olduğu anlaşılmaktadır.
SMMM Bilirkişisinin Raporunun Sonuç Kısmı: "Öncelikle Bilirkişi olarak 6754 sayılı Bilirkişi Kanunu kapsamında yapılan irdeleme de sadece olaylar ve rakamlar incelenmiş ve hesaplamalar yapılmıştır. Davacının, kur farkı olarak düzenlediği faturalar ile ilgili yönetmeliklere uygun olup, olmadığına ilişkin hususlarda hukuki değerlendirme yapılmayacağı, bu konunun Takdirinin Sayın Mahkemeye ait olduğu, 1- Davacının Ticari Defterler, 213 Sayılı Vergi Usul Kanunun 224 ve 225. maddeleri ile 6102 Sayılı T.T. Kanunun 64. Maddelerine göre açılış ve kapanış tasdiki zorunlu Yevmiye defterlerinin kapanış tasdiklerinin süresi içinde yaptırıldığı 2- Davalı şirketin 1 Sıra Nolu Elektronik Defter Genel Tebliği gereği 2021-2022 Yılı Ticari Defterlerini E-Defter olarak kayıt altına alındığı. 2 Sıra Nolu Elektronik Defter Genel tebliği 3. Maddesi gereği ise Yevmiye ve Kebir defteri beratlarını süresi içerisinde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine yüklediği 3- Davacı ...’ın 1. Sınıf Bilanço usulü defter tuttuğundan TACİR olduğu 4- Davacının İncelenen Kayıtlarına Göre; Davacının davalıya 200.000,00TL tutarında ödemede bulunduğu, davacının davalıdan 18.675,30 USD karşılığı 156.573,72TL tutarında fatura aldığı, davacının davalıdan 43.426,28TL alacaklı göründüğü 5- Davalının İncelenen Kayıtlarına göre: Davalının davacıya 142.678,65 tutarında kur farkı ve 18.675,30 USD karşılığı 156.573,72 TL tutarında mal satış faturası düzenlediği, davalının davacıdan 291.076,05TL tutarında tahsilat kaydının bulunduğu, davalının davacıdan 8.176,31TL tutarında alacaklı göründüğü, 6- Kayıtlar Arası Farkın sebebi: Davacının kayıtlarında mevcut olan davalının davacıya düzenlediği 142.678,65TL tutarındaki kur farkı faturası ve davalın davacıdan tahsilat kaydı olarak işlediği 91.076,05TL tutarındaki tahsilat kaydı davacının kayıtlarında mevcut değildir. 142.678,65TL tutarındaki kur farkı faturası davacı tarafından yasal süresi içinde davalıya iade edildiği, 91.076,05TL tutarındaki tahsilat kaydı; Davalının davacıya ... 12 İcra Dairesi 2022/... E sayılı dosyası ile icra takibi başlattığı ve davacının icra dosyasına itiraz süresini kaçırdığından 128.525,02 TL haciz yolu ile ödeme yaptığı huzurdaki davaya sebep alacaktan kaynaklandığı, bu sebeple kayıtlarında mevcut olmadığını davacı vekili tarafından beyan edilmiştir. 7- Düzenlenen faturalardan; taraflar arasındaki ticari ilişkinin döviz cinsinden yürütüldüğü, Davacının davalıya yaptığı ödemeler vadeli çekler ile yapıldığı, 8- Çek ile Yapılan Ödemeler ve Kur Farkı Sorunu Bu davalarda istikrar kazanan Yargı Kararı, ödemelerin çek ile yapılan kısımları yönünden kur farkı talep edilemeyeceği yönünde olduğu, Türk Lirası cinsinden düzenlenen çeki kabul eden alacaklının seçim hakkını kullandığı ve artık kur farkından söz edemeyeceği görüşü kabul gördüğü, 6754 sayılı Bilirkişi Kanunu kapsamında hukuki değerlendirme yapılamayacağından Sayın Mahkemenizin takdirinde olduğu, 9- Sayın Mahkemenizce kur farkı sorunu davacının lehine kabulü durumunda; Davacının ... 12 İcra Dairesi 2022/... E sayılı dosyasına 23.09.2022 tarihinde yapmış olduğu ödemeden dolayı davacının davalıdan 128.525,02 TL asıl alacak 13.680,87TL faiz olmak üzere toplam 142.205,89TL ALACAKLI Olduğu 10- Sayın Mahkemenizce kur farkı sorunu davacının alehine kabulü durumunda Evrak Düzenleme tarihine göre; Davacının davalıya 23.854,96USD karşılığı 200.000,00TL ödemede bulunduğu, davacının davalıdan 18.675,30 USD karşılığı 156.573,71TL tutarında fatura aldığı, Davacının davalıdan 5.179,66 USD karşılığı 43.426,29TL ALACAKLI olduğu, Davacı davalından olan bu alacağını ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/ Esas sayılı dosyasından talep ettiği Çeklerin Ödeme /Vade Tarihinde; Davacının davalıya 12.911,55 USD karşılığı 200.000,00TL ödemede bulunduğu, davacının davalıdan 18.675,30 USD karşılığı 156.573,71TL tutarında fatura aldığı, Davacının davalıya 5.763,75 USD karşılığı 103.053,60TL BORÇLU olduğu Davalı bu alacağına karşılık ... 12 İcra Dairesi 2022/... E sayılı dosyası ile 101.263,56 TL Asıl alacak istemi ile icra takibi başlattığı, davacı tarafından dosya masrafları ile birlikte icra dairesine 128.525,02TL ödemenin yapıldığı, icra dosyasının kapatıldığı, Taraflar arasında alacak/borç ilişkinin kalmadığı kanaatimdir." şeklindedir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ, HUKUKİ KABUL VE GEREKÇE

Dava, icra takibi sonrasında ödenen paranın İİK m.72/7 gereğince istirdadı talebine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık; davalının keşide ettiği kur farkı faturasından kaynaklı alacağı olup olmadığı, çek ile ödeme yapılması durumunda kur farkı faturası talep edilip edilemeyeceği noktalarında toplanmaktadır.
Eldeki davanın Kanunda öngörülen 1 yıllık süre içerisinde açıldığı anlaşılmaktadır.
Davacı bilanço usulüne göre defter tuttuğundan tacirdir ve davaya bakmaya mahkememiz görevlidir.
Davacı, ... 12 İcra Dairesinin 2022/... Esas sayılı dosyasında takibin kesinleşmesi üzerine davalıya 23/09/2022 tarihinde 128.515,02 TL ödeme yapmıştır.
Davalı taraf, cevap dilekçesi ekinde döviz üzerinden düzenlenmiş faturaların suretini sunmuştur.
Mahkememizce; tarafların 2021 ve 2022 yılı ticari defterleri ve tüm dosya kapsamı incelenmek suretiyle; Ticari defterlerin kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulup tutulmadığı, Ticari defterlerin açılış ve kapanış onaylarının süresinde yaptırılıp yaptırılmadığı, Ticari defterlerini ibraz eden tarafın, ticari defter kayıtlarının birbirini doğrulayıp doğrulamadığı, Ticari defterlerdeki kayıtların karşılıklı olarak birbirine uygun kayıtlar içerip içermediği, ticari defterlerde birbirine aykırı olan kayıtlar var ise hangi kayıtlar olduğu, Davalının davacıya 2021 yılında kestiği 118.694,22 TL ve 37.879,50 TL olan fatura asıllarında alacağın USD cinsinden faturalarda yer alıp almadığı, Davacının verdiği 4 çekin tahsil edildikleri gün itibariyle USD karşılıklarının ne olduğu, Davalının kestiği kur farkı faturasının davacının defterinde kayıtlı olup olmadığı, Davalının keşide ettiği ve toplamı 18.675,30 USD olan iki faturadan davacının verdiği her bir çekin ödeme günündeki USD karşılığı düşülerek bakiye USD alacığının olup olmadığı ve var ise bu bakiye USD alacağının kesilen kur farkı faturası ile uyumlu olup olmadığı hususlarında rapor hazırlamak üzere dosya SMMM bilirkişisine tevdi edilmiştir.
Bilirkişi raporunda, davalının düzenlediği faturaların döviz cinsinden düzenlendiği, ancak davacının vadeli çekler ile ödeme yaptığı hususu belirtilmiştir.
Davalı taraf, davacının ödeme olarak davalıya verdiği çeklerin suretlerini mahkememize sunmuştur. Söz konusu bu 4 çeke bakıldığında, çeklerin Türk Lirası üzerinden düzenlendiği, ancak çeklerin keşidecesinin davacı olmadığı görülmektedir.
Davacı, satış sözleşmesinden kaynaklı Türk Lirası üzerinden düzenlenen çekleri ciro yolu ile davalıya devrederek borcunu ödeme yolunu seçmiş, davalı da bu çekleri davacıdan alarak bankaya ibraz etmiş ve bedellerini tahsil etmiştir. Davalı taraf çekleri ciro yolu ile davacıdan devralırken çeklerin ön yüzüne göre Türk Lirası üzerinden düzenlendiğini görerek bu çekleri almıştır.
11. Hukuk Dairesinin 2020/ Esas ve 2020/ Karar sayılı ilamında aynen,
"Dava, kur farkı ve cari hesaptan kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki sözleşmede kararlaştırılan bedel yabancı para cinsinden olup, davacı, alacağının tahsili için davalı tarafından verilen TL cinsinden düzenlenen çekleri teslim almış olmakla, çekin bir ödeme aracı olması nedeniyle çek üzerindeki bedel dışında herhangi bir kur farkı talep edemez. Davacı tüm alacağının bu bedel üzerinden ödenmesini kabul etmiş bulunmaktadır. Bu nedenle davanın reddi gerekirken, yanılgılı gerekçe ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir." şeklinde çek ile ödemenin kabul edilmesi halinde kur farkı talep edilemeyeceği belirtilmiştir.
Davacının söz konusu çeklerde keşideci olmamasının bir önemi yoktur, zira davalı TL üzerinden düzenlenmiş bu çekleri kabul etmeme ve alacağını döviz cinsinden talep etme hakkına sahiptir. Başka bir deyişle davalı davacıdan döviz üzerinden çek düzenlenmesini isteyebileceği gibi söz konusu TL üzerinden düzenlenmiş çekleri teslim almayarak alacağını döviz üzerinden de talep edebilir. Ancak, davalı TL üzerinden düzenlenmiş bu çekleri kabul ederek ve bu çekleri ibraz edip tahsil etmekle artık kur farkı talep etme hakkını yitirmiş olur. Bu bağlamda, davalının ... 12. İcra Dairesinin 2022/... Esas sayılı dosyasında tahsil ettiği kur farkı alacağını davacıya iade etmesi gerektiği kanaatiyle davacı tarafından ödenen 128.515,02 TL'nin, ödeme tarihi olan 23/09/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak, davacıya verilmesine dair aşağıdaki şekilde davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Ayrıca davanın İİK m.72/7 kapsamında istirdat davası olduğu anlaşılmakla, davacının; borçlu olunmadığının tespiti, takibin iptali ve tazminat taleplerinin yasal dayanakları olmadığından ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Ayrıntısı ve yasal gerekçesi izah edildiği üzere;
1-Davanın Kabulü ile; 128.515,02 TL'nin, ödeme tarihi olan 23/09/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
2-Davanın İİK m.72/7 kapsamında istirdat davası olduğu anlaşılmakla, davacının; borçlu olunmadığının tespiti, takibin iptali ve tazminat taleplerinin yasal dayanakları olmadığından ayrı ayrı reddine,
3-Hüküm tarihi itibariyle alınması gereken 8.778,86 TL karar ve ilam harcından; 2.194,72 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 6.584,14 TL karar ve ilam harcının davalıdan alınarak, hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan 2.194,72 TL peşin harç, 179,90 TL başvurma harcı, 2.000,00 TL bilirkişi ücreti, 88,50 TL posta ve tebligat gideri olmak üzere toplam 4.463,12 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT m.13 hükümlerine göre hesaplanan 20.562,40 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
6-6325 sayılı Kanunun 18/A maddesinin 12 ve 13. Fıkralarına göre; suç üstü ödeneğinden zorunlu arabulucuya ödenen 3.120,00 TL'nin davalıdan alınarak, hazineye irat kaydına,
7-HMK m.333 gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
8-Gerekçeli kararın talep halinde taraflara tebliği ile tebliğ giderinin eksik olması halinde giderin talepte bulunandan alınmasına,
Dair; kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 12/03/2024

Katip
¸e-imzalıdır

Hakim
¸e-imzalıdır