ANTALYA 4. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
ANTALYA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/720
KARAR NO : 2024/87
DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 30/10/2023
KARAR TARİHİ : 07/02/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; Müvekkil ... ile davalı ... arasında ... tarihli ... Mahallesi .... adresinde yer alan iş yeri niteliğindeki taşınmazın aylık 500,00 TL bedelle kiralanması amacıyla kira sözleşmesi akdedildiğini, müvekkilinin işbu sözleşmede kiracı konumunda bulunduğunu, kira sözleşmesinin halihazırda 4.660,00 TL bedelle devam ettiğini, müvekkilinin kira sözleşmesinden kaynaklanan bütün edimlerini eksiksiz bir şekilde yerine getirdiğini ve halihazırda getirmeye devam ettiğini, mevzuatta öngörülen yasal kira artışlarının yerine getirdiğini ve kiralanandan kaynaklanan bütün borçlarını ödediğini, kiralayan davalı ...'in müvekkile kira sözleşmesinden kaynaklanan edimlerini yerine getirmesi ve kira bedellerinin ödenmesi amacıyla oğlu ...'in IBAN bilgilerini verdiğini, bunun üzerine müvekkilinin kira borcunu düzenli olarak ve gecikmeye mahal vermeksizin davalının oğlu ...'in ... Bankası A.Ş.'de yer alan ... numaralı IBAN hesabına yatırdığını, daha sonra kira bedelleri kiralayan davalının talebi ile yine davalının oğlu olan ...'in ... Bankası'nda yer alan ... numaraları IBAN hesabına yatırıldığını, kira sözleşmesi akdedilirken müvekkil tarafından davalıya kira bedellerini teminat ve kira sözleşmesinin sona ermesine müteakip oluşabilecek zararları teminat altına almak amacıyla bir adet bono keşide ettiğini ve imza dışındaki bütün unsurları boş bono kiralayan davalı ...'e teslim edildiğini, taşınmazın bedelinin "elden senet" yoluyla ödeneceği ... tarihli kira sözleşmesinin 1. Sayfasının "Kira Bedelinin Ödenme Şekli" başlığı altında düzenlendiğini, ayrıca kira sözleşmesinin 3. sayfasında yer alan Özel Koşullar başlığı altında 11. maddede"Kiracı kontrat süresinden önce kiralanan dükkanı boşalttığı takdirde, depozito iade edilmeyecek kira güvence bedeli olarak alınan senetlerden kalanlar iade edilecektir." denilmek suretiyle kira güvence bedeli olarak senet verileceği de düzenleme altına alındığını, görüleceği üzere işbu senetin teminat senedi olarak verildiğini ve bu durumun sözleşmeye aktarıldığını, kira sözleşmesinin yasal sınırlarla yenilendiğini, müvekkil edimlerininin eksiksiz bir şekilde yerine getirmeye devam ettiğini, ancak davalının müvekkiline çeşitli kanallarla ulaştığını, sürekli kiralanan taşınmaza geldiğini ve kira bedelinin yasal sınırın çok üstünde bir değere yükseltilmesi taleplerini ilettiğini, müvekkilinin ilgili talepleri karşılayamayacağını belittiğini ve orta noktada buluşabileceklerini söyleyerek davalının taleplerinin çok yüksek olduğunu belirttiğini, ancak davalının bu durumu kabullenmediğini ve müvekkile taşınmazı boşaltmasını istediğini söylediğini, müvekkilinin ise taşınmazı boşaltmayacağını ve kanuni haklarını koruyacağını belirttiğini, bunun üzerine davalı "ben paramı alacak bir yol bulurum nasılsa" diyerek taşınmazı terk ettiğini, bütün bu olayların çoğunlukla müvekkilin iş yeri olan kiralanan adreste gerçekleşmiş ve birçok insan tanıklık ettiğini, kira bedelini yasal yollardan arttıramayan ve kiracısını tahliye de edemeyen davalı ...'in farklı yollar arayışına girdiğini ve çareyi müvekkil tarafından kendisine "kira güvence bedeli" olarak verilen bonoyu doldurarak takibe konu etmekte bulduğunu, bunun üzerine Antalya Genel İcra Dairesi'nde ... E. sayılı dosyada kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluna başvurarak müvekkile icra takibi başlattığını, ilgili dosyaya ilişkin ödeme emrinin ... tarihinde müvekkile tebliğ edildiğini, müvekkilin Antalya Genel İcra Dairesi ... E. sayılı takibe konu ... tarihli ve ... TL bedelli senede konu borcu bulunmadığını; takip konusu senetin kambiyo vasfını haiz olmadığını, teminat senedi olduğunu, bu nedenle kambiyo senedine özgü takip yoluyla takip başlatılamayacağını, takibe konu edilen senedin varlığının kira sözleşmesi ile sabit olduğunu, ... tarihli kira sözleşmesinin 1. Sayfasının "Kira Bedelinin Ödenme Şekli" başlığı altında taşınmazın bedelinin "elden senet" yoluyla ödeneceği düzenlendiğini, ayrıca kira sözleşmesinin 3. sayfasında yer alan Özel Koşullar başlığı altında 11. Maddede "Kiracı kontrat süresinden önce kiralanan dükkanı boşalttığı takdirde, depozito iade edilmeyecek kira güvence bedeli olarak alınan senetlerden kalanlar iade edilecektir." denilmek suretiyle kira güvence bedeli olarak senet verileceği de düzenleme altına alındığını, kira sözleşmelerini teminat altına almak amacıyla verilen bononun teminat senedinin örneğini oluşturduğunu ve dayanak sözleşmede teminat senedine atıf yapılması durumunun senedin teminat senedi olduğunu, dava konusu senetin, müvekkilin kira sözleşmesinden kaynaklanan kira bedelini güvence altına almak amacıyla düzenlendiğini, bu durumun ilgili senedin kira sözleşmesinin teminatı niteliğinde olduğunu ve senedin teminat senedi olduğunu ispatlar nitelikte olduğunu, teminat senetlerinin “belirli bir bedeli kayıtsız şartsız ödeme vaadi” içermediklerinden, yani senede konu alacağın şarta bağlı olduğunu gösterdiğinden kambiyo senedi olarak nitelendirilemeyeceğini, teminat senetlerinin ise kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takibe konu edilemeyeceğini, takibe konu edilen senetin bedelsiz olduğunu, müvekkilin böyle bir borcu bulunmadığını, ilgili senetin, kira sözleşmesinden kaynaklanan alacakları teminat altına almak amacıyla verildiğini, senet metni incelendiğinde görülecektir ki, senette imza haricinde yer alan bütün unsurlar davalı tarafından sonradan ve sözleşmeye aykırı bir biçimde doldurulduğunu, müvekkilin ise kira sözleşmesinden kaynaklanan bütün edimlerini ifa ettiğini, müvekkil ile davalı arasında senede konu edilebilecek hiçbir borç ilişkisi de doğmadığını beyan ederek; menfi tespit talebinde bulunmuştur.
Davalı vekili, cevap dilekçesinde özetle; davayı kabul etmediklerini, ispat külfetinin davacıda olduğunu, görevli mahkemenin Sulh Hukuk mahkemesi olduğunu beyan ederek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, menfi tespit talebinden ibarettir.
Mahkemelerin görevi dava şartıdır. Mahkemenin davanın esası hakkında yargılama yapabilmesi için varlığı ve yokluğu gerekli olan hallere ise dava şartları denir (KURU/Baki// ARSLAN/Ramazan/YILMAZ/Ejder., Medeni Usul Hukuku (Ders Kitabı), Ankara 2005, s. 303)Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 188. maddesinde, "Hakimin re'sen nazarı dikkate alması kanunen iktiza eden hususlar" deyimi ile dava şartlarının kastedildiği ve bu nedenle dava şartlarının mahkemece kendiliğinden gözetileceği hususu öğretide de kabul edilmektedir(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2005/9-546 E.N , 2005/611 K.N., 26/10/2005). 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 115'e göre; mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir.
Dava, kira sözleşmesi kapsamında teminat olarak verildiği ileri sürülen bonodan dolayı borçlu olunmadığının tespiti talebinden ibarettir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 06/10/2020 tarih ve 2020/8-270 Esas - 2020/713 Karar sayılı ilamında da benimsendiği üzere; "Taraflarca getirilme ilkesinin bir sonucu olarak davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakıaları dava dilekçesinde bildirmesi gerekir. Kanun (m. 194) buna (vakıaları) somutlaştırma yükü demektedir. Bir davada, ispat faaliyetinin tam olarak yürütülebilmesi, mahkemenin uyuşmazlığı doğru tespit ederek yargılama yapabilmesi, karşı tarafın ileri sürülen vakıalara karşı kendini savunabilmesi için, iddia edilen vakıaların açık ve somut olarak ortaya konulması gerekir. Bu şekilde somutlaştırma yükü (HMK m. 194) yerine getirileceği gibi davalı da bu vakıalara göre savunmasını yapacaktır.
Dayanılan vakıalara uygulanacak hukuki sebepler de dava dilekçesinin zorunlu olmayan unsurları arasında sayılmıştır. Türk hukukunu resen uygulamakla görevli olan hâkim (HMK m. 33) için gösterilen hukuki sebepler bağlayıcı değildir. Buna karşılık, hâkim, davacının dava dilekçesinde bildirdiği vakıalarla bağlı olup, davacının bildirmediği vakıaları kendiliğinden inceleyemez ve onları hatırlatabilecek hallerde dahi bulunamaz (HMK m. 25).
Davacının dava dilekçesinde bildirdiği vakıalar davanın temelidir. Çünkü, sadece bu vakıalar davanın sınırını çizmekte, hâkim ancak bu vakıalar hakkında inceleme yapabilmektedir"
Ez cümle, hukuk yargılamasında hakim olan tasarruf ilkesi kapsamında mahkemenin görevi incelenirken davacının davasını dayandırdığı hukuki olgunun, yani davacının iddia ettiği vakıaların esas alınması gerekmektedir. Zira vakıaları anlatmak taraflara hukuki vasıflandırmayı yapmak ise hakime ait bir yükümlülüktür.
Olayımıza gelince; davacı, davaya konu bononun kira ilişkisi sebebi ile teminat olarak verildiğini ve takibe dayanak senetten dolayı borçlu olmadığını iddia etmektedir.
Bu bağlamda, davacı davasını kira ilişkisinin varlığına ve dava konusu kambiyo senedinin dayanağının kira ilişkisi olduğu savına dayandırdığına göre davacıya iddiasını ispat imkanı tanındıktan sonra, davacının davasını dayandırdığı hukuki olguyu yani, senedin kira ilişkisi sebebi ile verildiğini ispatlayamaması durumunda davanın reddine, senedin kira ilişkisi kapsamında verildiğinin ispatlanması halinde ise TBK'nun 299 ve devamı maddeleri ile dayanak kira sözleşmesi hükümlerine göre davanın esastan çözülmesi gerekeceği kuşkusuzdur.
01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK'nun Sulh Hukuk Mahkemelerinin görevini düzenleyen 4. maddesinin 1/a bendi gereğince kiralanan taşınmazların İcra ve İflas Kanunu'na göre ilamsız icra yolu ile tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalar Sulh Hukuk Mahkemesinin görevine girmektedir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 12.06.2019 tarih ve 2017/8954 Esas 2019/5334 Karar sayılı ilamında, yine Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 09.09.2014 tarih ve 2014/5804 Esas 2014/9463 Karar sayılı ilamında benzer şekilde "Davacı vekili dava dilekçesinde kira bedelleri karşılığı verilen senetten dolayı borçlu olmadığının tespitini talep ederek davayı da dilekçesinde kiraya veren olarak bildirdiği davalıya yöneltmiş olup, bu durumda kira sözleşmesinden dolayı verilen senet nedeni ile 6100 Sayılı HMK'nun yürürlüğe girdiği 01.10.2011 tarihinden sonra açılan eldeki davada görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir." denilmiştir.
Buna göre eldeki davada davacının savını, yani taraflar arasında kira ilişkisi bulunduğu yönündeki iddiasını sulh hukuk mahkemesinde ispatlaması gerektiği ve görev kuralları kamu düzenine ilişkin olup, bu hususun yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilmesi gerektiği açıktır. (Antalya BAM 6. HD, 2022/3329 E, 2022/2569 K; 2022/104 E, 2023/1226 K; İstanbul BAM 35. HD, 2023/1334 E, 2023/1565 K; Yargıtay 20. HD, 2016/863 E, 2016/3134)
Tüm açıklamalar, davacının iddiası göz önüne alınarak, mahkememizin görevsiz olduğu, görevli mahkemenin Sulh Hukuk mahkemesi olduğu anlaşılmakla; davanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM/Ayrıntısı gerekçeli kararda açıklandığı üzere;
1- Davanın 6100 sayılı Kanunun 114/1-c maddesi gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle HMK'nun 115/2. Maddesi gereğince USULDEN REDDİ ile, Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, karar kesinleştikten sonra talep halinde dosyanın görevli Antalya Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,
2-Taraflardan birinin, H.M.K.'nun 20. Maddesi gereğince görevsizlik kararının kesinleşmesinden itibaren iki hafta içinde mahkememize başvurarak dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesini talep edebileceği, aksi takdirde mahkememizce davanın açılmamış sayılacağına karar verileceğinin ihtarına
3-Yargılama giderlerinin görevli mahkemece dikkate alınmasına,
Dair, davacı vekili Av. ... ve davalı vekili Av. ...'un yüzüne karşı kararın kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.07/02/2024

Katip ...
¸e-imzalıdır

Hakim ...
¸e-imzalıdır