ANTALYA 4. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
ANTALYA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/556
KARAR NO : 2024/230

DAVA : Bankalarca Kullandırılan Ticari Kredilerden Ve Ticari Kredili Mevduatlardan Kaynaklanan Davalar (Menfi Tespit)
DAVA TARİHİ : 01/08/2022
KARAR TARİHİ : 13/03/2024

Mahkememizde görülmekte olan Bankalarca Kullandırılan Ticari Kredilerden Ve Ticari Kredili Mevduatlardan Kaynaklanan Davalar (Menfi Tespit) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilin ...’tan ticari kredi ve KMH kullandığını, borcunu ödeyememesi üzerine KMH hesabına %100, ticari krediye ise %70 temerrüt faiz talebiyle Gaziosmanpaşa İcra Dairesi’nin .../... Esas sayılı dosyası ile takipler başlattığını, KMH hesaplarına ilişkin TCMB Tebliğleri ve 5464 Sayılı kanun gereği değişen oranlarda faiz talep edilmesi gerektiğini, ticari krediler için Ek Yargıtay Kararları ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararında da belirtildiği üzere kredi sözleşmesinde temerrüt faizi konusunda anlaşma yapılmamış ise uygulanan akdi faizin %50 fazlası temerrüt faiz talep edilebileceğinin açık olduğunu belirterek, müvekkilin dava tarihi itibariyle şimdilik ...-TL. borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın yetki yönünden, ispata elverişli olmayan davanın usul ve esas yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir
Davalı vekilinin 14.11.2022 tarihli beyan dilekçesinde özetle; ilgili dava ile ilişiği olan dosyanın Antalya ...İcra Müdürlüğü .../... Esas sayılı dosyası ile tahsilde tekerrür etmemek üzere açılmış olan Gaziosmanpaşa İcra Müdürlüğü .../... Esas sayılı dosyası olduğu belirtilmiştir.
Dava dilekçesindeki anlatım içeriği dikkate alındığında, talebin faize yönelik menfi tespit talebi olduğu anlaşılmaktadır.
Gerçekte var olmayan bir borç ya da geçersiz bir hukuki ilişki nedeniyle icra takibine maruz kalması muhtemel olan veya icra takibine maruz kalan bir kimsenin (borçlunun) gerçekte borçlu bulunmadığını ispat için açacağı dava, menfi tespit olarak adlandırılmaktadır. Menfi tespit davasında amaç bir hukuki ilişkinin veya bir hakkın gerçekten mevcut olmadığının tespitine yöneliktir. Başka bir deyişle hukuki bir yarar bulunması koşuluyla sonuçta alacak-borç ilişkisi doğuracak bir durumun olmadığının tespiti amaçlanır. Menfi tespit davası, normal bir hukuk davası gibi açılır. Borçlu, itirazın kaldırılması sırasında tetkik merciinde (m. 68-68a) ileri sürüp ispat edemediği itiraz ve def’ilerini, menfi tespit davasında yeniden ileri sürebilir; çünkü itirazın kaldırılması kararı, menfi tespit davasında kesin hüküm teşkil etmez. Nitekim aynı ilkeler, T.C. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 17.03.2010 gün ve 2010/19-123 E. 2010/154 K; 07.12.2011 gün ve 2011/13-576 E. 2011/747 K sayılı kararında da vurgulanmıştır. (T.C. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu., 2011/19-622 esas, 2012/9karar, Tar. 18/01/2012)
İlkesel olarak yargı kararlarına bakıldığında; Kısmi menfi tespit davası açılamaz. Böye bir durumda, mahkemece harcın tamamlattırılması gerekir.(Yargıtay 19. HD., 2016/20400 E., 2018/5505 K., 2012/8341 E, 2013/3997 K, 2015/14071 E, 2016/2564 K, 2015/7720 E, 2016/4845 K, 2016/7775 E, 2017/4600 K, 2016/14070 E, 2017/7936 K, 2016/19417 E, 2018/4868 K, 2017/2989 E, 2019/798 K sayılı emsal ilamları ve Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. HD., 2019/151 E, 2019/1938 K sayılı emsal ilamı)
Ancak, somut olayda, talep faiz oranına ve dolayısıyla sonuç miktara ilişkin olduğundan kısmi dava açılmasında bir usulsüzlük yoktur.
Davalı vekili, cevap dilekçesinde, yetki itirazında bulunmuştur ancak, dilekçenin bir yerinde yetkili mahkemenini İstanbul Asliye ticaret mahkemeleri olduğunu, bir yerinde ise İstanbul Tüketici mahkemeleri olduğundan söz etmiştir. Yetki itirazında bulunan taraf, doğru yetkili mahkemeyi de açık olarak belirtmelidir. Davalının, yetki itirazı bu yönüyle usulsüz olduğundan, yetki itirazına hukuken değer verilmemiştir.
16/06/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Dava dışı temlik eden bankaca, davacı aleyhine Antalya ...İcra Müdürlüğü’nün ... tarih, .../... Esas sayılı ilamsız takip dosyası ile ...-TL. asıl alacak, ...-TL. işlemiş faiz (...-...), ...-TL. BSMV olmak üzere toplam ...-TL. ve ...-TL. asıl alacak olmak üzere toplam ...-TL.’nin tahsili ve takip tarihinden itibaren ...-TL. asıl alacağa işleyecek %70, ...-TL. asıl alacağa %0 işleyecek temerrüt faizi talebiyle takibe geçildiği, ...-TL. gayri nakdi risk tutarının alacaklı banka nezdindeki faizsiz hesaba ya da icra veznesine depo edilmesi ve bu tutarın kısmen ya da tamamen tazmini halinde faiziyle birlikte tahsilinin talep edildiğinin görüldüğü; Davalı şirketçe, davacı aleyhine Gaziosmanpaşa ...İcra Dairesi’nin ... tarih, .../... Esas sayılı ilamsız takip dosyası ile ...-TL. asıl alacak – ticari kredi (istenen %100), ...-TL. asıl alacak-ticari kredi (istenen %70), ...-TL. işlemiş faiz (%100), ...-TL. işlemiş faiz olmak üzere toplam ...-TL.’nin tahsili ve asıl alacağa takip tarihinden itibaren işleyecek faiz ile birlikte Antalya ...İcra Müdürlüğü .../... esas sayılı takip dosyasında tahsilde tekerrür etmemek kaydı ile takibe geçildiğinin görüldüğü; taraflar arasındaki akdi ilişkinin incelenmesinde; Dava dışı temlik eden banka ile davacı ... arasında ... tarihli, ...-TL. limitli Genel Kredi Sözleşmesi imzalandığı dosyaya CD içeriğinde tevdi edilen sözleşme suretinin incelenmesi neticesinde anlaşıldığı; Davacı kredi borçlusuna çerçeve sözleşmesine istinaden; ... tarihinde, ... referans numaralı, aylık %0,94, yıllık %11,28 akdi faiz oranı üzerinden, ...-TL. tutarlı, 12 vadeli, aylık ...-TL. eşit taksitli ticari kredi açıldığı ve kullandırıldığı, kredi hesabına en son ... vadeli 7.taksit ödemesinin yapıldığı, vadesi geldiği halde takip eden taksitlerin ödenmediği, en son ödenen ... vadeli taksit akabinde kalan anapara tutarının ...-TL. olduğu, CD içeriğinde dosyaya tevdi edilmiş olan kredi hesap hareketlerinin incelenmesi neticesinde anlaşıldığı; dava dışı temlik eden bankanın kredi hesabını ...-TL. asıl alacak üzerinden ... tarihinde kat ederek ve icra ödeme emrinde ...-TL. asıl alacak talep ettiğinin görüldüğü; Yargıtay emsal kararları gereği, ticari işlerde kat tarihine kadar işleyen akdi faiz ve ferilerinin ilavesiyle asıl alacak talebi mümkün olduğu; keza davacı tarafın asıl alacak yönüyle bir itirazı da bulunmadığı; Yine, ... tarihli, .../... Esas sayılı icra takibinde gayri nakdi çek kredisinden ... TL. tutarın banka nezdinde faizsiz bir hesaba ya da icra veznesine depo edilmesi bu tutarın kısmen ya da tamamen tazmini halinde faiziyle birlikte tahsili talep edildiği; Dava dışı temlik eden bankanın ... tarihli icra talebinde çek depo bedeli %0 temerrüt faizi talep ettiği; Davalı temlik alan şirketin ise ... tarihli icra takibinde ...-TL. asıl alacak için %100 temerrüt faiz talep ettiğinin görüldüğü; 5941 sayılı Çek yasasının 3/9 maddesine göre, çekin üzerinde yazılı baskı tarihinden itibare beş yıl içinde ibraz edilmemesi halinde, muhatap bankanın yasal garanti bedeli ödeme yükümlülüğünün sona ereceği dikkate alınarak, çek yapraklarının baskı tarihinden itibaren beş yıllık süre kaydı şartıyla depo talebinde bulunulması gerektiği; takip tarihi itibariyle temerrüdün oluştuğu; davaya konu taksitli krediye fiilen uygulanan, tarafların kredi geri ödeme planında mutabık oldukları akdi faiz %11,28 olup, sözleşme uyarınca bu oranın %100 fazlası ilavesiyle işleyecek ve talep edilecek temerrüt faizinin %22,56 olduğunun tespit edildiği; Dava dışı temlik eden bankanın ise taksitli ticari kredi için %70, temlik alan davalı şirketin ise %100 temerrüt faiz talep ettiğinin görüldüğü; raporda takip ve dava tarihi itibariyle mevzuata uygun olarak %22,56 temerrüt faiz esas alınacağı; Davacı ...’ın Dava Tarihi Ġtibariyle Krediden Doğan Borcunun Hesaplanması ve Varılan Sonuç olarak; Davalı temlik alan şirketin, ... tarihinde ...-TL. ve ...-TL. olmak üzere iki ayrı alacak kalemi için takip talebinde bulunduğu, bu talebin Antalya ...İcra Müdürlüğü .../... esas sayılı takip dosyasında tahsilde tekerrür etmemek kaydı ilişkilendirildiğinin görüldüğü; Dava dışı temlik eden bankanın ise .../... icra ödeme emrinde, ... referans numaralı krediden kaynaklı ...-TL. ve çek depo bedeli kaynaklı ...-TL. üzerinden takip talebinde bulunduğunun görüldüğü; davalı temlik alan şirketin ... tarihli icra ödeme emrindeki alacak kalemlerine nasıl ulaştığına dair bir tespitte bulunmanın mümkün olmadığı; Tahsilde tekerrüre yer verilmemesi esas olup, önce ... tarihli takipten itibaren ... tarihli takibe kadar hesaplama yapılarak, ... tarihli borç tutarının tespiti yapılacak ve akabinde dava tarihi itibariyle hesaplama yapılacağı; Dava dışı temlik eden bankanın davaya konu taksitli krediye fiilen uyguladığı, tarafların kredi geri ödeme planında mutabık oldukları akdi faizin %11,28 olduğu, yukarıda detaylı olarak açıklandığı ve Yargıtay emsal kararlarında da yer aldığı üzere bankaca temerrüt tarihinde krediye fiilen uygulanan en yüksek faizin baz alınarak temerrüt faizinin belirlenmesinin esas olduğu, sözleşme uyarınca bu oranın iki katı temerrüt faizinin %22,56 olarak esas alınması gerektiği ve temlik eden dava dışı bankanın %70, temlik eden şirketin ise %100 temerrüt faizi talep ettiğinin görüldüğü; dava tarihi itibariyle yapılan hesaplama gereği; davacı ...’ın 01.08.2022 dava tarihi itibariyle borcu ...-TL. olarak hesaplandığı, Dava dışı temlik eden bankanın, davacı yedinde kalan ve takasa ibraza halinde karşılıksız kalma riski oluşturan çek yaprakları için ...-TL. çek depo talebinde bulunduğu, 5941 sayılı Çek yasasının 3/9 maddesine çekin üzerinde yazılı baskı tarihinden itibaren beş yıl içinde ibraz edilmemesi halinde, muhatap bankanın yasal garanti bedeli ödeme yükümlülüğünün sona ereceği dikkate alınarak, çek yapraklarının baskı tarihinden itibaren beş yıllık süre kaydı şartıyla depo talebinde bulunulması gerektiği, aksi bir duruma dair bir belgenin dosyada bulunmadığı, Antalya ...İcra Dairesi, .../... Esas Sayılı takip dosyasının Uyap üzerinden dosyaya eklendiği ancak kapak hesabının bulunmadığı, Gaziosmanpaşa ...İcra Dairesi, .../... Esas sayılı takip dosyasının da Uyap üzerinden dosyaya eklendiği ancak Mahkemece talep edilmesine rağmen 01.08.2022 dava tarihi itibariyle kapak hesabının yapılmadığı, kapak hesaplarının dosyaya eklenmesi durumunda varsa .../... esas sayılı dosyaya yapılan tahsilatların tespitinin yapılabileceği ve aynı zamanda yapılan hesaplama ile talep edilen arasında sağlıklı bir karşılaştırma yapılabileceği hususları bildirilmiştir.
Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiş, itirazlar/beyanlar alınmıştır.
Aşamalarda, eksiklikler giderilmiştir ve bankacı bilirkişiden ek rapor alınmıştır.
13/12/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; davacı ...’ın, Gaziosmanpaşa ...İcra Dairesi, .../... Esas Sayılı Dosyasında, 01.08.2022 takip tarihi itibariyle toplam borcunun ...-TL. olarak hesaplandığı, Davacı ...’ın Gaziosmanpaşa ...İcra Dairesi, .../... Esas Sayılı Dosyası 01.08.2022 dava tarihi itibariyle toplam borcunun ise ...-TL. olarak hesaplandığı, Dava dışı temlik eden bankanın, davacı yedinde kalan ve takasa ibraza halinde karşılıksız kalma riski oluşturan çek yaprakları için ...-TL. çek depo talebinde bulunduğu, 5941 sayılı Çek yasasının 3/9 maddesine çekin üzerinde yazılı baskı tarihinden itibaren beş yıl içinde ibraz edilmemesi halinde, muhatap bankanın yasal garanti bedeli ödeme yükümlülüğünün sona ereceği dikkate alınarak, çek yapraklarının baskı tarihinden itibaren beş yıllık süre kaydı şartıyla depo talebinde bulunulması gerektiği, 5 yıllık süre içinde çeklerin ibraz edildiğine dair bir belgenin dosyada bulunmadığı ve beş yıllık sürenin dolduğu, bu nedenle hesaplamaya dahil edilmediği belirtilmiştir.
Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiş, itirazlar/beyanlar alınmıştır,
Bilirkişi raporunu hakim denetlemelidir. Öğretide Akyol, bilirkişi raporunun denetimi sadece hâkime ait bir görev değil; aynı zamanda taraflara ait bir haktır demektedir(AKYOL, Şener :Hukuk Usulünde Bilirkişilerle İlgili Bazı Problemler, Mukayeseli Hukukta Bilirkişilik Ve Sorunları, Yargıtay 125.Yıl Dönümü, s. 72 naklen). Hâkimin bilirkişinin uzmanlığı nedeniyle taşıdığı egemenliği kıracak araçları olduğu, bir yanlışın mutlaka geri döneceği ve özellikle böyle bir yanlışın müeyyidelendirileceği konularında bilirkişi inandırılmalı; böyle bir bilinç oluşturulmalıdır.“Hâkim kesinlikle ve mutlak olarak usulün egemeni olmalı; dosyaya, kendi sorumluluğunda girecek olan tanık beyanı gibi bilirkişi raporu gibi hususların adaleti saptıracak biçimlerde tezahürünü önleyecek tedbirleri almalı ve bu egemenliğini davanın sonuna kadar sürdürmelidir.” (Akyol s. 64-65 naklen).
Bu hususlar doğrultusunda, bilirkişi kök ve ek raporlarının, hükme ve denetime elverişli, dosya kapsamına uygun olduğu kanaatine varılmıştır.
Aşamalarda, davacı vekili, ıslah dilekçesi sunmuştur ve ıslah dilekçesi davalıya tebliğ edilmiştir.
Menfi tespit davalarında tarafların haklılık durumunun dava tarihi itibariyle tespiti gerekir.(Yargıtay 19. HD., 2018/3676 E, 2020/106 K; 2017/3407 E, 2019/2006 K; 2014/20597 E, 2015/11667 K)
Davacı vekili, ıslah dilekçesinde, bilirkişi ek raporundaki hesaplamanın sonuç kısımları üzerinden değerlendirme yapmıştır. Ancak, dava, faiz oranına ilişkindir. Rapordaki, faiz miktarı farkı üzerinden davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Tüm dosya kapsamı, yukarıdaki açıklamalar, bilirkişi kök ve ek raporundaki tespitler doğrultusunda; Davanın kısmen kabulü ile; davacının, Gaziosmanpaşa İcra dairesinin .../... esas sayılı, borçlusu iş bu davanın davacısı olan takip dosyasında, anılan icra dairesinin dosya içerisinde mevcut ... tarihli yazısı ekinde yer alan kapak hesabında bildirilen ...-TL toplam faizin ...-TL sinden borçlu olmadığInın tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM/Ayrıntısı gerekçeli kararda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜ İLE; davacının, Gaziosmanpaşa İcra dairesinin .../... esas sayılı, borçlusu iş bu davanın davacısı olan takip dosyasında, anılan icra dairesinin dosya içerisinde mevcut ... tarihli yazısı ekinde yer alan kapak hesabında bildirilen ...-TL toplam faizin ...-TL sinden borçlu olmadığInın tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
2-Davacı tarafça yatırılan 80,70 ₺ başvurma harcının mahsubu ile hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafça başlangıçta yatırılan ... ₺ peşin harç ve aşamalarda yatan ... ₺ ıslah harcı toplamı ... ₺'nin mahsubu ile hazineye gelir kaydına, hüküm gereği alınması gerekli bakiye ... ₺'nin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, (toplam harç miktarı=... ₺'dir)
4-492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 28. maddesi gereğince; bakiye harcın, kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenmesi gerektiğinden, kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenmeyen harç için -kanunen belirlenen sınır göz önünde tutularak- "harç tahsil müzekkeresi" yazılmasına, bakiye karar ve ilam harcının ödenmemiş olmasının, hükmün tebliğe çıkarılmasına, takibe konulmasına ve kanun yollarına başvurulmasına engel teşkil etmeyeceğinin bu şekilde hükümde belirtilmesine,
5-Davacı tarafça yatırılan ve mahsup edilen toplamda ... ₺'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafça dosyada yapılan ve mahkememizce uyap sisteminden kontrol edilen (denetime elverişlilik açısından, uyap ekranında harç-masraf bölümü altında tahsilat reddiyat bilgileri başlığının içeriğinde masraflar açıkça yazmaktadır) posta-tebligat-bilirkişi ücreti gideri toplamı 1.884,00 ₺'nin, haklılık durumu gereği; 490,00 ₺'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, arta kalan giderin davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden; 9.939,70 ₺ vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden; 17.900,00 ₺ vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
9-Davacı tarafça yatan gider avansından harcanmayan kısmın hüküm kesinleştiğinde UYAP üzerinden kontrolü de sağlanarak davacı tarafa iadesine,
Dair, davacı vekili ...'in yüzüne karşı kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.13/03/2024

Katip ...
¸e-imzalıdır

Hakim ...
¸e-imzalıdır