ANKARA 5. FIKRI VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESI

T.C. ANKARA 5. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.
ANKARA
5. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2023/305 Esas
KARAR NO : 2024/194

HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...

DAVACI : ... - ... ....
VEKİLLERİ : Av. ... -....
Av. ... -....
Av. ... - ...
DAVALI : ... - ...
VEKİLİ : Av. ... ....

DAVA : Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımla İlgili Kurum Kararlarının İptali)
DAVA TARİHİ : 26/06/2023
KARAR TARİHİ : 08/05/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 10/05/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımla İlgili Kurum Kararlarının İptali) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili 26/06/2023 tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin 27.05.2022 tarih .... başvuru numaralı endüstriyel tasarım tescil başvurusunda bulunduğu, davalı kurum .... tarafından 04.07.2022 tarihinde dava konusu başvuru reddedilmiş olup, ilgili karara müvekkili şirket tarafından itiraz edildiği, itiraz neticesinde, iş bu davaya konu davalı kurum .... tarafından ret kararı verildiği, müvekkili şirketin uzun yıllardır sektörde bilinen, aralıksız ve nizasız olarak faaliyetlerine devam eden, rakı, votka, cin ve likörde kullanılacak gıda alkolünü üretmek için tarımsal ekstra nötr alkolün kullanıldığı, kendi alkolünü buğdaydan üreten, en son teknoloji ve hijyen koşulları ile tüm süreçlerin otomasyonla kontrol edildiği; üretim, depolama, şişeleme ve paketleme üniteleri ile birlikte ...’nin ilk entegre alkol tesisine sahip olduğunu, davalı kurum tarafından redde mesnet olarak “itiraza konu .... sıra numaralı tasarım tescil talebi ile reddine gerekçe olarak gösterilen ... web sitesindeki görselle arasında başvuru sahibi vekilinin beyanının aksine sadece ayrıntılarda farklılık bulunduğu, tasarım hukukunda renk kombinasyonu, üzerinde bulunan yazıların stil ve puntoları, boy ve ebat farklılığı gibi hususların değerlendirmeyi etkilemeyeceği tespit edilmiş ve belirtilen nedenlerle tasarımların aynı olduğu ve başvuruya konu tasarımların bu görseller karşısında yeni olmadığı düşünülmüştür..” gerekçesinin gösterildiği, davalı kurum tarafından eksik inceleme ve hatalı tespitler üzerine dava konusu ... kararının verildiği, söz konusu ret kararında başvuruda yer alan tasarımların 6769 sayılı kanunun 56/4 hükmü kapsamında, tasarımların daha önceden kamuya sunulduğu ve başvuruda yer alan 1 no.lu tasarımın yeni olmadığı gerekçe gösterilerek müvekkilin başvuruda bulunduğu tasarımın yeni ve ayırt edici olmadığı belirtildiği, redde mesnet olarak gösterilen ... web sitesindeki tasarımın, müvekkil şirketin tescilli endüstriyel tasarımı olduğu, söz konusu tasarımın ... tescil numarası ile kayıtlı müvekkil şirket tasarımı olduğu, redde mesnet gösterilen tasarım ile dava konusu tasarım aynı olmayıp tamamen farklı tasarımlar olduğu, müvekkile ait tasarımın, başvuru tarihi itibari ile yeni bir ürün olup, müvekkile ait tasarım başvurusundaki bilhassa renk kombinasyonu, üzerinde bulunan yazıların stil ve puntoları, tabandan kapağa doğru uzanan biçim farklılığı, aynı gramaja sahip olmasına rağmen boy ve ebat farklılığı gibi hususların 6769 sayılı kanunun 56. maddesinde aranan yenilik ve ayırt edicilik şartlarını sağladığı ve öyle ki her ne kadar müvekkil tasarımının alkollü içecek barındırması sebebiyle sağlıklı muhafazayı sağlamak adına teknik zorunluluk gereği belli yapı, renk ve şekilde kapak bulundurulması mecburi olsa da, buna rağmen üzerindeki çizim, yazı ve desenler, kapaktan tabana kadar bütünlük sağlayan ince uzun form, şişenin tümüne yansımış renk farklılığı gibi hususların yenilik ve ayırt ediciliği net ve tartışmasız şekilde sağladığı, yine teknik zorunluluk gereği siyah ve girintili şekilde bulunan kapak kısmı, müvekkil tasarımında ret gerekçesi olarak gösterilen üründen farklı olarak, şişenin bombelenmeye başlayan gövdesine kadar uzatılmış ve böylelikle tasarımın neredeyse yarısına kadar olan kısmının siyah renkte kaldığı, müvekkile ait tasarımın özgür bir tasarım olduğu, bu nedenle; davanın kabulü ile ... ’nun ... sayılı kararının iptaline, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıya yüklenmesine, karar verilmesi talep edilmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili 11/07/2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafın iddiasının haksız ve hukuka aykırı olup tasarımlar arasında bilgilenmiş kullanıcı için önemli derecede bir farklılık bulunmadığı, bilgilenmiş kullanıcı tescili talep edilen tasarımların farklı olmadığını ve tasarımlar arasında benzerlik bulunduğunu fark edebileceğini, ayrıntı seviyesinde olan farklılıkların bilgilenmiş kullanıcının ilgilenebileceği ve dikkat edebileceği bir husus olmadığı, somut olayda Kurum tarafından yapılan değerlendirme sonucunda davaya konu .... sıra numaralı tasarım ile ret kararına gerekçe gösterilen ... web sitesindeki görselli tasarımın genel izlenim itibariyle benzer olduğu tespit edildiğinden başvuru sahibi tarafından yapılan itirazın reddi kararının hukuka uygun olduğunu beyanla; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
UYUŞMAZLIK:
Dava, 5000 sayılı .... Vekilliği ile Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun m.15/C hükmüne göre açılan ... Kararının İptali istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; Davalının tesis ettiği ... sayılı ... kararının hukuka uygun olup olmadığı, davacıya ait .... sayılı tasarım başvurusunun mutlak anlamda "yeni" olup olmadığı hususlarına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.

Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, tasarım tescil ve başvuru dosyası ile alâkalı kayıtları getirtilmiş, redde mesnet tasarım dokümanları celp edilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklik bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik olunmuş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip, özel veya teknik hususlara ilişkin bilirkişi raporu aldırılmış, 06/08/2015 tarih 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik'in 201/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraflara tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
İşlem dosyasının tetkikinde; Davacının 27.05.2022 tarihinde .... sayılı tasarım başvurusunda bulunduğu, ...'nca tasarım tescil başvurusunun reddine karar verildiği, davacının 02.09.2022 tarihli karara itiraz dilekçesi ibraz ettiği, .... sayılı kararı ile itirazın reddine ve.... sıra numaralı tasarımın tescilinin reddi yönündeki kararın devamına karar verdiği, verilen kararın davacı marka vekiline 24.04.2023 tarihinde tebliğ edildiği, yasal iki aylık hak düşürücü süre içinde eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Tasarım, bir ürünün veya onun bir kısmının görmek veya dokunmak gibi insan duygularıyla fark edilen görünümüdür. Görünüm, ürünü veya onun üstündeki süslemeyi oluşturan çizgilerin, özel şekillerin, çevre çizgisinin, renklerin, biçimin ve/veya malzemenin sonucudur.
6769 sayılı SMK’nın 56. maddesinde koruma koşulları düzenlenmiş olup, bir tasarımın tescili için yeni ve ayırt edici nitelikte olması gerektiği vurgulanmıştır. 6769 sayılı SMK’nın 56/4. maddesine göre bir tasarımın “yeni” olması o tasarımın aynısının daha önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması anlamına gelir. Eğer herhangi iki tasarım arasında sadece küçük ayrıntıda farklılık varsa o tasarımlar aynı kabul edilir. Yenilik değerlendirmesinde temel alınan kriter mutlak yenilik, yani dünyada yenilik ilkesidir. Yenilik mutlaktır; çünkü, tescili istenen tasarımın aynısının kamuya sunulması halinde, ...’de dünyanın neresinde, ne zaman yapılmış olursa olsun, yenilik ortadan kalkar. Bundan tescil başvurusunda bulunan tasarımcının haberinin bulunup bulunmaması, hiçbir etki yapmaz.
Ayırt edicilik kriterini düzenleyen 56/5. Madde uyarınca, “Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b)Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.” Bir tasarımın ayırt edici nitelikleri o tasarıma has, yani sadece o tasarıma ait özelliklerdir. Yine 56/5. maddeye göre tasarımlar arasındaki kıyaslama bilgilenmiş kullanıcı tarafından yapılacak olup, 56/6. maddeye göre ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınacaktır.
Bilgilenmiş kullanıcı, tasarımı kullanarak bilgi sahibi olmuş, tasarımı tanıyan, deneyim sahibi kullanıcı demektir. Bilgilenmiş kullanıcı, sıradan bir kullanıcının gözden kaçırabileceği tasarımın önemli özelliklerini fark eder. Ama bir tasarım uzmanı kadar da bilgi birikimine sahip olmadığı için ayrıntılarla ilgilenmez.
Seçenek özgürlüğü kavramı ile ilgili olarak, koruma dışı hallerin değerlendirildiği 58/2. Maddede “Koruma kapsamının değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.” ifadesi yer almaktadır. Bir ürün, tasarımcısına ne kadar seçenek özgürlüğü bırakıyorsa koruma kapsamı da o denli genişler; seçenek özgürlüğü ne denli darsa koruma kapsamı da o denli daralır. Bir ürün işlevini yerine getirebilmesi için ancak belirli bir şekilde tasarlanması zorunluysa, bu ürünün tasarımı hiç koruma görmez.
Belirtilen açıklamalar ışığında tarafların iddia ve savunmaları, tasarım başvuru dosyası, redde mesnet gösterilen dokümanlar, hukuki nitelendirme hariç maddi tespitler barındıran bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamına göre;
Dava konusu tasarım ürünü "..."ne ilişkindir. Mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunda örneklendirildiği üzere, "..." tasarımlarının biçimlendirme açısından seçenek özgürlüğünün son derece geniş olduğu görülmektedir. Bu tasarımlar bakımından bilgilenmiş kullanıcının; emtianın geniş kitleler tarafından kullanıldığı varsayımından hareketle, gerek içmek gerekse müşterilerine sunmak için rakı alan, almak için araştırma yapan kişiler olduğu, bu kişilerin uzman olmadıkları, ihtiyaçları doğrultusunda farklı seçenekleri gözeten ve tercihte bulunacak kimseler oldukları tespit edilmiştir.
Redde mesnet "..." web sitesinde tespit edilen şişe tasarımının 21.12.2015 tarihinde kamuya sunulduğu müşahede edilmiştir. Davacı yan söz konusu sitede yayınlanan şişe tasarımının kendisine ait ... sayılı tescilli tasarım olduğunu ileri sürmüştür. Söz konusu tescilli tasarımın 24.02.2016 tarihinde ...'nde ilan edilerek kamuya sunulduğu tespit edilmiştir. Öncelikle belirtmek gerekir ki davalı ... tarafından "... web" sitesinde tespit edilen şişe tasarımının davacıya ait ... sayılı tasarım tesciline ait olup olmamasının dava konusu ...sayılı tasarım tescil başvurusunun yenilik ve ayırt edicilik incelemesi açısından bir etkisi bulunmamaktadır. Her ne koşulda olursa olsun davacı yanca 27.05.2022 tarihinde yapılan ...sayılı tasarım başvurusundan çok önce kamuya sunulmuş bu tasarımlar ister davacı yana ait olsun ister olmasın, dava konusu tasarımın yenilik ve ayırt edicilik incelemesinde mesnet olarak alınabilir niteliktedir.
Kurum tarafından "..." web sitesinde tespit edilen şişe tasarımı davacıya ait ... sayılı tasarım tescili ile üzerlerinde yer alan yazılar haricinde ayniyet derecesinde benzerdir. Bu açıdan yenilik ve ayırt edicilik karşılaştırması yapılırken ilgili tasarımlara birlikte yer verilecektir.
Genel form tasarımı açısından davacı tarafa ait şişe tasarımlarının ortak ve farklı özellikleri incelendiğinde;
Dava konusu tasarım ile mesnet tasarımlar arasında boyun kısmındaki bombenin bir miktar uzun olması, kapak alt boyun kısmında bir miktar uzunluk farkı olması, şişede tercih edilen renk ve yazılar arasında farklılıklar olması noktalarında farklılıklar olduğu görülmüştür. Bunun yanında şişelerin ana form yaklaşımı, bombeli kısımların üstünde yer alan yaklaşık yarım daire biçimli tekrar eden desenlerin yer alması, taban ile bombeli kısım arasında yer alan form yapısının ayniyet derecesinde benzer oluşu, tabandan gövdeye uzanan kısımda yer alan dairesel çıkıntıların her iki tasarımda da yer alması, gövdeden bombeli kısma geçen alandaki girinti yaklaşımı arasında benzerlikler olduğu görülmüştür.
Mahkememizce oluşturulan teknik bilirkişi heyetince yapılan inceleme ve değerlendirmeler doğrultusunda davacı yana ait ...sayılı tasarım başvurusunda yer alan tasarım ile, davalı ... tarafından redde mesnet tutulan "..." web sitesinde yer alan ürün ve davacı yana ait ... sayılı tasarım arasındaki tasarıma ana karakterini veren yapılar arasındaki benzerlikler karşısında farklılıkların detay seviyesinde kaldığı, başvuruda yer alan tasarımın mesnet tasarımlar karşısında yenilik niteliğini taşımadığı kanaati mahkememizde oluşmuştur.
Yukarıda izah edilen gerekçelerle; davaya konu ...sayılı tasarım başvurusunun, davalı ... tarafından redde mesnet alınan önceki tarihli kamuya sunulmuş tasarım karşısında "yeni" olmadığı değerlendirmesinin 6769 sayılı SMK m.64/6-d hükmüne uygun olduğu anlaşıldığından, davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 427,60 TL maktu karar ve ilam harcından peşin alınan 179,90 TL'nin düşümü ile alınması gereken 247,70 TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar verildiği tarihte yürürlükte bulunan AAÜT m.3 hükmü gereği hesaplanan 25.500,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 179,90 TL peşin harç, 179,90 TL başvurma harcı, 163,20 TL vekalet harcı, 7.500,00 TL bilirkişi ücreti, 110,00 TL posta-tebligat masrafı olmak üzere toplam 8.133,00 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-HMK m.333 hükmü gereği karar kesinleştiğinde artan avansın yatıran tarafa re'sen iadesine,
Dair, Davacı vekilinin ve Davalı Kurum vekilinin yüzüne karşı, HMK m.341 ve m.345 hükümleri gereği kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde .... Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesi nezdinde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.08/05/2024

Katip ...
E imzalıdır

Hakim ...
E imzalıdır