ANKARA BÖLGE ADLIYE MAHKEMESI 31. HUKUK DAİRESİ

T.C.
İSTANBUL
11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2021/784 Esas
KARAR NO :2024/492

DAVA:Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:10/07/2020
KARAR TARİHİ:04/07/2024

Yukarıda tarafları ve konusu yazılı davanın mahkememizce yapılan açık yargılaması sonrasında;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili .... Ticaret Mahkemesine verdiği daha sonra yetkisizlik kararı üzerine mahkememize gönderilen dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı şirket arasında yapılmış 07/07/2014 tarihli Acentelik Sözleşmesi gereğince, müvekkilinin davalı şirketin yetkili acentesi olduğunu, sözleşme kapsamında 2015 yılından itibaren düzenlenen poliçelerin primleri davalı tarafça tahsil edilmesine rağmen acente komisyon ücretlerinin müvekkiline ödenmediğini ileri sürerek dilekçesinde bildirdiği diğer nedenlerle prim alacaklarından dolayı hak edilen, Amerikan Doları üzerinden düzenlenen poliçelerden kaynaklı şimdilik 103.789,10 USD ve Türk Lirası üzerinden düzenlenen poliçelerden kaynaklı şimdilik 20.000 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş; 20.05.2024 tarihli talep artırım dilekçesi ile talebini 103.798,10 USD'ye ve 67.174,00 TL'ye yükseltmiş; EURO cinsinden de ayrıca 274.29 EURO komisyon alacağı istemiştir.
Davalı vekili .... Ticaret Mahkemesine verdiği daha sonra yetkisizlik kararı üzerine mahkememize gönderilen cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davacı şirket arasında yapılmış 07/07/2014 tarihli Acentelik Sözleşmesi kapsamında, davacının müvekkili şirketin acentesi olduğunu, taraflar arasındaki sözleşmenin "Prim Tahsili ve Şirkete İntikal" başlıklı 21. Maddesi uyarınca davacı acentenin, kendi düzenlediği ve müvekkili şirketçe düzenlenen poliçeler üzerinde yazılı primi tahsil yetkisine haiz olduğunu, davacı acentenin işbu yetkisi kapsamında sözleşme hükümlerini ihlal ettiğini, yine sözleşmenin 21. maddesinde "... Acentenin tahsil ettiği primler emanet para hükmünde olup, acente tahsil ettiği primleri en geç ertesi haftanın son iş gününün bitimine kadar şirkete intikal ettirmek zorundadır. Acente, tahsil ettiği primleri poliçeler itibari ile ayrı bir hesapta tutmak zorundadır" şeklinde düzenlenen işbu sözleşme hükmünü ihlal ederek, tahsil etmiş olduğu poliçe primlerini müvekkilinin hesabına aktarmadığını, müvekkilinin aktarılmayan prim alacaklarının tahsili amacıyla davacı aleyhine.... İcra Müdürlüğü nezdinde ... E. Sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını, davacı tarafça işbu takibe itiraz edildiğini ve .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasından itirazın iptali davası açıldığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, davacının komisyon alacağı bulunduğu düşünüldüğünde; alacağın müşterilerden prim tahsilatlarının yapıldığı tarihte muaccel hale geleceğini ve işbu davanın 10.07.2020 tarihinde ikame edildiği dikkate alındığıda, 10.07.2015 tarihinden önce tahsil edilen primlereden doğan alacaklar zamanaşımına uğradığını ileri sürerek dilekçesinde bildirdiği diğer nedenlerle davanın reddini savunmuştur.
Dava, taraflar arasında yapılmış 07/07/2014 tarihli Acentelik Sözleşmesi gereği davalının acentesi olan davacının, acentelik sözleşmesi kapsamında TL ve USD cinsinden düzenlenen poliçelerden kaynaklı komisyon alacağının davalıdan tahsili istemine ilişkindir.
Davacı taraf, taraflar arasında yapılmış acentelik sözleşmesi gereğince acentesi olduğu davalı şirket tarafından tahsil edilen sigorta primlerine karşılık komisyon alacağının ödenmediğini ileri sürmüş, davalı taraf ise, davacı acentenin komisyon alacağının bulunmadığını savunmuştur.
Taraflar arasındaki çözümlenmesi gereken uyuşmazlık, taraflar arasında yapılmış acentelik sözleşmesi kapsamında davacı acentenin davalıdan alacağının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.
Somut olayda uyuşmazlığın niteliği itibari ile çözümü uzmanlık gerektirdiğinden, ileri sürülen nedenlere dayalı olarak davacı tarafın davalıdan alacağının bulunup bulunmadığı, varsa miktarının tespiti amacıyla bilirkişi kurulu raporu alınmasına karar verilmiş; davacı tarafın ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılmak üzere .... Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmış, Malimüşavir ... tarafından düzenlenen 28/06/2022 tarihli rapor, Sigorta Hukukunda nitelikli hesaplamalar konusunda uzman Prof. Dr. ... ile SMMM Doç. Dr. ... tarafından düzenlenen 21/06/2023 tarihli, Sigorta Hukukunda nitelikli hesaplamalar konusunda uzman Prof. Dr. ..., SMMM Doç. Dr. ... ve Aktüerya uzmanı ... tarafından düzenlenen 26/02/2024 tarihli bilirkişi raporlarının dosya arasında olduğu görülmüştür.
Talimatla aldırılan bilirkişi raporunda özetle; davacı şirketin müşterilerinden olan ... şirketleri ile düzenlenen sigorta poliçelerinden dolayı, ... şirketlerinin davalı sigorta şirketine doğrudan ödediği prim tutarının 2015 yılı için 182.284,93 USD,
bu grup şirketlerinin davalı şirkete doğrudan ödediği sigorta priminin ise 2016 yılı için 279.000 USD olduğunu, davacının, USD cinsinden düzenlenen poliçelerden dolayı acente komisyon ücretinin, tahsil olunan primlerin
%22.5'i olduğu, bu kapsamda davacı şirkete USD cinsinden 103.789,10 USD ödemesi gerektiği,
Davacı şirketin müşterilerinden ... şirketleri ile düzenlenen sigorta poliçelerinden dolayı, bu şirketlerin davalıya ödediği primlerin tutarının 156.783,58 TL olduğu, davacı şirketin bu
poliçelerden dolayı acente komisyon ücretinin, tahsil olunan primlerin %15'i olduğu, bu kapsamda davacı şirkete TL cinsinden 23.517,53 TL ödenmesi gerektiği yönünde görüş bildirilmiştir.
Mahkememizce alınan 21/06/2023 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle; davalı şirket ticari defter ve kayıtlarına göre davacı şirketin borçlu göründüğü, acentelik sözleşmesi hükümleri gereğince davalı şirketin belirttiği komisyon oranlarının geçerliliğinin söz konusu olduğu, aksi durumun davacı tarafça ispatının gerektiği yönünde görüş bildirilmiş;
26/02/2024 tarihli raporda ise; TL cinsinden düzenlenen poliçelerden kaynaklı davacı acentenin toplam alacağının 67.174,00 TL; USD cinsinden düzenlenen poliçelerden dolayı davacı acentelinin, ... A.Ş.adına düzenlenen poliçeler yönünden 64.824,38 USD olduğu, davacı acentenin ... Mühendislik yönünden düzenlenen poliçelerden komisyon alacağının bulunmadığı yönünde görüş bildirilmiştir.
Mahkememizce en son alınan bilirkişi kurulu ek raporu, kök rapora ve talimatla aldırılan bilirkişi raporuna göre gerekçeli, denetlenebilir, itirazları cevaplar nitelikte ve uyuşmazlığı çözmeye yeterli görülmüş, rapora yönelik itirazlar yerinde görülmemiş, mahkememizce alınan ve taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine uygun düzenlenen 26.02.2024 tarihli bilirkişi kurulu raporu, kök rapora ve talimatla aldırılan rapora göre daha üstün tutulmak suretiyle mahkememizce de benimsenmiş ve hükme esas alınmıştır.
Tarafların karşılıklı iddia ve savunmaları, en son alınan ve benimsenen bilirkişi kurulu raporu ile toplanıp değerlendirilen tüm delillere göre; taraflar arasında yapılmış 07/07/2024 tarihli Acentelik Sözleşmesi gereği davacının davalı sigorta şirketinin acentesi olduğu, taraflar arasında yapılmış sözleşmenin 21.maddesi ile davalı tarafça yapılacak satışlar üzerinden davacıya komisyon ödeneceği kararlaştırıldığı; davalı acente tarafından sözleşmeye aykırı olarak, düzenlenen poliçeler yönünden bir kısım komisyon bedellerinin davacıya ödenmediği, benimsenen bilirkişi kurulu raporunda dayanak ve gerekçeleriyle ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, davacı acentenin taraflar arasındaki acentelik sözleşmesinden kaynaklı, müşterisi olan ... ... A.Ş. adına düzenlenen poliçeler yönünden USD cinsinden toplam 64.824,38 USD ve TL cinsinden düzenlenen poliçeler yönünden 67.174,00 TL alacaklı olduğu, davacı taraf talebine konu ... Mühendislik adına düzenlenen poliçelerden dolayı komisyon alacağının bulunmadığı anlaşıldığından toplam 64.824,38 USD'nin ve 67.174,00 TL'nin davalıdan tahsiline, USD cinsinden bu miktarı aşan davacı taraf isteminin yerinde olmadığından reddine karar vermek gerekmiştir.
Davacı tarafça 20.05.2024 tarihli talep arttırım dilekçesi ile; en başta talep etmiş olduğu TL ve USD cinsinden komisyon alacaklarına ilave olarak EURO cinsinden de komisyon alacağı talebinde bulunulmuş ise de; EURO cinsinden talep edilen alacak yönünden dava dilekçesi ile açılmış usulüne uygun dava bulunmadığı dolayısıyla, bu yöndeki istemin talep arttırım yolu ile ayrıca talep edilmesinin mümkün olmadığı anlaşıldığından, davacı tarafın EURO cinsinden istemi konusunda karar verilmesine yer olmadığına dair karar vermek gerekmiş, açıklanan nedenlerle aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere;
Davanın Kısmen Kabulü ile,
1-64.824,38 USD'nin, dava tarihi olan 10/07/2020 tarihinden itibaren 3095 Sayılı Yasanın 4/a maddesi gereğince uygulanacak faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine; bu konudaki davacının fazlaya ilişkin isteminin reddine,
2-67.174,00 TL'nin dava tarihi olan 10/07/2020 tarihinden itibaren uygulanacak avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak, davacıya ödenmesine,
3-EURO cinsinden talep edilen alacak yönünden usulüne uygun açılmış bir dava bulunmadığından, bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
4-Alınması gerekli 35.028,22 TL karar ve ilam harcından peşin ve ıslah harcı toplamı 13.436,58 TL'nin mahsubu ile geriye kalan 21.591,64 TL harcın davalıdan alınıp maliyeye gelir kaydına,
5-Davacı tarafça başlangıçta yatırılan peşin harç 35.028,22 TL'nin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap ve takdir olunan 77.789,66 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
7-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap ve takdir olunan 42.177,11 TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
8-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.096,27 TL arabulucu ücretinin kabul oranına göre hesaplanan 787,92 TL sinin davalıdan, 308,35‬ TL sinin ise davacıdan alınarak Maliye'ye gelir kaydına,
9-Davacı tarafından yatırılan 54,40 TL başvuru harcı, 16,3‬0 TL vekalet harcı, 24.500 TL bilirkişi ücreti ve 391,00 TL tebligat gideri olmak üzere toplam 24.961,7‬0 TL'nin kabul ve red oranına göre 17.940,74 TL'sinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine, bakiyenin davacı taraf üzerinde bırakılmasına,
10-Davalı tarafça yatırılan 7,80 TL vekalet harcı, 280,00 TL yargılama gideri olmak üzere toplam 287,8‬0 TL'nin red oranına göre hesaplanan 54,68 TL sinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine, bakiyenin davalı taraf üzerine bırakılmasına,
11-Davacı tarafça yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzünde, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkca okunup, usulen anlatıldı.
04/07/2024

Başkan ...
e-imzalı
Üye ...
e-imzalı
Üye ...
e-imzalı
Katip ...
e-imzalı