ANKARA 3. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C. ANKARA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/523 Esas - 2024/253
T.C.
ANKARA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2022/523
KARAR NO : 2024/253

BAŞKAN : ....
ÜYE : ....
ÜYE : ...
KATİP : ....

DAVACI :....
VEKİLLERİ : Av. ....
Av. ....
DAVALI : 1- ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : 2-....
VEKİLİ : Av. ...

DAVA : Alacak
DAVA TARİHİ : 29/04/2014
KARAR TARİHİ : 28/03/2024
K. YAZIM TARİHİ : 28/03/2024

Mahkememizde görülen Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasında açık satış noktası sözleşmesi akdedildiğini, mali katkı olarak müvekkilince davalılara ödeme yapıldığını, davalı yanın sözleşme gereğince edimlerini yerine getirmediğini, ... konseptini bozduğunu, ... ürünlerinin bulunmasını sağlamadığını, sözleşmenin müvekkilince haklı nedenle feshedildiğini beyanla 110.000,00.-USD cezai şartın 3095 sayılı Kanun’un 4/a maddesi uyarınca hesap edilecek faizi ile yine mali katkı olarak ödenen 211.100,00.-TL alacağın katkı tutarlarının verildiği tarihten itibaren bankalarca uygulanan en yüksek kredi faizi ile tahsilini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, davacı ile akdedilen sözleşmelerde müvekkilinin imzasının bulunmadığını ileri sürerek davanın reddi isteminde bulunmuştur. Davalı ... vekili ise özetle; Davacı şirketin dava konusu dayandığı nedenler ile işletme hakkında açmış olduğu davanın haksız ve yersiz olduğunu ileri sürerek davanın reddi isteminde bulunmuştur.
DELİLLER: Tarafların delilleri toplanmış, bilirkişi raporları alınmıştır.
MAHKEMENİN GEREKÇESİ: Dava, taraflar arasında akdedilen açık satış noktası sözleşmesinin haklı sebeple feshi nedeniyle katkı bedelinin iadesi ile cezai şart alacağının tahsili istemine ilişkindir.
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda .... sayılı ilamı ile; “ … davalılar sözleşmelerin kendilerine bağlamadıklarını söyleseler de, yaptıkları ve imzalarını inkar etmedikleri sözleşmenin özel hükümler bölümünde yazılı olduğu üzere ... Turizm ile yapılan sözleşmenin kendilerine de bağlayacağını bildiren beyanlarının altını imzalamaları nedeniyle 01.05.2009 tarihinde yürürlüğe giren sözleşmenin cezai şart ve mali katkıya ilişkin diğer hükümlerin davalıları bağlayacağı, davacı ya da distribütörü olan ... şirketinin verdiği mali katkı ya da yardımlara ilişkin ne davalı ... tuttuğu defterlerde ne de ... şirketinin defterlerinde kayıt bulunmadığı gibi davacı tarafça mali katkı olarak ödenen bedellere ilişkin her hangi bir kayıt sunulmadığı, mevcut deliller ile, davacının ya da distribütörü olan ... tarafından mali katkı ya da yardım ödendiğini ispat edemediği, davalıların imzaladığı ve imzasını inkar etmediği sözleşmenin 1. maddesinde davacı tarafın bira markasını satmayı üstlendiği, 9. maddede bira satışını artırmak için gerekli faaliyetlerde bulunma yükümlülüğü altında bulunduğu, 16. maddesinde sözleşmeye aykırı davranılması, işletmeyi devretmesi iş değişikliği yapması, işletmeyi kısmen ya da tamamen çalıştırmaması halinde ya da bu maddede belirtilen diğer hallerde 110.000,00.-USD nakden ödenmeyi kabul ettikleri, kabul edilen bu cezai şartın ifaya bağlı olmadığı, 6098 sayılı Kanunun 179 ve 180. maddesi hükmüne göre, sözleşmenin feshi halinde ya da sözleşmeye aykırılık halinde uygulanabileceği, bilirkişi raporuyla belirlendiği üzere 2013 yılından başlanarak 2014 yıllında ... ürünlerinin satışı azalırken, başka bir firmanın ürününün satışında artış olduğu, bu halde davalıların sözleşmedeki yükümlülüklerin yerine getirmedikleri ve sözleşmeye aykırı davrandıkları, davacı yararına cezai şart koşulunun gerçekleştiği gerekçesi ile davanın kısmen kabulü ile mali yardım talebi yönünden katkı bedelinin ödendiğinin ispat edilememesi nedeni ile davanın reddine, cezai şart talebinin kabulü ile 110.000,00.-USD cezai şartın dava tarihinden itibaren ödeme tarihine kadar işleyecek 3095 sayılı kanunun 4. maddesine göre USD cinsinden açılan mevduat hesaplarına uygulanan en yüksek faiziyle tahsiline karar verilmiştir.” karar verilmiştir.
Mahkememizce verilen karar, .... sayılı ilamıyla “.... Davacı şirket ile davalı ... arasında bila tarihli ve yürürlük tarihi 18.12.2019 tarihli "Açık Satış Noktası Sözleşmesi" akdedildiği hususu yanlar arasında çekişmeye konu değildir. / Yine taraflar arasında 04.06.2010 tarihli "protokol" akdedilmiş olduğu ve 18.12.2009-30.04.2014 tarihlerini kapsayan sözleşmenin bitim tarihinin 30.04.2015 olarak belirlendiği, davacı ...’in daha önceki katkılara ek olarak da 50.000,00.-TL nakdi katkı sağlayacağı, protokol dışında kalan hükümler açısından 18.12.2019 imza tarihli sözleşme hükümlerinin geçerli olduğunun kabul edildiği anlaşılmaktadır. / Davacı yan, fesih nedeni olarak “Karşı yanın, edimlerini yerine getirmediği, işyerinde “... Cafe” konseptini bozduğu, konsepti yok ettiği, sözleşme konusu müvekkil şirket bira ürünlerinin her tip, marka ve türünü bulundurmadığı, satmadığı, etkin ve süreklilik arzedecek şekilde satış ve bulunurluğunu sağlamadığı” gösterilmiştir. / Taraflar arasında akdedilen 18.12.2009 yürürlük tarihli sözleşmenin uyuşmazlığa konu olan maddeleri; "Madde 2: İŞLETİCİ, işletmekte olduğu .... adresindeki işyerinde sözleşme tarihinden itibaren, işbu sözleşme konusu bira ürünlerin her tip, marka ve türünü işbu sözleşme hükümlerine tamamen uymak kayıt ve şartıyla satmayı ve bulundurmayı kabul ve taahhüt eder. / Madde 9- İŞLETİCİ'nin satış ve tanıtım faaliyetleri ile ilgili olarak, uyması gereken kural ve şartlar ile yükümlülükleri aşağıda belirtilmiştir. / b) İŞLETİCİ sözleşme süresince işyerinde bira satışına ilişkin faaliyetlerini kısamaz veya bira ve biraların satışını azaltacak veya ŞİRKET'in ve biraların kalite, marka ve imajını olumsuz yönde etkileyecek herhangi bir davranış ve eylem içine giremez. İŞLETİCİ işyerindeki personelin de bu konuda aynı itinayı göstermesini ve sözleşmedeki hükümlere harfiyen riayet etmesini sağlamakla yükümlüdür. / c) İŞLETİCİ işyerinde bira satışlarını arttırmak için azami gayreti göstermekle yükümlüdür. / l) İŞLETİCİ, tüketici faydasına yönelik olarak ve tüketiciyi ve marka imajını korumak amacıyla ŞİRKET veya BAYİ/DİSTRİBÜTÜÖR'lerin kendisine sağladığı veya onlardan satın aldığı bardaklar, fıçı tesis ve benzeri bira sunumu ile ilgili malzemeler ile sadece yine ŞİRKET'in pazarlama, satış ve dağıtımını yaptığı ilgili ürünlerin servisini yapmayı kabul ve taahhüt eder. / n) İŞLETİCİ, mönülerinde ŞİRKET ’in pazarlama, satış ve dağıtımını yaptığı tüm markaları ve logoları bulundurmakla yükümlüdür. / o) İŞLETİCİ, işbu sözleşme gereğince mutabakata vanılan işletmenin dekorasyonunu ŞİRKET'ten önceden yazılı izin almadıkça hiçbir şekilde değiştiremez. / Madde 16 - İŞLETİCİ, sözleşme süresi içinde işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması, İşletmeyi devretmesi veya işletmede iş değişikliği yapması veya işbu sözleşmede belirtilen hükümlerden herhangi birini ihlal etmesi veya işbu sözleşmenin feshine sebebiyet vermesi halinde, ŞİRKET veya BAYİ/DİSTRİBÜTÖR kayıtlarındaki borçları ile ŞİRKET'ten ve/veya BAYİ/ DİSTRİBÜTÖR'den almış olduğu mali yardım, katkılar ve her türlü sabit yatırım harcamaların tümünü ve uygulanan iskonto tutarlarını verildiği tarihten itibaren işlemiş faizi de dahil olmak üzere bankalarca uygulanan en yüksek kredi faizi üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte ŞİRKET ve/veya BAYİ/DİSTRİBÜTÖR'e nakden ve defaten itirazsız geri ödemeyi ve ayrıca ŞİRKET'e 110.000,00.- USD cezai şart ile birlikte ŞİRKET ve/veya BAYİ/DİSTRİBÜTÖR'ün kar kaybı da dahil olmak üzere uğradığı her türlü zararını itiraz etmeksizin nakden ve defaten ödemeyi kabul bul ve taahhüt eder. İŞLETİCİ, cezai şartın tenkisini hiçbir şekilde talep edemez. / ÖZEL HÜKÜMLER: ... adli işletmenin ...’ye devri nedeniyle 01.05.20019 tarihinde ...…. Ltd. Şti. ile akdedilen ve ... Cafe konseptini içeren açık satış noktası sözleşmesinin devamı olmak üzere işletici ile akdedildiği, işletici ... …. Ltd.Şti. ile akdedilen sözleşmedeki yükümlülükleri ve ... Cae konseptini aynen tam ve eksiksiz devam ettirmekle yükümlü olduğu, aksi halde iş bu sözleşme ve ... …. Ltd. Şti. ile akdedilen sözleşme gereğince yapılan tüm nakdi ve ayni katkılar ile ... için yapılan katkı bedelinin ve cezai şart tutarını ödemekle yükümlüdür. Ayrıca ... … ltd. Şti.’ye verilen kredi tutarını sözleşme hükümleri doğrultusunda tam ve eksiksiz geri ödemekle yükümlüdür." hükümlerini içermektedir. / Taraflar arasında akdedilen 04.06.2010 tarihli "Protokol" başlıklı sözleşmede ise; "1-) 18.12.2019 başlangıç ve 30.04.2014 sona erme tarihli olan ve konu kısmında içeriği belirlenen sözleşmenin sona erme tarihi, karşılıklı mutabakat çerçevesinde, 30.04.2015 tarihine kadar uzatılmıştır. 2-) İşbu protokolün dayanak yapıldığı sözleşme kapsamında ..., İŞLETİCİ'nin ticari faaliyetlerinin gereği gibi yapılması, bira satışlarının artırılması ve bu faaliyetlerinde azami gayreti göstermesi amacı ile sadece satış faaliyetlerine katkı çerçevesinde daha öncekilere ek olmak üzere toplam 50.000 TL (Elli bin Türk Lirası) nakti katkı sağlayacaktır. 4-) Taraflar protokol dışında kalan hükümler açısından 18.12.2009 imza tarihli sözleşme hükümlerinin geçerli olduğunu da kabul ve beyan ederler." hükümleri yer almaktadır. / Dosya kapsamında yer alan hükme esas alınan bilirkişi raporundan da anlaşılacağı üzere özellikle 2010, 2011 ve 2012 yıllarına nazaran 2013 ve 2014 yıllarında davacıya ait ürünlerin litre bazında çok düşük miktarda satışının yapıldığı, yine davalının da dosya içerisinde yer alan cevap dilekçesi ve diğer savunma dilekçelerinde "... Konsepti"nin değişikliği hususunda davacının bilgisi olduğunu beyan etmekle sözleşmede kararlaştırılan konseptte değişime gittiği anlaşılmaktadır. / Bu anlamda davalının sözleşme süresince davacıya ait ürünlerin satışında azami gayreti göstereceği yönündeki taahhüdü ile "... Konsepti"nin davacının izni olmaksızın değiştirilemeyeceği hususundaki taahhüdünü ihlal ettiği anlaşılmakla sözleşmenin davacı yanca haklı feshinin nedenlerinin varlığında usul ve yasaya aykırılık bulunmamaktadır. / Ancak mahkemece davacı yanca davalıya ödenen katkı bedellerinin ispat edilemediği gerekçesi ile bu yöndeki istemin reddine karar verilmiş ise de, varılan sonuç taraflar arasındaki sözleşme hükümleri ile dosyaya sunulan delillerin değerlendirilmemiş olması nedeni ile doğru olmamıştır. / Zira az yukarıda taraflar arasında akdedilen 18.12.2009 yürürlük tarihli sözleşmenin “Özel Hükümler” maddesinde dava dışı ... Ltd. Şti. ile akdedilen sözleşmenin devamı niteliğinde olduğu (01.05.2009 tarihli sözleşme) ve sözleşmedeki yükümlülükleri devam ettirmekle yükümlü olduğu, sözleşmeye aykırılık halinde ise "...aksi halde ... Ltd. Şti. ile akdedilen sözleşme gereğince yapılan tüm nakdi ve ayni katkılar ile ... için yapılan katkı bedellerinin ve cezai şart tutarını ödemekle yükümlüdür...” şeklindeki hükümde yer alan ifadeden, dava dışı ... Ltd. Şti.’ne yapılan katkı bedelinden de sorumlu olduğunun kabul edildiğine göre mahkemece ... Ltd. Şti.’ne yapılan katkı bedeli bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi gerekirken bu yönde araştırma ve değerlendirme yapılmaksızın karar verilmesi doğru görülmemiştir. … Bu bakımdan ilk derece mahkemesince davanın esasına yönelik uyuşmazlığın giderilmesi için yukarıda açıklanan delillerin toplanmaması ve bu delillere ilişkin her hangi bir değerlendirme yapılmamış olması bakımından davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nin 353/1-a-6. maddesi uyarınca kabulüne ve ilk derece mahkemesinin kararının anılan gerekçelerle kaldırılmasına” karar verilmiştir.
Mahkememizce yeniden yapılan yargılamada; istinaf ilamı doğrultusunda SMMM, akaryakıt uzmanı ve sözleşme-hesap uzmanı bilirkişi heyetinden rapor alınmış, düzenlenen rapor-ek raporda sonuç olarak; Davacının davalılardan, ayni katkı bedeli olarak 118. 519,20 TL; Nakdi katlı bedeli olarak 100.000,00 TL olmak üzere toplam 218.519,20 TL talepte haklı olduğu; Davacının davalılardan talepte haklı cezai şart talebinin 110.000 USD den ibaret olduğu; Davalı gerek önceden yazılı izin almadan konsept değişikliği yaparak gerekse bira satışlarında gerekli ehemmiyeti göstermeyerek bira satışlarının büyük oranda düşmesine neden olması sonucu sözleşmeyi ihlal ettiği belirtilmiştir.
İstinaftan önce alınan SMMM bilirkişi raporu-ek raporu, istinaftan sonra alınan bilirkişi heyet raporu-ek raporunun usul ve yasa ile dosya kapsamına uygun, yeterli, gerekçeli ve hüküm vermeye elverişli olduğu görülerek hükme esas alınmıştır.
Toplanan deliller, bilirkişi raporları-ek raporları, istinaf ilamı ve tüm dosya kapsamı dikkate alındığında; Davacı şirket ile davalı ... arasında bila tarihli ve yürürlük tarihi 18.12.2019 tarihli "Açık Satış Noktası Sözleşmesi" akdedildiği, yine taraflar arasında 04.06.2010 tarihli "protokol" akdedilmiş olduğu ve 18.12.2009-30.04.2014 tarihlerini kapsayan sözleşmenin bitim tarihinin 30.04.2015 olarak belirlendiği, davacı ...’in daha önceki katkılara ek olarak da 50.000,00.-TL nakdi katkı sağlayacağı, protokol dışında kalan hükümler açısından 18.12.2019 imza tarihli sözleşme hükümlerinin geçerli olduğunun kabul edildiği anlaşılmaktadır.
Davacı yan, fesih nedeni olarak “Karşı yanın, edimlerini yerine getirmediği, işyerinde “... Cafe” konseptini bozduğu, konsepti yok ettiği, sözleşme konusu müvekkil şirket bira ürünlerinin her tip, marka ve türünü bulundurmadığı, satmadığı, etkin ve süreklilik arzedecek şekilde satış ve bulunurluğunu sağlamadığı” gösterilmiştir.
İstinaf ilamında da belirtildiği şekilde; Dosya kapsamında yer alan hükme esas alınan bilirkişi raporundan da anlaşılacağı üzere özellikle 2010, 2011 ve 2012 yıllarına nazaran 2013 ve 2014 yıllarında davacıya ait ürünlerin litre bazında çok düşük miktarda satışının yapıldığı, yine davalının da dosya içerisinde yer alan cevap dilekçesi ve diğer savunma dilekçelerinde "... Konsepti"nin değişikliği hususunda davacının bilgisi olduğunu beyan etmekle sözleşmede kararlaştırılan konseptte değişime gittiği anlaşılmaktadır. Bu anlamda davalının sözleşme süresince davacıya ait ürünlerin satışında azami gayreti göstereceği yönündeki taahhüdü ile "... Konsepti"nin davacının izni olmaksızın değiştirilemeyeceği hususundaki taahhüdünü ihlal ettiği anlaşılmakla sözleşmenin davacı yanca haklı nedenle feshedildiği ve davacının 100.000 USD cezai şart talebinin yerinde olduğu kanaatine varılmıştır.
İstinaf ilamında yukarıda belirtildiği gibi, mahkememizce verilen karar katkı payı yönünden kaldırılmıştır. Bu hususta alınan bilirkişi heyet raporu-ek raporuna göre; Davacının davalılardan, ayni katkı bedeli olarak 118. 519,20 TL; Nakdi katlı bedeli olarak 100.000,00 TL olmak üzere toplam 218.519,20 TL talepte haklı olduğu, davacının toplam katkı payı talebinin ise 211.100,00 TL olduğu anlaşılmıştır. (maddi tespitler karşısında davalı tanıklarının beyanlarına itibar edilmemiştir).
Belirtilen gerekçelerle; Davanın kabulü ile; 110.000,00 USD cezai şartın dava tarihinden itibaren ödeme tarihine kadar işleyecek 3095 sayılı kanunun 4. Maddesine göre USD cinsinden açılan mevduat hesaplarına uygulanan en yüksek faiziyle birlikte, ödeme gününde ... tarafından belirlenen efektif satış kuru üzerinden TL karşılığıyla, davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine; taleple bağlı kalınarak 111.100,00 TL ayni katkı bedelinin 04/07/2009 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte; toplam 100.000,00 TL nakdi katkı bedelinin (50.000,00 TL'si için 01/05/2009 tarihinden itibaren işleyecek, 50.000,00 TL'si için 07/06/2010 tarihinden itibaren işleyecek) avans faizi ile birlikte, davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle,
Davanın KABULÜ İLE,
110.000,00 USD cezai şartın dava tarihinden itibaren ödeme tarihine kadar işleyecek 3095 sayılı kanunun 4. Maddesine göre USD cinsinden açılan mevduat hesaplarına uygulanan en yüksek faiziyle birlikte, ödeme gününde .... tarafından belirlenen efektif satış kuru üzerinden TL karşılığıyla, davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
111.100,00 TL ayni katkı bedelinin 04/07/2009 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte; toplam 100.000,00 TL nakdi katkı bedelinin (50.000,00 TL'si için 01/05/2009 tarihinden itibaren işleyecek, 50.000,00 TL'si için 07/06/2010 tarihinden itibaren işleyecek) avans faizi ile birlikte, davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
Alınması gereken 257.623,10 TL harçtan peşin alınan 7.621,95 TL harcın mahsubu ile eksik 250.001,15 TL harcın davalılardan alınarak hazineye gelir kaydına,
Davacı tarafından yatırılan gider avansının sarf edilmeyen kısmının karar kesinleştiğinde hesap numarası bildirmiş ise iadenin elektronik ortamda hesaba aktarılmasına, hesap numarası bildirilmemiş ise masrafın avanstan karşılanmak üzere ... merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak gönderilmesine,
Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 7.650,95 TL harç ve davacı tarafından yapılan, ayrıntısı UYAP sistemi üzerinde gösterilen toplam 12.918,90 TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 308.808,46 TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
Dair; Taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde .... Bölge Adliye Mahkemesi'ne başvurmak suretiyle istinaf yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 28/03/2024

Başkan ...
¸[e-imza]
Üye ...
¸[e-imza]
Üye ...
¸[e-imza]
Katip ...
¸[e-imza]