ANKARA 11. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C. ANKARA 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/218 Esas - 2024/449
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
ANKARA
11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/218 Esas
KARAR NO : 2024/449 Karar

HAKİM : ....
KATİP : ...

DAVACI : ...
VEKİLLERİ : Av. ....
Av. ...
DAVALI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVA : Kooperatif Üyeliğinin Tespiti
DAVA TARİHİ : 28.03.2023
KARAR TARİHİ : 28.06.2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 03.07.2024

Mahkememizde görülmekte olan Kooperatif Üyeliğinin Tespiti davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde; Kooperatifin ... nolu üyesi olduğunu, kooperatifin kuruluşundan beri düzenli olarak tüm parasal yükümlülüklerini yerine getirdiğini, sağlığının elverdiği ölçüde tüm genel kurul toplantılarına katıldığını, ikamet adresini de hiç değiştirmediğini, 2018 yılına kadar düzenli olarak adresine gelen genel kurul çağrılarının bu tarihten sonra yapılmadığını, dava tarihinden iki hafta önce kooperatif yönetim kurulu kararı ile oğlunun kooperatifi ziyareti sırasında aidat borcunun ödenmediği gerekçesi ile ihraç edildiğini öğrendiğini, ihraç kararının yasa ve ana sözleşme hükümlerine aykırı olarak yapıldığını, ihraç kararı öncesinde noterden ya da diğer yollardan tebligat gönderilmediğini, dolayısıyla haksız ve hukuka aykırı olarak ortaklıktan çıkarıldığını, mağdur edildiğini, tarih ve sayısına vakıf olunmayan ortaklıktan çıkarılma kararının iptaline, kooperatif ortağı olduğunun tespitine karar verilmesini ayrıca yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasını talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle : Davanın usul ve esas yönünden yasal mevzuata aykırı ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, kooperatif genel kurul kararına rağmen aidat ödeme yükümlülüğüne aykırı davranan üyenin yasa ve ana sözleşme gereğince noter kanalı ile yapılan resmi bildirimlere rağmen ödemelerini yapmaması halinde yönetim kurulu kararı ile ihracına karar verilmesinin yasal zorunluluk olduğunu, tebligatların üyenin kooperatifte kayıtlı yasal adresine yapıldığını. adres değişikliğini bildirme yükümlülüğünün davacı da olduğunu, davacının adres bildirme vecibesini yerine getirmediğinden noter marifetiyle yapılan tebligatların bila dönmesi ile gerekli araştırmaların yapılarak ilanen tebligat yapıldığını, işbu davanın ise tebliğden itibaren 3 aylık hak düşürücü süre içinde açılmamış olduğunu, davacının dava dilekçesinde de ikrar ettiği gibi 2018 yılından bu yana yani 5 yıllık süreçle kooperatife hiç uğramadığını, aidat borcu olup olmadığını takip etmediğini, üyeliğinin zımnen sona erdiğini kabul etmiş olduğunu, üyelik haklarından zımnen vazgeçtiğini ve eylemli olarak ortaklıktan çıkma iradesini yansıtmış olduğunu, davacının bu ortaklıkta çıkarılma kararının iptali ile birlikte kooperatif üyeliğinin tespitini de istemiş olduğunu. her iki davanın birbirini etkiler nitelikte olması nedeni ile davaların tefrik edilmesinin gerektiğini, haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini ayrıca yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasını talep etmiştir .
YARGILAMA VE GEREKÇE:
Dava ; Davacının davalı kooperatifçe ortaklıktan çıkarılma kararının iptali ile davalı kooperatifin üyesi olduğunun tespiti davasına ilişkindir.
... tarafından davalı ... ait 25.06.2022 tarihli genel kuruluna ilişkin genel kurul tutanakları ile hazirun cetvellerinin bulunduğu bilgi ve belgeler mahkememiz dosyası arasına alınmıştır.
Davalı vekilince mahkememiz dosyasına sunulan kooperatif defter ve kayıtları mahkememiz dosyası arasına alınmıştır .
Bilirkişi raporunda özetle; davacı hakkında alınmış ihraç kararının yasa ve ana sözleşmeye aykırı olduğu yönündeki kanaatini belirtmiştir. Bilirkişi raporunun denetime açık hüküm kurmaya elverişli olduğu anlaşılmıştır .
1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 16. maddesinde;" – (Değişik birinci fıkra: 6/10/1988 - 3476/4 md.) Kooperatif ortaklığından çıkarılmayı gerektiren sebepler anasözleşmede açıkça gösterilir. Ortaklar anasözleşmede açıkça gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamazlar. Ortaklıktan çıkarılmaya yönetim kurulunun teklifi ile genel kurulca karar verilir. Anasözleşme, çıkarılanın genel kurula başvurma hakkı saklı kalmak üzere, bu hususta yönetim kurulunu da yetkili kılabilir. Çıkarılma kararı gerekçeli olarak tutanağa geçirileceği gibi, ortaklar defterine de yazılır. Kararın onaylı örneği, çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere, on gün içinde notere tevdi edilir. Bu ortak tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz davası açabilir. Tebliğ edilen karar, yönetim kurulunca verilmiş ise ortak, üç aylık süre içinde genel kurula da itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere, yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine itiraz davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı itiraz davası hakkı saklıdır. Üç aylık süre içinde, genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmiyen çıkarılma kararları kesinleşir. (Ek: 6/10/1988 - 3476/4 md.) Haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların yerine yeni ortak alınamaz. Bu kişilerin ortaklık hak ve yükümlülükleri, çıkarılma kararı kesinleşinceye kadar devam eder. 27. maddesinde;" – Ortakların yüklendikleri paylar için ödiyebilecekleri para tutarını anasözleşme belirtir. Kooperatif, sermaye yüklemlerinde borçlu veya sair ödemelerle yükümlü bulunan ortaklarından elden yazılı olarak veya taahhütlü mektupla, bu husus mümkün olmazsa ilanla ve münasip bir süre belirterek yükümlerini yerine getirmelerini ister. İlk isteğe uymıyan ve ikinci istemeden sonra da bir ay içinde yükümlerini yerine getirmiyenlerin ortaklığı kendiliğinden düşer. Ortaklığın düşmesi alakalının, anasözleşme veya diğer suretlerle doğmuş borçlarının yok olmasını gerektirmez. " hükümleri yer almaktadır.
Kooperatiflerde parasal yükümlülüklerini yerine getirmeyen ortakların Kooperatifler Kanunu'nun 27 nci maddesindeki prosedüre uyularak kooperatiften çıkarılmasına karar verilebilmektedir. Ortağın parasal yükümlülüklerinden kasıt "sermaye borcu", "ek ödemeler" ve "sair ödemeler"dir. Sair ödemeler "bir defalık veya dönemli ödemeler olup, giriş ödentisi, yıllık ödenti ve birtakım taksitler" olarak ifade edilebilir (.... 6).
Parasal yükümlülüklerini yerine getirmeyen ortağın ihraç edilebilmesi için ilk olarak ihtar gönderilmesi gerekir. Söz konusu ihtar ile ortağın "uygun bir süre" içinde yükümlülüklerini yerine getirmesi gerektiği, aksi hâlde Kooperatifler Kanunu'nun 27 nci maddesi ve ana sözleşmenin ilgili maddesi gereğince gerekli işlemlerin yapılacağı bildirilmelidir. Ortağa verilecek uygun süre ana sözleşmede belirlenecek olup tip ana sözleşmelerde bu süre "on gün" olarak belirlenmektedir. Bu süre istemin ortağa tebliğinden itibaren başlar. Kooperatif ortağı ilk ihtara uymadığı takdirde ikinci bir ihtarda bulunulur. Bu ihtarın tebliğinden itibaren "bir ay" içinde ortağın yükümlülüklerini yerine getirmesi istenir.
Kanun hükmüne ve .... yerleşik içtihatlarına göre kooperatif ortağı hakkında alınan ihraç kararının usul ve yasaya uygun olması için; ihtarlarda belirtilen borcun gerçek borcu yansıtması, ortağa tebliğ edilen her iki ihtarda bildirilen borç miktarının aynı olması, farklı ise bunun nedeninin açıklanması, her iki ihtarda da borcun miktarının anapara ve varsa faiz olarak açık ve anlaşılır olarak belirtilmesi, hangi aylara ve yıllara ait olduğunun ve neye ilişkin olduğunun gösterilmesi, ödememenin müeyyidesinin ve sonunda ihraç edileceğine ilişkin uyarının bulunması, ihtarların ve ihraç kararının usulüne uygun tebliğ edilmesi gerekir.
Somut olayda, davacı yanın 31.03.1977 tarihinde kooperatife ortak olduğu, kooperatif yönetim kurulunun 17.02.2020 tarih 40 sayılı kararı ile aralarında davacının da bulunduğu 45 ortak hakkında ihraç kararı alınmış olduğu, ihraç kararı öncesi ihracın dayanak olması gerektiği ihtarnamenin davacı yana tebliğ edilmemiş olduğu, davacı borcunun açıklandığı iki ayrı ihtarın gönderilmemiş olduğu, .... Noterliğinden 18.12.2019 tarihli tebliğ gerçekleşmemiş ihtarnamede belirtilen borç tutarının da gerçek borç olmadığı, muaccel hale gelmemiş ihtar bedeli gibi bir bedelin de talep edilmiş olduğu bu haliyle ihtarda belirtilen borcun gerçek borcu da yansıtmadığı, bu durumda ihraca dayanak olması gereken usulüne uygun düzenlenmiş ve gönderilmiş ihtarnamelerin mevcut olmadığı bu haliyle davacı hakkında alınmış ihraç kararının yasa ve ana sözleşmeye aykırı olduğu anlaşılmakla davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM :Gerekçesi açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile; Davalı ... yönetim kurulunun 17.02.2020 tarih, 40 sayılı kararı ile davacının ortaklıktan çıkartılma kararının iptali ile davacının kooperatif üyesi olduğunun tespitine,
2-Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 427,60-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 179,90-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 247,70-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (Madde-13 İkinci Kısım İkinci Bölüm) göre hesaplanan 17.900,00-TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan; 179,90-TL Başvuru Harcı, 179,90-TL Peşin/nisbi Harcı, 1.750,00-TL Bilirkişi ücreti, 40,00-TL Tebligat, 10,00-TL dosya kapak ücreti olmak üzere toplam 2.159,80-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5- Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider ve delil avansının HMK'nin 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak yatıranlara iadesine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı HMK'nun 341 ve devamı maddeleri gereğince kararın tebliğinden itibaren Mahkememize Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Hukuk Dairesine gönderilmek üzere verilecek dilekçe ile iki haftalık süre içinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.28.06.2024

Katip ....
¸ e-imzalıdır

Hakim ...
¸ e-imzalıdır