Hukuk sistemimizde kıymetli evrakların ancak zayi nedeniyle iptalinin talep edilebileceği Türk Ticaret Kanunu kapsamındaki yasal düzenlemeler gereğince kuşkusuz olup, zayi nedeniyle çek iptali davası açılabilmesi için öncelikle TTK'nın 780 ve 781. maddeleri uyarınca yasal unsurlara haiz bir çekin bulunması esastır. Bu unsurlara haiz olmayan bir belgenin kambiyo senedi vasfı taşımaması nedeniyle TTK hükümleri uyarınca zayi nedeniyle iptali istenilemez. TTK'nın 818. maddesinde poliçeye ilişkin hangi hükümlerin çek hakkında da uygulanacağına dair düzenlemeye yer verilmiştir. Bu düzenlemede yapılan atıf uyarınca TTK'nın poliçenin iptaline dair 757 ilâ 763. maddeleriyle 764. maddesinin birinci fıkrası hükümlerinin çekin iptalinde de uygulanması zorunludur. TTK'nın 757. maddesinde belirtildiği üzere poliçenin iptali ancak lehtar veya yetkili hamil tarafından talep edilebilecektir. Bu açıklamalar uyarınca somut olaya gelindiğinde; dava dilekçesi ile; "... Bankası A.Ş. ......
SAVUNMA: Davanın hasımsız olması nedeniyle cevap dilekçesi bulunmadığı görülmüştür. DELİLLER: Talep eden tarafça talebe konu çekin kaybolduğuna dair şikayetçi ifade tutanağının sunulduğu görülmüştür. DEĞERLENDİRME: Talep dilekçesi ile talep eden keşideci tarafından zayi nedeniyle çek iptali (Zayi Belgesi Verilmesi) talep edilmiş olup; ... 'nun 818/s bendi yollaması ile aynı kanunun 757. maddesi ve devamı maddelerine göre açılacak olan zayi nedeniyle çek iptali davalarında, işin niteliği ve meydana getireceği hukuki sonuçlar itibariyle bu tür davayı açma yetkisinin hamile ait olduğu, çek karnesi sahibi davacının zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmadığı iddia ve tüm dosya kapsamı ile anlaşılmakla davacının talebinin reddine karar vermek gerekmiştir....
Davacı vekili 30/03/2021 tarihli beyan dilekçesinde, söz konusu çeklerin numaralarının çek hesapları taraflarına ait olmadığı için öğrenilemediğini, çeklerin müvekkil şirket tarafından dava dışı ...'ne ticari ilişkiden kaynaklı borca istinaden verildiğini, dava dışı şirketin dava konusu çeklerle ilgili çek iptali davası açtığını ve çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verildiğini beyan etmiştir. DAVA: Dava, 6102 sayılı TTK'nın 818/1(s). maddesi delaletiyle, aynı Kanunun 757. vd. maddelerine dayalı zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir....
TL bedelli çeki ... ödeme yaptığını, çeki yazdıran firmaya çek yaprağını teslim almadığını, farklı firmalara yazılan çek yapraklarını davacının aldığını, müvekkilinin bankalara teslim ettiğini, zayi edilen çekin teslim edilmediğini öğrendiğini, bunlara rağmen yeniden araştırmaya girdiğini fakat çeki yine de bulamadığını belirterek davalı bahse konu çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Dava, TTK 818/s. maddesi yollaması ile çeklerde uygulanması gereken TTK'nun 757 vd. maddelerine göre açılmış, zayi nedeniyle çek iptali davasıdır. Davacının zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ettiği çeklerin keşidecisi olduğu, zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptali davasının ancak hamil tarafından açılabileceği, keşidecinin bu davayı açma hakkının bulunmadığı sonuç ve kaanatiyle davanın reddine karar verilmiştir....
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2021/617 Esas KARAR NO : 2021/811 DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) DAVA TARİHİ : 27/10/2021 KARAR TARİHİ : 01/11/2021 Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı şirket yetkilisi dava dilekçesinde özetle; şahsına ait ...'ne ait ... Bankası A.Ş. ... Şubesine ait çek defterinde bulunan ... seri numaralı çeklerin boş olarak çalındığını beyanla; işbu 10 adet çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. DELİLLER: ... Cumhuriyet Başsavcılığına hitaben yazılan şikayet dilekçesi örneğinin dosyamız arasında olduğu görüldü. GEREKÇE: Dava, boş çekler nedeniyle açılan zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. TTK'nın 651. maddesi gereğince; Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. T.T.K.'...
DELİLLER VE GEREKÇE; Dava; TTK'nın 651. ve izleyen maddeleri uyarınca açılan zayi nedeniyle çek iptali isteminden ibarettir. TTK'nın 651. maddesi gereğince; Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. T.T.K.'nın 651. ve izleyen maddeleri uyarınca kambiyo senetlerinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı lehtar ve hamile tanınmış bir haktır. Keşidecinin bu hakkı yoktur. Yargıtay ... Hukuk Dairesinin 2016/... Esas 2018/... Karar sayılı kararında "Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin olup, mahkemece davacının iptali istenen çekte yetkili hamil olduğunu kanıtlayamadığı ve çekin elinde iken zayi olduğunu gösterir inandırıcı delilleri sunamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Esasen hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği de taşımayacak olan bu tür davalarda, davacının yetkili hamil olduğu konusunda mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunmasını yeterli saymak gerekir....
DELİLLER VE GEREKÇE; Dava; TTK'nın 651. ve izleyen maddeleri uyarınca açılan zayi nedeniyle çek iptali isteminden ibarettir. TTK'nın 651. maddesi gereğince; Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. T.T.K.'nın 651. ve izleyen maddeleri uyarınca kambiyo senetlerinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı lehtar ve hamile tanınmış bir haktır. Keşidecinin bu hakkı yoktur. Yargıtay ... Hukuk Dairesinin 2016/... Esas 2018/... Karar sayılı kararında "Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin olup, mahkemece davacının iptali istenen çekte yetkili hamil olduğunu kanıtlayamadığı ve çekin elinde iken zayi olduğunu gösterir inandırıcı delilleri sunamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Esasen hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği de taşımayacak olan bu tür davalarda, davacının yetkili hamil olduğu konusunda mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunmasını yeterli saymak gerekir....
"İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi Taraflar arasındaki menfi tespit-istirdat-zayi nedeniyle çek iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı menfi tespit-istirdat davasının reddine zayi nedeniyle çek iptali davası konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına yönelik olarak verilen hükmün davacı vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde taraflardan kimse gelmemiş olduğundan, incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü....
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2022/530 Esas KARAR NO : 2023/370 DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) DAVA TARİHİ : 06/09/2022 KARAR TARİHİ : 30/05/2023 Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, DAVA:Davacı vekili dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... LİMİTED ŞİRKETİ, ... BANKASI ... Şubesi ... IBAN numaralı hesabın, ... çek seri numaralı 180.000,00 TL bedelli, 31.01.2023 vade tarihli keşide yeri İstanbul ve keşidecisi ... LİMİTED ŞİRKETİ olan 1 ade çekin zilyedi olduğunu, müvekkilinin zilyedi olduğu iş bu kusuru olmaksızın kaybolduğunu, çekin kaybolduğunun fark edilmesinden sonra müvekkili tarafından şikayette bulunulduğunu bildirip, öncelikle çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER VE GEREKÇE: Dava; TTK'nın 651. ve izleyen maddeleri uyarınca açılan zayi nedeniyle çek iptali isteminden ibarettir....
Dava konusu çek yapraklarının boş olarak kaybedildiği, buna göre çek yapraklarının TTK'nun 780 maddesinde yazılı zorunlu unsurları taşımadığı, dolayısıyla çek niteliği yani kambiyo vasfı taşımadığı, kambiyo senedi niteliği bulunmayan boş çek yapraklarının iptal davasına konu edilemeyeceği, ayrıca davacının zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ettiği çeklerin keşidecisi olduğu, zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptali davasının ancak hamil tarafından açılabileceği, keşidecinin bu davayı açma hakkının bulunmadığı sonuç ve kaanatiyle davanın reddine karar verilmiştir....
