kanunun 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptali davası açabileceği, esasen zayi olmuş çek hakkında keşidecinin, ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayabileceği veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açması mümkün olduğu ve dolayısıyla bu halde davacının çek iptali davası açmasında hukuki yararı bulunmadığı dolayısıyla keşidecinin bu davayı açma hakkının bulunmadığı anlaşılmıştır. ------------- Açıklanan nedenlerle; Zayi nedeniyle çek iptali davasını keşideci-borçlunun açamayacağı, sadece hamil-alacaklı açabileceği, davacının çek hesap sahibi olması nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmadığı, keşideci sıfatıyla dava açtığının sabit bulunduğu anlaşılmakla davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir....
Kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. 653.maddede, çeşitli kıymetli evraka ilişkin özel hükümlerin saklı olduğu belirtilmiştir. TTK'nın 657. Maddesinde nama yazılı senetlerin iptali, 661 vd. Maddelerinde hamiline yazılı senetlerin iptali düzenlenmiştir. TTK'nın 818/1-S maddesinde çekler için, 778/1-I maddesinde de bonolar için, TTK'nın poliçeye ilişkin 757 vd. maddelerine atıf yapılmıştır.TTK'nın 651/2, 757 ilâ 763 ve 764. maddesi kapsamında zayi nedeniyle çek iptali davasını açma yetkisinin yetkili çek hamilinde olup, keşidecinin zayi nedeniyle çek iptali davası açma hakkı yoktur....
Zayi nedeniyle çek iptali davası ancak zayi edildiği bildirilen çekte Hak Hamili tarafından açılır. Çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkına sahip olmayıp, T.T.K.nun 711/son Madde hükmü gereğince keşideci çekin kendisinin veya üçüncü bir kimsenin elinden rızası olmaksızın çıkmış olduğu iddiasında ise muhatabı çeki ödemekten men etme hakkına sahiptir.Kaldıki zayi edilen çeklerin boş bulunması sebebiyle TTK.nun 692.Maddesi hükmünde belirtilen çek vasfını ihtiva etmemesi nedeniyle kıymetli evrak niteliğinde bulunmamaktadır. Kıymetli evrak niteliği ihtiva etmeyen bir belgenin de iptali mümkün değildir.Bu itibarla davacının zayi edildiği bildirilen çekte hak hamili olmadığı gibi, çek keşidecisi olması nedeniyle muhatap banka şubesine ödemekten men talimatı verme hakkına sahip bulunduğundan davanın reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır....
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO:2021/615 Esas KARAR NO:2021/569 DAVA:Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) DAVA TARİHİ:29/04/2021 KARAR TARİHİ:08/10/2021 Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ait çek yapraklarından ... Bankası'na ait ..., ..., ... ve ... numaralı çek yapraklarının müvekkiline ait pantolonunun cebinde yıkanarak zayi olduğunu, bu nedenle bu çeklerin de zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. Zayi nedeniyle çek iptali davası açılabilmesi için öncelikle TTK'nın 780 ve 781. maddeleri uyarınca yasal unsurlara haiz bir çekin bulunması esastır. Bu unsurlara haiz olmayan bir belgenin kambiyo senedi vasfı taşımaması nedeniyle TTK hükümleri uyarınca zayi nedeniyle iptali istenilemez....
TTK.nın 818/1-s maddesinin göndermesiyle aynı yasanın 757 ve devamı maddelerine göre zayi nedeniyle çek iptali davasını, çeki zayi eden hamil açabilir. Hamil dışındaki kişilerin zayi nedeniyle çek iptali talebinde bulunma hakkı yoktur. Ayrıca dava konusu çeklerin boş çek yaprağı olması nedeniyle kıymetli evrak vasfında olmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenlerle davacının çek hamili olmaması, çek hesabının sahibi olması ve dava konusu çeklerin kıymetli evrak vasfında olmaması nedeniyle koşulları oluşmayan davanın reddine karar verilmiştir....
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO: 2022/667 Esas KARAR NO: 2023/37 DAVA: Zayi Nedeniyle Çek İptali DAVA TARİHİ: 14/09/2022 KARAR TARİHİ: 24/01/2023 Mahkememizde görülmekte olan Zayi Nedeniyle Çek İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: İDDİA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: ---- olan çek ile -------- tarafından düzenlenen çekin müvekkili zilyedinde iken kaybolduğunu, müvekkilinin çeklerin yetkili hamili olduğunu belirterek çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini istemiştir. İNCELEME ve GEREKÇE : Dava, TTK.nun 818/s,757-765. madde hükümlerine göre zayi nedeniyle çek iptali isteğine ilişkindir. TTK.757-765.maddelerinde yer alan yasal düzenlemeye, yerleşik uygulamaya ve ilmi açıklamalara göre zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.651/2.maddesi uyarınca hamile aittir....
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO: 2023/240 Esas KARAR NO: 2023/638 DAVA: Zayi Nedeniyle Çek İptali DAVA TARİHİ: 30/03/2023 KARAR TARİHİ: 06/10/2023 Mahkememizde görülmekte olan Zayi Nedeniyle Çek İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREKÇE: Davacı, hamili bulunduğu ---------- çek nolu, aynı şirketin keşidecisi olduğu ----bedelli çekleri kaybettiğini, her an kötü niyetli kişilerin eline geçebileceğini ileri sürerek zayi nedeniyle çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Dava TTK 818/s maddesinin atfı ile TTK 757-763 maddeleri arasında düzenlenen zayi nedeniyle çek iptali davasıdır....
Seri nolu çeklerin ödeme yeri İstanbul, keşidecisi ve zayi tarihindeki hamili davacı müvekkili ... olan çek hamiline yazılı çek, ...seri nolu çekin Keşide tarihi 31/12/2012 olan 14.500,00 TL. bedelli, İbraz tarihi 02/01/2013 olan, (bankaya ibraz edilip karşılıksız çıktıktan ve bedeli ödenerek hamilinden iade alındıktan sonra zayi olduğunu,) ... seri nolu çekin keşide tarihi 31/07/2012 olan, 8.000,00 TL bedelli, ibraz tarihi 02/08/2012 olan (bankaya ibraz edilip karşılıksız çıktıktan ve bedeli ödenerek hamilinden iade alındıktan sonra zayi olduğunu,)... seri nolu çek (boş olarak zayi olduğunu,) çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ile dava etmiştir. Dava; zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. TTK.'nın 818/1-s maddesinin göndermesiyle aynı yasanın 757 ve devamı maddelerine göre zayi nedeniyle çek iptali davasını, çeki zayi eden hamil açabilir. Hamil dışındaki kişilerin zayi nedeniyle çek iptali talebinde bulunma hakkı yoktur....
Seri nolu çeklerin ödeme yeri İstanbul, keşidecisi ve zayi tarihindeki hamili davacı müvekkili ... olan çek hamiline yazılı çek, ...seri nolu çekin Keşide tarihi 31/12/2012 olan 14.500,00 TL. bedelli, İbraz tarihi 02/01/2013 olan, (bankaya ibraz edilip karşılıksız çıktıktan ve bedeli ödenerek hamilinden iade alındıktan sonra zayi olduğunu,) ... seri nolu çekin keşide tarihi 31/07/2012 olan, 8.000,00 TL bedelli, ibraz tarihi 02/08/2012 olan (bankaya ibraz edilip karşılıksız çıktıktan ve bedeli ödenerek hamilinden iade alındıktan sonra zayi olduğunu,)... seri nolu çek (boş olarak zayi olduğunu,) çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ile dava etmiştir. Dava; zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. TTK.'nın 818/1-s maddesinin göndermesiyle aynı yasanın 757 ve devamı maddelerine göre zayi nedeniyle çek iptali davasını, çeki zayi eden hamil açabilir. Hamil dışındaki kişilerin zayi nedeniyle çek iptali talebinde bulunma hakkı yoktur....
Kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. 653.maddede, çeşitli kıymetli evraka ilişkin özel hükümlerin saklı olduğu belirtilmiştir. TTK'nın 657. Maddesinde nama yazılı senetlerin iptali, 661 vd. Maddelerinde hamiline yazılı senetlerin iptali düzenlenmiştir. TTK'nın 818/1-S maddesinde çekler için, 778/1-I maddesinde de bonolar için, TTK'nın poliçeye ilişkin 757 vd. maddelerine atıf yapılmıştır. TTK'nın 651/2, 757 ilâ 763 ve 764. maddesi kapsamında zayi nedeniyle çek iptali davasını açma yetkisinin yetkili çek hamilinde olup, keşidecinin zayi nedeniyle çek iptali davası açma hakkı yoktur....
