YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2023/9395 E.  ,  2024/2636 K.
"İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/823 Esas, 2023/1216 Karar
KARAR : Esastan ret/Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 9. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/127 Esas, 2021/562 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye mahkemesine başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun davalı idare yönünden esastan reddine, davacı yönünden kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu İstanbul ili, Beyoğlu ilçesi, ... Mahallesi, 1175 ada 2 ve 3 parsel sayılı taşınmazlara davalı idare tarafından kamulaştırmasız el atılması nedeniyle taşınmazlar bedelinin davalı idareden yasal faiziyle birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu Hacı Ahmet Mahallesi 1175 ada 2-3 parsellerin 15.02.2002 onay tarihli 1/5000 ölçekli ... Bulvarı ve Çevresi I.Etap Nazım İmar Planında kısmen ''750 ki/ha Yoğunlukta Konut Alanı” ve kısmen de “ 18 m. Genişliğinde 2. ve 3. Derece Kent içi Toplayıcı ve Dağıtıcı Yolları'' lejantında kaldığını, bu plan doğrultusunda hazırlanan 28.11.2002 onay tarihli 1/1000 ölçekli ... Bulvarı ve Çevresi l.Etap Uygulama İmar Planında aynı parseller "H:4 Kat (Bu alanlarda, 02.02.2013 onay tarihli Plan Notu Tadilatı ile bina yüksekliği H: 14.50 m.yi aşamaz) Blok Nizam Konut Alanı" ve kısmen de "18m. Genişliğinde 1.Derece Otoyollar" lejantında kaldığını, Ayrıca 1/1000 ölçekli uygulama planında 1175 303,4,5,2,3,78,79,90,81,123,125 parseller plan tadilatında büyük bir kısmı yolda, diğer kalan kısmı ise komşu 66,105 ve 93 parseller ile tevhitli olduğunu, tevhit edilen söz konusu parsellerin H:12.50m irtifalı Blok nizam imar parseli içinde kaldığını, yapılacak imar uygulaması ile plan gereği tevhit şartı getirildiğini, oluşacak imar planı içinde hissesi oranında pay sahibi olarak tescil işlemi yapılacağını, ayrıca, dava konusu 1175 ada 3 parsel sayılı yerin davacılara ait 32/96 hissesinin 696.84 m², olduğunu, söz konusu taşınmazın yola kalbedilen 32/96 hissesi için Beyoğlu 4. Asliye Hukuk Hakimliğinin 1997/259 Esas, 1999/502 Karar kararı uyarınca takdir edilen 4.181.040.000 TL bedelin Vakıflar İdaresi adına, 19.06.2000 tarihli ve 143-9059 nolu makbuz ile ödendiğini belirterek, davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı yana yükletilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne 1.407.724,79 TL el atma bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idareden tahsili ile davacılara payları oranında ödenmesine, dava konusu 1175 ada 3 parsel sayılı taşınmazda el atılan kısımlarda davacılar adına kayıtlı tapunun iptali ile yol olarak tapudan terkinine, 1175 ada 2 parsel sayılı taşınmaz yönünden kamulaştırmasız el atma olgusu ispat edilemediğinden davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu 1175 ada 3 parsel sayılı taşınmazın imar planında yol olarak ayrılan kısmı ve 2 parsel sayılı taşınmazın tamamı için davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, proje bütünlüğü gereği bedeline hükmedilmesi gerektiğini, taşınmazın kalan kısmının kullanılamayacağını, davacı ... hissesinin hatalı hesaplandığını, 3 parselde el atılan kısmının tamamının tapudan terkinine karar verilmesinin doğru olmadığını, ileri sürmüştür.
2. Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; bedelin fahiş hesaplandığını, el atma tarihinin tam olarak belirlenemediğini, peşin harcın el atma tarihine göre hesaplanması gerektiğini, idarenin taşımazda paydaş olması nedeniyle taşınmazı kullanım hakkına sahip olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kamulaştırmasız el atılan arsa niteliğindeki taşınmaza mahallinde yapılan keşif sonucu emsal karşılaştırması yapılarak değer biçen, usul ve kanuna uygun olarak düzenlenen bilirkişi raporuna göre el atma bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi doğru olduğu gibi dava konusu taşınmazın konum ve niteliğine göre belirlenen bedelin uygun olduğu, dosya kapsamına göre taşınmaza 1983 sonrası el atıldığından nispi harç ve vekâlet ücretine hükmedilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı; ancak 1175 ada 2 parsel sayılı taşınmazın 46,33 m² kısmının imar planı gereği yola kalbedilmek sureti ile hukuki el atmanın bulunduğu, taşınmazın kalan kısmının ise aynı ada 66 parselle tevhid şartının bulunduğu, dava konusu 1175 ada 3 parsel sayılı taşınmazın 1.071,71 m² kısmının imar planı gereği yola kalbedilmek sureti ile hukuki el atmanın bulunduğu, taşınmazın kalan kısmının ise aynı ada 66 ve 105 parseller ile tevhid şartının bulunduğu, bu hali ile taşınmazların tek başına tasarruf imkanı olmadığı ve belediye cevabi yazısına göre de inşaat açısından kısıtlılık halinin bulunduğu anlaşılmakla, taşınmazın tamamının bedeline hükmedilmesi ve ayrıca dava konusu taşınmazda davacı ... payında yer alan haciz şerhinin ilgili pay için hükmedilen bedele yansıtılması gerektiğinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrarla Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 Sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”
3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

4. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanun'un (2942 sayılı Kanun) 11 inci maddesi

3. Değerlendirme
1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davalı idare vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı kalan harcın davalıdan alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

04.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.