YARGITAY 12. HUKUK DAİRESİ

12. Hukuk Dairesi         2024/934 E.  ,  2024/2153 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki davacı şirket vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:
Şikayetçi borçlu şirket ve dava dışı/sair ipotek veren/borçlular hakkında, temlik eden/dava dışı Odeabank A.Ş. tarafından ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ilamlı icra takibi başlatıldığı, takibin açılması sonrasında ise dosya kapsamındaki tüm hak ve alacakların, alacaklı ... Varlık Yönetim A.Ş.'ye temlik edildiği anlaşılmakla; borçlunun, icra mahkemesine başvurusunda; aleyhine başlatılan takipte, kat ihtarının usulsüz tebliği şikayeti ile borca, işlemiş faize, faiz oranına ve tüm ferilerine itirazı ile ödeme emrinin ve takibin iptalini talep ettiği, İlk Derece Mahkemesince son olarak; davanın reddine karar verildiği, borçlu tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince; istinaf başvurusunun esastan reddine hükmedildiği, anılan karara yönelik borçlu tarafından temyiz yoluna başvurulduğu görülmektedir.
HMK'nun 33. maddesi uyarınca hukuki tavsif hakime aittir. Hakim, bir davada sadece tarafların ileri sürdükleri maddi vakıalar ve netice-i taleplerle bağlı olup, dayandıkları kanun hükümleri ve onların hukuki tavsifleri ile bağlı değildir. Kanunları re'sen tatbik ederek iddia ve müdafaadaki netice-i talepleri karara bağlamakla mükelleftir (4.6.1958 ve 15/6 sayılı İBK).
Öte yandan; yine yukarıda ifade olunan aynı kanunun 115/1. maddesi hükmü uyarınca; mahkeme, dava (takip) şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında, kendiliğinden (resen) araştırabileceği gibi, taraflar da dava (takip) şartı noksanlığını takibin her aşamasında süreye tabi olmadan ileri sürebilirler.
Somut olayda, gerek dava ve şikayete konu takip dosyasında, gerekse UYAP üzerinden yapılan inceleme neticesinde; alacaklı bankanın ilk olarak 12.11.2019 tarihinde şikayetçi/asıl borçlu şirket ve sair dava dışı ipotek veren/borçlular aleyhine İstanbul Anadolu 10. İcra Müdürlüğü’nün 2019/5655 Esas sayılı takip dosyası ile Kadıköy 6. Noterliğinin 21/06/2019 tarih, 07987 yevmiye numaralı hesap kat ihtarnamesi ve hesap özeti ile yine Kadıköy 6. Noterliğinin 01/11/2019 tarih, 13808, 13810, 13811, 13812, 13813, 13814, 13815, 13816, 13817 ve 13818 yevmiye nolu ihtarnameleri ve genel kredi sözleşmelerine dayalı olarak 9.735.398,28-TL asıl alacak, 1.733.982,60-TL işlemiş faiz ve 86.699,13-TL faizin gider vergisi olmak üzere toplam 11.556.080,01-TL alacak için ipoteğin paraya çevrilmesi için ilama dayalı takip başlattığı görülmektedir. Sonrasında ise yine alacaklı banka tarafından asıl borçlu şirket ve sair borçlular hakkında aynı icra dairesinin iptali istenen 2019/5656 esas sayılı takip dosyası ile Kadıköy 6. Noterliğinin 21/06/2019 tarih, 07988 yevmiye numaralı hesap kat ihtarnamesi ve hesap özeti, Kadıköy 6. Noterliğinin 01/11/2019 tarih, 13808, 13810, 13811, 13812, 13813, 13814, 13815, 13816, 13817 ve 13818 yevmiye nolu ihtarnameleri ve genel kredi sözleşmelerine dayalı olarak 153.004.617,20-TL asıl alacak, 27.251.822,37-TL işlemiş faiz ve 1.362.591,12-TL faizin gider vergisi olmak üzere toplam 181.619.030,69-TL alacak için ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile ilamlı takip başlatıldığı, takipte şikayetçi/asıl borçlu şirket ile diğer borçlu ipotekli taşınmaz maliklerinin taşınmazlarının üzerlerindeki ipoteklerin takip konusu edildiği anlaşılmaktadır.
TMK'nın 873/3 maddesi aynı alacak için birden çok taşınmazın rehnedilmiş olması halinde, rehnin paraya çevrilmesi isteminin taşınmazların tamamı hakkında yapılacağını düzenlemiştir. Bu hükme kıyasen aynı alacak için aynı taşınmaz üzerinde farklı derece ve/veya sırada tesis edilmiş ipotek varsa bunlar hakkında da birlikte takip yapılması gerekir. (Dairemizin benzer 30.05.2016 tarih, 2016/14425 Esas ve 2016/15081 Karar sayılı kararı.)
İpotek hakkının bölünmezliği ilkesi olarak ifade olunan anılan durum gereğince; alacaklı, ipotek ile teminat altına almak istediği tüm alacağını aynı takip dosyasından talep ederek ipoteğin paraya çevrilmesini talep etmelidir; zira takip konusu taşınmazın satışı gerçekleştiğinde taşınmazda yer alan ipotek çözülmekle, teminat oluşturmaktan çıkacaktır. Bu nedenle takipte talep edilmeyen bakiye alacak var ise sonradan ipoteğin teminatı kapsamında istenemeyeceği gibi, bu hakkın saklı tutulmuş olması da sonucu değiştirmeyecektir. Ayrıca; dosya borcunun ödenmesi nedeniyle ipotek satışının yapılmamış olması da bu sonucu değiştirmeyecektir; zira ipotek bir kez kullanılmakla artık aynı ya da farklı bir borcun teminatını oluşturamayacaktır. Bu nedenle sırf ipotek şerhinin tapudan fek edilmemesi nedeniyle aynı ipotek, borçlunun alacaklı nezdinde doğmuş doğacak tüm borçlarının teminatını oluşturmayacağı gibi tahsilde tekerrür olmamak üzere takip başlatılmış olması da sonucu değiştirmeyecektir.
Dolayısıyla, alacaklı bankanın, şikayetçi/asıl borçlu şirket ve sair dava dışı borçlular aleyhine aynı ipoteğe dayalı olarak, İstanbul Anadolu 10. İcra Müdürlüğünün 2019/5655 Esas sayılı dosyası ile takip başlattıktan sonra, akabinde yine şikayetçi/asıl borçlu şirket ve sair dava dışı borçlular aleyhine, farklı alacak kalemleri için İstanbul Anadolu 10. İcra Dairesinin 2019/5656 Esas sayılı dosyası ile aynı ipoteklerin paraya çevrilmesi için takip başlatmasının usul ve yasaya aykırı olduğu, gerek dosya kapsamından gerekse UYAP üzerinden yapılan inceleme ile anlaşılan bu durumun, mahkemece, re'sen dikkate alınması gerekmektedir.
O halde, İlk Derece Mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçe doğrultusunda şikayetin kabulü ile İstanbul Anadolu 10. İcra Dairesinin 2019/5656 Esas sayılı dosyasında başlatılan takibin şikayetçi/borçlu yönünden iptaline karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde şikayetin reddi yönünde hüküm tesisi isabetsizdir.

SONUÇ :
Yukarıda yazılı nedenlerle 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nın 364/2. maddesinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nın 373/1. maddesi uyarınca, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesinin 30.11.2023 tarih ve 2023/3684 Esas ve 2023/3960 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA ,
İstanbul 18. İcra Hukuk Mahkemesinin 22.06.2023 tarih ve 2022/496 Esas, 2023/293 Karar sayılı kararının BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 06.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.