YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2368 E.  ,  2024/3723 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/3092 E., 2024/33 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 41. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/250 E., 2023/400 K.

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 01.10.1990 tarihinde sigortalı olarak işe başladığını, müvekkilinin bekar olduğu için ilk işe giriş bildirgesinde ve kendisine SSK tarafından verilen sigorta sicil kartında soy isminin SOYKÖK olarak yazıldığını, davalı kuruma başvurduğunu, kurumun 01.10.1990 ve 01.01.1991 tarihlerinde işe girişlerinin olduğunu ancak bordrolarda ismine rastlanmadığını bildirdiğini, müvekkilinin işe giriş tarihinin 01.10.1990 tarihi olarak tespitine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıların üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiş, 05.02.2020 tarihli ıslah dilekçesi ile talebini 01.01.1991 olarak ıslah etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde davanın reddini istemiştir.

2.Davalı şirket cevap dilekçesinde hak düşürücü süre itirazında bulunarak, husumetin taraflarına yükletilemeyeceğini, davacının devirden önce şirkette çalıştığını, şirketin devir tarihi itibariyle davacıyla ilgili bilgi olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Somut olayda, tanık ...'ın beyanında işe girdiğinde davacının çalıştığını, beraber altı ay kadar çalıştıklarını (bu beyana göre 17.10.1990 dan itibaren 6 ay 17.04.1991 e kadar) beyan etmekle Kurum müfettiş raporuna göre bordro tanığı olan ...’ın beyanı ve Kuruma süresinde verilen davacının imzasını içerir işe giriş bildirgesi birlikte değerlendirildiğinde davacının davalı şirkete ait 207872.06 sicil sayılı işyerinde 01.01.1991 tarihinde bir gün süreyle hizmet akdine tabi çalıştığı ve sigortalılık başlangıcının 01.01.1991 olduğu belirlenebilmektedir..." gerekçesiyle davanın kabulü ile davacının, Özler Eğitim Tur. San. ve Tic. A.Ş'ye ait 207872.06 sicil sayılı işyerinde 01.01.1991 tarihinde 1 gün süre ile 506 sayılı Kanun'a tabi olarak dönemin prime esas asgari kazancı üzerinden sigortalı olarak çalıştığı ve sigortalık başlangıcının 01.01.1991 olarak tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde, eylemli ve gerçek çalışmanın ispat edilemediğini, davacının 01.10.1990 tarihi için dava açtıktan sonra talebi daraltarak 01.01.1991 tarihinin sigorta başlangıcı olarak belirlenmesini istediklerini, böylece davanın bir kısmından feragat edildiğini, ayrıca davalı olarak gösterilen ... ve Özler Eğitim AŞ'nin karar başlığından çıkarılarak tek davalı olarak Kurumun gösterilmesinin yerinde olmadığını böylece yargılama giderlerinden salt Kurumun sorumlu tutulamayacağını ileri sürmüş ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21- 549-555, 2005/21- 437-448 ve 2007/21- 306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasalar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

Mahkemece verilen hüküm, eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Eldeki davada, davacı adına ... unvanlı 193296 sicil no.lu iş yerinden 01.10.1990 tarihli işe giriş bildirgesi verildiği, işyeri adresinin ... olduğu, işyerinin sürücü kursu mahiyetinde olduğu ve 06.11.1989-30.06.1990 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, işyerinden 1990/3.dönem bordrosunun verilmediği, anılan adreste yine davalı şirkete ait 7872 sicil no.lu işyerinin de tescil edildiği, bu iş yerinin de sürücü kursu mahiyetinde olduğu ve 17.10.1990- şeklinde kanun kapsamında olduğunun Kurumca dosyaya bildirildiği, davacının ayrıca, 7872 sicil no.lu iş yerinden de 01.01.1991 tarihli işe giriş bildirgesinin olduğu, gerek 01.10.1990 gerekse 01.01.1991 tarihli işe giriş bildirgesindeki imzanın davacının el ürünü olduğunun belirlendiği,7872 sicil no.lu iş yerinin 1990/3 ile 1991/1- 3, 1992/1- 3 arası dönem bordrolarının dosyaya gönderildiği, 1990/3 ile 1991/1 nci dönemde sigortalılığı bildirilen tek çalışan olan ...'ın 86 yaşında olması nedeniyle evinde beyanına başvurulduğu ve davacıyı hatırlamadığı yönünde beyanda bulunduğu, aynı sicil no.lu iş yerinden 91/2. ve 3. dönem bordro çalışanlarından ...'ın dinlendiği, kapsamlı komşu işyeri araştırması yapılmadığı ve iş yerinin diğer bordrolu tanıklarından yeteri kadar dinlenmeden yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

2.Bu nedenle Mahkemece, davalı şirketin 76782 sicil no.lu iş yerinden daha fazla bordro tanığı dinlenmeli öte yandan dava konusu dönemde davalı işyerine komşu iş yerleri ve sigortalı çalışanları SGK,vergi dairesi,belediye nezdinde araştırılarak belirlenmeli, bu kişilerin çalışma,vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

3.Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

03.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.