YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/1001 E.  ,  2024/2153 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Van Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1611 E., 2023/1442 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Van 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/819 E., 2023/461 K.

Taraflar arasındaki iş kazası tespiti davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili ile davalı işveren vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum ve davalı işveren vekilleri tarafından ayrı ayrı temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davaya konu iş kazası sonucu vefat eden ... isimli 18395823234 TC Kimlik numaralı 15 yaşındaki çocuğun davacılar ... ile ...’ın en büyük çocukları olduğu, ... ...'ın 2016 yılında İskele Cad. 2 Nisan Polis Merkezi Amirliği karşısında bulunan... AVM isimli iş yerinde çalışmaya başladığı, bu iş yerinde çalıştırıldığı tarihte 15 yaşında olması sebebiyle çocuk işçi statüsünde olan ... ...'ın, işveren tarafından sigortası yapılmaksızın kayıt dışı istihdam edildiği, müteveffanın bu iş yerinde çalıştığı süre zarfında işverence işçilerin işin yapıldığı yere gidip gelişi için sağlanan servis aracını kullandığı, 17.08.2016 tarihinde de yine işin yapıldığı yerden çıkıp evine gitmek amacıyla işverence sağlanmış olan ve müteveffanın çalıştığı iş yerinin diğer bir şubesi olan Kazım Karabekir Caddesi üzerinde bulunan... AVM’nin önünden hareket eden servise binmek için yol güzergahı olan 2 Nisan Polis Merkezi Amirliğinin önünden yaya olarak birlikte çalıştığı Dicle isimli arkadaşı ile geçerken 2 Nisan Polis Merkezi Amirliği önünde meydana gelen patlama olayında hayatını kaybettiği, nitekim ... ...'ın bahsi geçen tarihte ve yerde hayatını kaybettiğinin Van İl Emniyet Müdürlüğü tarafından düzenlenen Olay Yeri İnceleme Raporunda da tespit edildiği, 31.01.2017 tarihli 566760 sayılı iş kazası bildirimi sonucunda başlatılan soruşturma sonucunda... Tamın davalı şirket nezdinde sigortasız olarak çalıştığının tespit edildiği, Van 2. İş Mahkemesinde derdest olan 2019/418 Esas sayılı tazminat davasında tarafına verilen kesin süre içerisinde işbu iş kazasının tespiti davasını açtıkları iddiasıyla dava konusu olayın iş kazası olarak tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı Kurum vekili aşamalarda davanın yerinde olmadığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı işveren vekili cevap dilekçesinde özetle; ... ...'ın, 17.08.2016 ... Gıda Tem. İnş. Tar. ve Hv. Paz.İth. İhr. Tic. San. Ltd. Şti.’nin 2 Nisan Polis Karakolu karşısındaki şubesinden iş yeri kapandıktan sonra aynı şube önünde bekleyen ve davalı tarafından sağlanan personel servisine keyfi olarak binmemiş ve 2 Nisan Polis karakolu yanından geçerek evine ya da çarşıya doğru gitmiş olduğu, 2 Nisan Polis Karakolunun yanından geçerken Karakolu hedef alan terör saldırısı gerçekleştiği ve ...'ın da 23:15'teki patlama sonucu vefat ettiği, bu terör saldırısı sonucu 1 polis, 2 vatandaşın şehit olduğu ve 20'si polis olmak üzere 73 kişinin de yaralandığı, oysa davalıya ait iş yerinin 22:30'da kapandığı ve tüm personellerin 22:45 itibariyle personel servisine binerek evlerine dağıtıldığı, ... ...'ın keyfi olarak personel servisini kullanmadığı, ailenin Van Sosyal Güvenlik Kurumuna İş Kazası olduğuna dair başvurusu üzerine SGK tarafından hem hizmet yönünden araştırma yapılmış hem de iş kazası olup olmadığına dair araştırma yapılmış olduğu, hizmet yönünden araştırmayı Van Sosyal Güvenlik Denetmeni ... Gani Dalkılıç'ın yaptığı ve müteveffanın 1 gün çalıştığını tespit ederek rapor hazırladığı, bu rapor neticesinde davalı aleyhine idari para cezası tahakkuk ettirildiği, iş kazası yönünden ise ... Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı müfettişleri tarafından inceleme yapılmış ve inceleme sonucunda olayın iş kazası olmadığına karar verilmiş olduğu, iş kazası olmadığı tespit edildiğinden, davacıların da dilekçelerinde belirtiği üzere, müteveffanın yakınlarına iş kazası geliri bağlanmadığı, diğer şehitler ve yaralılar gibi ... ...'ın sırf toplumun bir bireyi olmaktan dolayı bu elim terör saldırısı sonucu vefat ettiği, dolayısıyla “Sosyal Risk” kapsamında idareye başvurulabileceği, zira ... ...’ın şehit olmasında hiç kimsenin bir kusurunun bulunmadığı ve söz konusu terör saldırısının da iş kazası olmadığı, zira davalının sağlamış olduğu personel servisinin zaten müteveffanın çalıştığı şube önünden kalktığı ve müteveffanın personel servisine keyfi binmemiş olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi tarafından; bazı davalı işyeri çalışanlarını işyeri servisinin evden alıp evlerine bıraktığı, müteveffanın olay günü davalı işyeri olan... AVM'nin İskele Caddesinde bulunan şubesinde kasada poşetleme işinde çalıştığı, mağazada bulunan birçok personelin mağazadan ayrıldığı, servis şoförünün olay günü geç geleceğini bildirmesi nedeniyle kasada bulunan ... ile servis kullanan ... ..., Dicle Tam ve ... Avcı'nın mağazada kaldığı, ardından bu kişilerin mağazayı kapattıkları ve ... dışında ... dahil diğer kişilerin servisin kendilerini sürekli aldığı İki Nisan Polis Merkezi Amirliği önündeki kavşakta beklemeye başladıkları, servis beklendiği esnada patlama meydana geldiği ve ... ...'ın patlama sonucu hayatını kaybettiği, müteveffanın servis aracına binmek için her zaman beklediği kavşakta işyeri servisini beklediği esnada hayatını kaybetmiş olduğu, SGK müfettişi tarafından ve mahkememizce beyanları alınan ... ile bu beyanları destekler mahiyette beyanda bulunan ... ile davacı tanığı Nihat Tam ve ...'in beyanlarından anlaşıldığı, davalı tanıklarının davacı tanıkları ile diğer tanıkların beyanlarını destekler mahiyette beyanda bulunmuş olmaları hep birlikte gözetildiğinde; müteveffanın ölümüne neden olan olayın 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesi kapsamında iş kazası olduğu kanaatine varıldığı, her ne kadar tanık beyanları arasında davacının servis beklediği esnada mı yoksa servise binmek için yürüdüğü esnada mı patlamanın meydana geldiği hususunda farklılık olsa da; yukarıda yer verilen Yargıtay ilamları doğrultusunda; hem servis beklendiği esnada hem de servise binmek için yüründüğü esnada kaza meydana gelmesi halinde bu kazanın iş kazası olarak kabul edildiği gerekçesiyle davanın kabulü ile 17.08.2016 tarihinde ...'ın ölümüne neden olan olayın iş kazası olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf yoluna başvurmuşlardır.

B.İstinaf Sebepleri:
Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; yaralananlar arasında işyerinde çalışan 11-12 kişiden kimse olmadığı, servis beklerken zarar görmeleri halinde başka işçilerin de yaralanması gerektiği, hangi tanık beyanlarının esas alındığının gerekçeli kararda tartışılmadığı, davaya konu edilen olayın iş kazası olmadığı, tanıklardan ...’ın mahkemeye verdiği beyan ile Müfettişe verdiği beyan çelişkili olup patlama anında market önünde olduğunu beyan eden tanığın olaydan etkilenmemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu zira patlama esnasında markette hasar oluştuğu, olayın servis beklerken mi yoksa servise giderken mi meydana geldiği noktasının, dosya kapsamında netlik kazanmadığı şayet servis için tüm işçiler Kazım Karabekir Caddesi üzerinde bulunan şubeye yönlendirilseydi tüm işçilerin olaydan etkilenebileceğinin açık olduğunu ayrıca ceza dosyasının değerlendirilmediği iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı şirket vekili istinaf dilekçesinde özetle; ... ...'ın, 17.08.2016 tarihinde iş yeri kapandıktan sonra aynı şube önünde bekleyen ve müvekkili tarafından sağlanan personel servisine keyfi olarak binmediği ve 2 Nisan Polis Karakolu yanından geçerek evine yada çarşıya doğru giderken Karakolu hedef alan terör saldırısının gerçekleştiği ve ...'ın da 23:15 teki patlama sonucu vefat ettiği, müteveffanın şehit olmasında hiç kimsenin kusurunun olmadığı, söz konusu saldırının iş kazası olmadığı, olay nedeni ile Van 2. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2018/87 Esas Sayılı dosyasında yargılamanın devam ettiği, müteveffanın ölüm nedeninin terör eylemi olduğunun ve olayın sosyal risk kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini tespit edileceği, davalı işyerinde çok fazla çalışan olduğu şayet kazalının o gün servis için Kazım Karabekir Şubesi’ne yönlendirilmiş olsaydı daha fazla kişinin olaydan etkilenebileceği, ayrıca, davacı tanık ...’in çalışan olmadığı, işyeri 22.30 da Z raporunun alınması ile kapanış verdiği, 22; 45 ‘de personelin servise binmek suretiyle olay yerinden ayrıldığı ancak kazanın ise; 23; 16 da meydana geldiğini bu sebeplerle mahkeme kararının yerinde olmadığı iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyadaki bilgi ve belgeler tanık beyanları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, ... ...’ın olay tarihinde sigortasız işçi olarak davalı işverene ait ‘’Market’’ işyerinde çalıştığı, Kurum Müfettişi tarafından düzenlenen 25.10.2018 tarihli Rapor ile sigortasız çalıştığının tespit edilerek kaza gününde 1 gün süreyle davalı işveren nezdinde çalışmalarının kayıt altına alındığı, yine Kurumca düzenlenen 15.10.2019 tarihli Rapor’da ise, kazanın iş kazası olarak kabul edilmediği, müfettiş Raporu’nda beyanı alınan işyeri çalışanlarından ...’ın beyanında kazalı... ile Dicle’nin servis beklerken kazaya maruz kaldığını mahkemede alınan beyanında ise; o gün servis beklendiği için işyerinin normalde 22.30 gibi kapanması gerekirken 23.00 gibi kapandığını olay günü ‘’z raporunu’’ 23.00’de aldığını hatırladığını, servis kullanan kişi sayısının normalde fazla olmasına rağmen o gün servis gecikince çoğu çalışanın kendi imkanlarıyla gittiği, sadece işyerinde çalışan olarak kendisi ile birlikte ......, ve .......,ve mağaza müdürü ...’in bulunduğunu, servis beklerken patlamanın olduğunu dile getirdiği, diğer tanık ... ise; Müfettiş Raporu’nda; kaza günü erken ayrıldığını, işyerinde çalışan olarak ...’nin bulunduğunu, servis için bekleyenlerin Maraş Caddesi’nde şubeye yönlendirildiklerini beyan ettiği, Mahkeme de alınan beyanında ise, patlama günü erken ayrıldığını, normalde şube önünden servisin kalktığını ancak olay günü şube önünden mi yoksa diğer şubeden mi kalktığı noktasında bilgi sahibi olmadığının, müfettişe verdiği ifadenin üzerinden uzun zaman geçtiği için orda ne dediğini tam hatırlayamadığını beyan ettiği, olaya bizzat şahit olan ...’ın beyanından ve destekleyen diğer tanık beyanlarından, o gün geciken servisten dolayı işyerinin normal saatten daha geç kapatıldığı ve kazalılar işyeri çalışanları... ve Dicle’nin servis bekleme noktasında iken patlamadan etkilenerek vefat ettikleri dosya kapsamındaki delillerle anlaşıldığı gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
Davalılar vekilleri istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz isteminde bulunmuşlardır.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, davacılar murisi ...'ın 17.08.2016 tarihinde ölümüne neden olan olayın iş kazası olduğunun tespitine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13 üncü maddesi ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

04.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.