YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/6226 E.  ,  2023/6331 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/454 E., 2023/73 K.
KARAR : Kabul

Taraflar arasında görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacılardan ..., ..., ..., ..., ... ve davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin, davalılardan ...'a ait 242319.35 sicil sayılı işyerinde 1987 tarihinde çalışmaya başladığını, ancak, 01.03.1989 tarihinden itibaren sigortalı ile ilgilendirildiğini, işe girdiği tarihten işten çıkarıldığı 15.11.2007 tarihine kadar kesintisiz olarak 222 Sk.No:60 Buca/... adresindeki mobilya mağazasında satış elemanı olarak çalıştığını, işyerinin önceleri davalılardan ... adına kayıtlı iken, 2000 - 2001 tarihlerinde oğlu ...'a devredildiğini, ancak, müvekkilinin çalışmasının kesintisiz devam ettiğini, işyerinin önceki unvanı Pehlivan Ticaret iken, daha sonra Tunaylar Mobilya olduğunu, fakat çalışmalarının diğer davalı Kuruma eksik bildirildiğini belirtip davacı müvekkilinin, işe giriş bildirgesinin verildiği 01.03.1989 tarihinden 15.11.2007 tarihine kadar; davalılara ait işyerinde aralıksız olarak geçen sigortalı çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalılar vekili, davacının, müvekkillerinden ...'a ait işyerinde 01.03.1989 tarihinde çalışmaya başladığını, çalışmaya başlaması ile birlikte Kuruma işe giriş bildirgesinin verildiğini, toplam çalışmasının 120 gün sürdüğünü ve bu çalışmasına ilişkin bildirimlerin yapılarak primlerinin ödendiğini, adı geçenin yukarıda belirtilen çalışması haricinde müvekkiline ait işyerinde çalışmasının bulunmadığını savunup davanın reddini istemiştir.

Davalı Kurum vekili, mahkememize sunduğu cevap dilekçesinde özetle; davacının 18745609 S.S. numaralı özlük dosyasında, davalılardan ...'a ait 242319.35 nolu işyerinden iletilen 01.03.1989 işe alındı tarihli ilk işe giriş bildirgesinin mevcut olduğunu, bu işyerinden davacı adına 01.03.1989 giriş tarihi itibariyle 1989/1 ve 2 nci dönemlerde toplam 120 gün çalışma bildirildiğini, başkaca çalışma kaydına rastlanmadığını, bu nedenle, olayda 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesinde öngörülen 5 yıllık hak düşürücü sürenin söz konusu olduğunu, davacının sürekli çalışma iddiasını yazılı belgelerle kanıtlaması gerektiğini" ileri sürerek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 29.03.2010 tarihli ve 2008/55 E. 2010/198 K. sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
1.Mahkeme kararına karşı davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 16.01.2012 tarihli ve 2010/10446 E.- 2012/193 K. sayılı ilamında; davacı çalışmaları ile ilgili puantaj kayıtları ve ücret tediye bordrolarının asılları işverenden temin edilmeli, getirtilmeli, her iki işverene ait dava konusu dönemde Kuruma verilen tüm dört aylık sigorta primleri bordroları getirtilerek bordrolarda yer alan sigortalıların bilgi ve görgüsüne başvurulmalı, tüm aramalara rağmen bu kişilere ulaşılamadığı takdirde veya bordro verilmeyen dönemlere ilişkin olarak aynı çevrede faaliyet yürüten işverenler ile çalıştırdıkları kişiler yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, anlatımlar arasındaki çelişkiler giderilmeli yönünden bozulmuştur.

B. İkinci Bozma Kararı
1.Bozmaya uyan Mahkemece verilen 11.09.2017 tarihli ve 2012/157 E. 2017/469 K. sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiş; karara karşı davalılar vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

2.Dairemizin 07.06.2018 tarihli, 2017/6279 E. 2019/4899 K. sayılı ilamında; dosyaya getirtilen davalılara ait dört aylık sigorta primleri bordrolarında 31.01.2000 tarihinden sonra çalışanlardan ve aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak dinlenenler dışındakilerden resen belirlenecekler tanık sıfatıyla dinlenilmeli, daha önce dinlenen tanık beyanları ile varsa çelişki giderilmeli, hak düşürücü süre de bu araştırmaya göre değerlendirilerek, sonucuna göre karar verilmelidir yönlerinden bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; Resen seçilen tanıklar ..., ...'ün dinlendiği ve buna göre 19.07.2022 tarihinde bilirkişiden alınan ek rapor da göz önüne alınarak, davacının davalı işveren ...’a ait 242319.35 nolu işyerinde 01.03.1989-23.01.2000 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 3923 gün çalıştığı, 120 günlük çalışmasının kuruma bildirildiği 3803 günlük çalışmasının bildirilmediğinin tespitine, davalı ...’a ait 1277423.35 nolu işyerinde 24.01.2000-31.01.2000 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle çalıştığı ve belirtilen tarihler arası çalışmanın kuruma bildirilmediğinin tespitine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılardan ..., ..., ..., ..., ... ve davalılar vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacılar ..., ..., ..., ..., ... vekilleri, yeterli inceleme yapılmadığı, murislerinin 15.11.2007 tarihine kadar çalıştığı, davalılar Kurum ve ..., ... vekilleri çalışmanın ispatlanamadığı yönlerinden mahkemece verilen kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacılar murisinin 01.03.1989-15.11.2007 tarihleri arasında çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin 2 nci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin 7,8,9 uncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrası ve 506 sayılı Kanun'un 79 ncu maddesidir.

3. Değerlendirme
İnceleme konusu dosyada; Davacılar murisleri ...'in 01.03.1989-15.11.2007 tarihleri arasında davalılar nezdinde çalıştığının tespitini talep etmişler, mahkemece murisin 01.03.1989-23.01.2000 döneminde ..., 24.01.2000-31.01.2000 döneminde ... nezdinde çalıştığına karar verilmiştir. 31.01.2000 tarihli yoklama fişiyle ...'ın 24.01.2000 tarihinde 222. Sok., No:60 Buca/... adresinde mobilya alım satım işine başladığı tespit edilmiş olup, söz konusu iş yeri 01.05.2006-30.09.2007 tarihleri arasında kanun kapsamındadır. Diğer yandan ...'ın 27.11.2004 tarihli işi bırakma bildirimi üzerine 03.12.2004 tarihli yoklama fişinde aynı adresde şube iş yeri olarak mobilya satış işine devam ettiği tespit edilmiştir.

Mahkemece ...'a ait iş yerinin faaliyetinin araştırılması gerekmektedir. Bu kapsamda ...'a ait vergi kaydı ile faaliyetine ilişkin diğer bilgi ve belgeler celp edilmeli, ilgili belediye başkanlığından iş yerinin faaliyetiyle ilgili bilgi ve belgeler istenilmeli, iş yeri adresinde zabıta araştırması ile talep edilen dönemde çalışması olan komşu iş yeri işverenleri ve bordrolu çalışanları tespit edilerek beyanları alınmalı, dosyada daha önce dinlenen komşu iş yeri tanıklarının tekrar beyanları alınmalı, tanıklara ilişkin çalışma kayıtları celp edilerek tanık beyanları denetlenmeli, beyanlar arasında çelişki oluşması halinde bu çelişkiler giderilmeli, elde edilecek sonuç değerlendirilmek suretiyle karar verilmelidir.

Mahkemece yukarıda belirtilen hukuki ve maddi olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1-Temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA,Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgililere iadesine,

05.06.2023 gününde oybirliğiyle karar verildi.