YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/11150 E.  ,  2023/12621 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/327 E., 2023/1373 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 16. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/98 E., 2021/239 K.

Taraflar arasındaki kesilen ölüm aylığının yeninden bağlanması gerektiğinin ve borçlu olmadığının tespiti ile aksine Kurum işleminin iptali davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, 14.02.1965 tarihinde ... ile evlendiği; ... 12. Aile Mahkemesi'nin 2006/585 Esas 2006/554 Karar sayılı dosyası ile boşandığı; Boşanma sonrasında davacıya, SGK tarafından 2006 yılında annesinden ve babasından dolayı aylık bağlandığı; eski eşinin ...'da ikamet eden kız kardeşi ile oturmaya başladığı; davacının da ...'de kızı ile yaşamaya başladığı; 2011 yılında kızına kanser teşhisi konulması nedeniyle ... gelerek, kızı ve oğlu ile birlikte yaşamaya başladıkları; 2011-2017 yılları arasında kızı ile birlikte ... adresinde yaşadığı; eski eşinin de 2006-2014 yılları arasında kız kardeşi ile 2014 yılından itibaren de oğlu ... ile birlikte ..... adresinde oturdukları; 2015 yılında eşi ...'a koah teşhisi konulduğu; sağlık problemleri nedeniyle, davacının eşinin bakımı ile oğulları ...'ın ilgilenmeye başladığı; eşinin hiçbir geliri ve aylığının bulunmadığı; davacının da şeker, tansiyon, kolestrol, diz ağrıları ve kanser rahatsızlıklarının bulunduğu; ayrı bir ev ve bakıcı tutulamaması nedeniyle eski eşi ...'ın 2 ay gibi geçici bir süre davacının evine yerleştirildiği; Kurum tarafından davacı ile eşinin durumları yeterince incelenmeden, birlikte yaşadıkları gerekçesi ile rapor düzenlendiği; davacı ile eski eşinin zorunlu sebeplerle geçici olarak bir evin farklı odalarını kullanmak durumunda kaldıkları; davacı ile eski eşinin 2006 yılından beri 13 yıldır ayrı yaşadıkları; bu süre içerisinde hiçbir zaman bir arada yaşamadıkları; sadece çocukları tarafından hastaneye götürülürken vs zorunlu ve geçici sebeplerle bir araya geldikleri iddiasıyla davacıya kız çocuğu sıfatıyla bağlanan yetim aylığının boşanılan eşle fiilen birlikte yaşadıkları gerekçesi ile 5510 sayılı Kanun hükümleri gereğince kesilmesine dair Kurum işleminin iptali ile kesilme tarihi itibariyle yeniden bağlanması gerektiğinin ve borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının 03.10.2006 tarihinden eşinden boşandığı ve babası ile annesinden 2006 yılından itibaren yetim aylığı bağlandığı, ancak ihbar üzerine başlatılan denetimde boşandığı eşi ile fiilen birlikte yaşadığının tespit edilmesi üzerine aylıklarının kesildiği, işlemlerin yerinde olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi tarafından; tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesi sonucunda, davanın boşanmadan sonra birlikte yaşama iddiası ile aylığın kesilmesi işleminin ve çıkarılan borcun iptali ile aylıkların ödenmesi istemine ilişkin olduğu; davacı hakkında düzenlenen denetim tutanağı ve dayanakları, tutanak tanıklarının duruşma beyanları; dava konusu dönemde davacı ve boşandığı eşinin aynı hastaneye gittikleri; aynı doktora muayene oldukları ve yakın tarihlerde aynı eczaneden ilaçlarını aldıklarına ilişkin kurum kayıtları, muhtar ve aza olarak görevli kamu tanıkları, komşu tanıkları, yapılan araştırmalar ve tüm dosya kapsamına göre, özellikle somut verilere dayalı, boşanma tarihinden sonra 14 kez aynı gün aynı hastanede muayene olma, 6 kez aynı gün aynı eczaneden ilaç alma tespitlerine dayalı 10.12.2018 tarihli denetim raporu ve denetim tanığı Güner'in duruşma beyanlarına göre aksine tanık beyanlarına itibar edilmeyerek davacının boşanmadan sonra boşandığı eşi ile birlikte yaşamaya devam ettiği kanaatine varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının, 14.02.1965 tarihinde ... ile evlendiği; iki çocukları bulunduğu; 13.09.2006 tarihinde boşandıkları ve Kurum tarafından 2006 yılında annesinden ve babasından aylık bağlandığı; boşanmanın ardından davacının, eski eşi ..., ...’da ikamet eden kızkardeşi...’in yanına taşındığı ve onunla birlikte yaşamaya başladığı, ikametgâh adresini de bu adrese aldırdığı; bu dönemde davacının kızı ...'in, ... adresindeki evde yaşamaya devam ettiği; oğlu ...'ın ise ... Bornova’da çalışmaya başladığı ve annesi ile beraber... Bornova adresinde yaşamaya başladığı; 2011 yılında, davacının kızı ...’e kanser (lenfoma) teşhisi konulduğu, davacı ve oğlu ...'ın, ...’ya geri döndüğü ve hep birlikte.....’de yaşamaya başladıkları; 2014 yılında davacının oğlu ...'ın evlendiği ve ...’ın evlenerek ayrı eve çıkması üzerine davacının eski eşi (...’ın babası) ..., oğlunun yanına taşındığı ve oğlu ve gelini ile birlikte, ... nolu evde yaşamaya başladığı; davacının oğlu ..., gelini Yeşim ve eski eşi ... ev değiştirerek ..... No: 37/10 adresine taşındığı; 2017 yılında, kızı ...'in ... adresinde mukim evi satın aldığı ve davacının, kızı ... ile birlikte bu adreste ikamet etmeye başladığı; davacı ve eski eşi ...'ın, hiçbir zaman birlikte yaşamadıkları; toplam 10 kamu ve denetim tanığı dinlendiği, 3 kamu tanığının da yazılı beyanlarıın alındığı; davacı ve eski eşinin, yaşlı ve hasta olup kendi bakım ve ihtiyaçlarını kendileri karşılayamadıkları; eşin yargılama sırasında vefat ettiği; oğlunun, annesini hastaneye götüreceği zaman babası ...’ı da yanına aldığı, her ikisini birlikte hastaneye götürdüğü ve eczaneden ilaçlarını aldığı; aksi durumun hayatın olağan akışına aykırı olduğu; oğlun aynı sokakta yaşayan, yaşlı anne ve babasını farklı günlerde hastaneye götürmesi ve reçete edilen ilaçları farklı günlerde, farklı eczanelerden satın almasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu; eşin ilerleyen KOAH hastalığı nedeniyle evde yalnız bırakılması hayati risk oluşturduğundan sonraki süreçte işe girmediği, çoğu zaman evde babası ile ilgilendiği; tanık ...'ın 76-77 yaşında olduğu; diğer tüm tanıkların beyanlarının davacı lehine olduğu iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının, 1965 yılında evlendiği, 2006 yılında boşandığı; davacıya babasından ve annesinden dolayı ölüm aylığı bağlandığı; davacının boşandığı eşi ile birlikte yaşadığı gerekçesiyle Kuruma ihbar yapıldığı; bunun üzerine Kurum tarafından araştırma ve inceleme başlatıldığı; 2018 yılında yapılan fiili denetim esnasında, çevre araştırması bölümünde komşuların bir kısmının beyan vermekten çekindiği; bazı kişiler beyanlarında, davacının boşandığı eşi olan ...'ın oğlu ... ile birlikte oturduğunun belirtildiği ve söz konusu kişinin oturduğu aparmanın yöneticisi olan ... beyanında binada ... adlı birinin oturmadığını, belirtilen adreste ... isimli kişi (davacı ile boşanılan eşin oğlu olan şahıs) ile eşinin oturduğunu, yine tanık olarak dinlenen Halit isimli şahıs beyanında, davacının eşi ve kızı ile birlikte oturduğunu, eşinin koah hastası olduğunu, binanın her katında sandalye bulunduğunu ve dinlenerek çıktığını belirttiği; medula kayıtlarında davacı ile boşanılan eşin bir çok defa aynı sağlık kuruluşunda aynı tarihte tedavi oldukları, yine aynı eczaneden aynı tarihlerde ilaç aldıkları; yine bir kısım tanıklarda davacının ayrı yaşadığını belirttikleri gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz isteminde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı iddiasına dayalı olarak kesilen ölüm aylığının yeninden bağlanması gerektiğinin ve borçlu olmadığının tespiti ile aksine Kurum işleminin iptali davasıdır.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 56 ncı maddesi ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

11.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.