YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/10420 E.  ,  2023/12482 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1278 E., 2023/1220 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 8. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/313 E., 2023/91 K.

Taraflar arasındaki hizmet ve sigorta primine esas kazancın tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne verilmiştir.

Kararın davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili ile davalı vekili tarafından temyiz edilmekle ; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde müvekkilinin 05.10.1999 tarihinde davalı Üniversite Teknik Eğitim Fakültesi Yapı Bölümünde okutman olarak işe başladığını, 03.01.2002- 03.10.2007 tarihleri arasında da aynı Üniversitenin Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümünde Öğretim Görevlisi olarak çalıştığını, 2007-2012 yılları arasında üniversitenin meslek yüksek okulu inşaat teknolojisi programında öğretim görevlisi olarak görev yaptığını, davalı üniversitenin uyguladığı psikolojik baskı nedeni ile 03.07.2012 tarihinde haklı neden ile iş akdini fesih ettiğini, iş veren tarafından verilen sigorta primleri dökümünü incelendiğinde çalışmaya başladığı günden bugüne kadar sigortasının aldığı gerçek ücret üzerinden değil de asgari ücret üzerinden yapıldığını ve sigortasının işe başlangıç tarihi olan 05.10.1999 değil de 2005 yılının Nisan ayından itibaren gerçekleştirildiğini, müvekkilinin gerçek işe başlangıç tarihi ve gerçek ücret üzerinden tespitinin yapılması amacıyla Sgk'ya başvuruda bulunduğunu, 1999 Ekim-2001 Eylül arası 1175 USD, 2011 Ekim, 2012 Ağustos arası ise gerçek maaşının 2722,07 USD olduğunu belirterek sigorta başlangıç tarihinin 05.10.1999 tarihi olarak tespitine, sigorta prim hesabına esas olan aylık maaşlarının yıllara göre belirtilen miktarlar üzerinden hesaplanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı iş veren vekili cevap dilekçesinde mütevelli heyeti başkanlığının 01.07.2002 tarihli kararı ile herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna bağlı olmayan personelin emekliliğe esas sosyal güvenlik primlerinin isteğe bağlı sigorta kapsamında ödenmesini sağladığını, ancak isteğe bağlı sigorta kapsamında yer alan personel sağlık sigortasından faydalanmadığından personelin hastane, teşhis ve tedavi giderinin üniversite bütçesinden karşılandığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Feri müdahil Kurum vekili ise davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilerek, davacının davalıya ait iş yerinde 15.10.1999-31.03.2005 tarihleri arasında hizmet akdi ile çalıştığının tespitine, Sigorta başlangıç tarihinin 15.10.1999 olarak tespitine, davacının 15.10.1999- Ağustos 2012 tarihleri arasındaki kazançlarının tabloda belirtildiği şekilde en son 2.722,07 USD olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davalı Üniversite Rektörlüğü vekili istinaf başvuru dilekçesinde; üniversite bünyesinde görev yapan davacının yabancı ülke tazminatı hariç net ücreti üzerinden sigorta bildirimlerinin yapıldığını ve milletler arası mevzuat hükümlerine uygun olduğunu, hak düşürücü sürenin geçtiğini, kararın gerekçeden yoksun olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

2.Feri müdahil Kurum vekili istinaf başvuru dilekçesinde; bildirimin işveren tarafından yapılması nedeniyle davalı Kurumun tesis etmiş olduğu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığını belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın reddini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 14.10.1999 tarihine kadar 5434 sayılı Kanun kapsamında çalıştığı, 2002/Ekim ile 30.11.2003, 01.06.2004 ile 01.04.2005 tarihleri arasında isteğe bağlı sigortalı, 01.04.2005 ile 31.08.2012 tarihleri arasında davalıya ait 1055946 sicil numaralı işyerinden asgari ücret seviyesinden hizmetlerinin bildirildiği, işveren tarafından gönderilen belgelere göre 05.10.1999 tarihinden itibaren işyerinde sürekli çalıştığının anlaşıldığı, bilirkişi raporuna göre; işyeri özlük dosyasında bulunan bordro bilgileri dökümü adlı ay be ay bildirilen ve dolar olarak ödendiği anlaşılan belgeye dayalı olarak ödeme tarihlerindeki kur esas alınarak TL olarak sigorta primine esas kazançların belirlendiği bordro bilgileri dökümüne esas banka dökümanlarının saklama süreleri dolduğu için ulaşılamadığı, alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli ve hüküm kurmaya yeterli görüldüğünden mahkemenin kısmen kabule dair maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı..." gerekçesiyle mahkeme kararı yerinde bulunarak istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı vekili özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürülen hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesi, 4857 sayılı Kanun'un 32 nci maddesi

3. Değerlendirme
1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, kanunun açık hükmüne aykırı görülen hususlara ve özellikle hükme esas alınan kusur raporundaki tespitlerin dosya kapsamı ve dairemizce kabul edilen ilkelere uygun olması nedeniyle aşağıdaki bent dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davacının prime esas kazancına yönelik tespit yönünden hükümde belirtilen miktarlarda USD ile çalıştığının tespitine dair karar verilmesi isabetsizdir. 4857 sayılı İş Kanunun 32 nci maddesinin 2 nci fıkrası " (Değişik fıkra: 17.04.2008-5754 S.K./85.mad.) Ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkak kural olarak, Türk parası ile işyerinde veya özel olarak açılan bir banka hesabına ödenir. Ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkak, yabancı para olarak kararlaştırılmış ise ödeme günündeki rayice göre Türk parası ile ödeme yapılabilir." hükmüne amir olup, İlk Derece Mahkemesince davacının aylık ücretinin ödeme günündeki rayice göre Türk Lirası üzerinden belirlenmesi gerekmektedir. Dikkat edilmesi gereken diğer bir husus ise döviz üzerinden ücret tespiti yapılırken, 506 sayılı Kanun'un 78/son maddesi kapsamında o dönemdeki prime esas kazanç tavanı göz önüne alınarak belirleme yapılması gerekmektedir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

06.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.