YARGITAY 1. CEZA DAİRESİ

1. Ceza Dairesi         2023/4668 E.  ,  2023/7672 K.
"İçtihat Metni"
K A N U N Y A R A R I N A
B O Z M A

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi
SAYISI : 2022/3070 değişik iş
HÜKÜMLÜ : ...
İNCELEME KONUSU
KARAR : İtirazın reddine
KANUN YARARINA
BOZMA YOLUNA
BAŞVURAN : Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcılığı
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : İlgili kararın kanun yararına bozulması

Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçundan Sincan 2 Nolu Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü bulunan ...'in, 17.04.2022 tarihinde havalandırmaya çıkarılmama nedeninin bildirilmesi talebinde bulunması üzerine, havalandırma bahçelerinde tadilatın hafta sonu yapıldığı ve personel sayısının yetersizliği nedeniyle spor salonları ve farklı bir yerde havalandırma faaliyeti yaptırılmadığına dair anılan İnfaz Kurumu İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığının 21.04.2022 tarihli ve 2022/425 sayılı kararına karşı yapılan şikayetin kabulü ile anılan kurumun havalandırma alanlarında bakım ve tadilat yapması durumunda hüküm özlünün günlük havalandırma imkanından yararlanması için gerekli tedbirleri almasına ve imkan sağlamasına ilişkin ... 2.
İnfaz Hakimliğinin 02.06.2022 tarihli ve 2022/2898 Esas, 2022/3503 Karar sayılı kararına yönelik itirazın reddine dair merci ... 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 28.06.2022 tarihli ve 2022/3070 değişik iş sayılı kararı ile ilgili olarak;

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 04.04.2023 tarihli ve 94660652-105-06-23876-2022-Kyb sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 25.05.2023 tarihli ve 2023/41932 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü;

I. İSTEM
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 25.05.2023 tarihli ve 2023/41932 sayılı kanun yararına bozma isteminin;
“Her ne kadar ... 2. İnfaz Hakimliğince "....tutuklunun havalandırma imkanından yararlanamamasının tutukludan kaynaklanmadığı, ceza infaz kurumunun tutuklu ve hükümlülerin günlük havalandırmaya çıkma imkanlarından yararlandırılmaları için gerekli tedbirleri alarak ve imkanları sağlayarak havalandırma bahçesinde tadilat ve beton dökme gibi işlemleri yapması gerektiği, ceza infaz kurumunun belirtilen tarihlerde tutukluyu günlük havalandırma imkanından yararlandırmamasına ilişkin işlem ve uygulamasının yerinde, usul ve yasaya uygun olmadığı" şeklinde gerekçe ile şikayetin kabulüne karar verilmiş ise de;
İlgili mevzuat incelendiğinde;
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunu’nun "Yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumları " başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının, "Madde 9- (1) Yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumları, iç ve dış güvenlik görevlilerine sahip, firara karşı teknik, mekanik, elektronik ve fizikî engellerle donatılmış, oda ve koridor kapıları sürekli kapalı tutulan, ancak mevzuatın belirttiği hâllerde aynı oda dışındaki hükümlüler arasında ve dış çevre ile temasların geçerli olduğu sıkı güvenlik rejimine tâbi hükümlülerin bir veya üç kişilik odalarda barındırıldıkları tesislerdir. Bu kurumlarda bireysel veya grup hâlinde iyileştirme yöntemleri uygulanır.",
Aynı Kanun'un "Hapis cezalarının infazında gözetilecek ilkeler" başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının, "(1) Hapis cezalarının infaz rejimi, aşağıda gösterilen temel ilkelere dayalı olarak düzenlenir:
a) Hükümlüler ceza infaz kurumlarında güvenli bir biçimde ve kaçmalarını önleyecek tedbirler alınarak düzen, güvenlik ve disiplin çerçevesinde tutulurlar.
b) Ceza infaz kurumlarında hükümlülerin düzenli bir yaşam sürdürmeleri sağlanır. Hürriyeti bağlayıcı cezanın zorunlu kıldığı hürriyetten yoksunluk, insan onuruna saygının korunmasını sağlayan maddî ve manevî koşullar altında çektirilir. Hükümlülerin, Anayasada yer alan diğer hakları, infazın temel amaçları saklı kalmak üzere, bu Kanunda öngörülen kurallar uyarınca kısıtlanabilir.
c) Cezanın infazında hükümlünün iyileştirilmesi hususunda mümkün olan araç ve olanaklar kullanılır. Hükümlünün kanun ve yönetmeliklerle tanınmış haklarının dokunulmazlığını sağlamak üzere cezanın

infazında ve iyileştirme çabalarında kanunîlik ve hukuka uygunluk ilkeleri esas alınır.
d) İyileştirmeye gereksinimleri olmadığı saptanan hükümlülere ilişkin infaz rejiminde, bu hükümlülerin kişilikleriyle orantılı bireyselleştirilmiş programlara yer verilmesine özen gösterilir ve bu hususlar yönetmeliklerde düzenlenir.
e) Cezanın infazında adalet esaslarına uygun hareket edilir. Bu maksatla ceza infaz kurumları kanun ve yönetmeliklerin verdiği yetkilere dayanarak nitelikli elemanlarca denetlenir.
f) Ceza infaz kurumlarında hükümlülerin yaşam hakları ile beden ve ruh bütünlüklerini korumak üzere her türlü koruyucu tedbirin alınması zorunludur.
g) Hükümlünün infazın amacına uygun olarak kanun ve yönetmeliklerin belirttiği hükümlere uyması zorunludur.
h) Kanunlarda gösterilen tutum, davranış ve eylemler ile kurum düzenini ihlâl edenler hakkında Kanunda belirtilen disiplin cezaları uygulanır. Cezalara, Kanunda belirtilen merciler, sürelerine uygun olarak hükmederler. Cezalara karşı savunma ve itirazlar da Kanunun gösterdiği mercilere yapılır.",
5275 sayılı Kanun'un "Beden eğitimi" başlıklı 87 nci maddesinin birinci fıkrasının, "(1) Hükümlünün toplumsal, ruhsal ve bedensel gelişmelerini sağlamak amacıyla fizik ve ruhsal sağlık durumlarının elverdiği ölçüde spor, beden eğitimi ve eğlendirici etkinliklere katılmasına müsaade olunur ve olanaklar ölçüsünde yer ve araç sağlanır.
(2) Açık havada çalışmayan veya kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüye, hava koşulları elverdiği ölçüde, günde en az bir saat açık havada gezinmek olanağı verilir. Bu süre içerisinde bireysel spor da yapılabilir. Kurum dışındaki etkinliklere açık ceza infaz kurumları ile çocuk eğitimevlerinde bulunan hükümlüler katılabilirler.",
Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmeliğin " Beden eğitimi ve etkinliklere katılma" başlıklı 92 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarının, "(1) Hükümlünün toplumsal, ruhsal ve bedensel gelişmelerini sağlamak amacıyla fizik ve ruhsal sağlık durumlarının elverdiği ölçüde spor, beden eğitimi ve eğlendirici etkinliklere katılmasına müsaade olunur ve olanaklar ölçüsünde yer ve araç sağlanır.
(2) Açık havada çalışmayan veya kapalı kurumlarda bulunan hükümlüye, hava koşulları elverdiği ölçüde, günde en az bir saat açık havada gezinmek olanağı verilir. Bu süre içerisinde bireysel spor da yapılabilir. Kurum dışındaki bu tür etkinliklere açık kurumlar ile çocuk eğitimevlerinde bulunan hükümlüler katılabilir",
4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu'nun "İnfaz hâkimliklerinin görevleri" başlıklı 4 ncü maddesinin konuyla ilgili birinci fıkrasının, "1. Hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri, barındırılmaları, ısıtılmaları ve giydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin sağlanması, bedensel ve ruhsal sağlıklarının korunması amacıyla muayene ve tedavilerinin yaptırılması, dışarıyla ilişkileri, çalıştırılmaları gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.”

"İnfaz hâkimliğine şikâyet ve usulü" başlıklı 5 ... maddesinin konuyla ilgili birinci fıkrasının, " Madde 5 – Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabilir." ve
"İnfaz hâkimliğince şikâyet üzerine verilen kararlar" başlıklı 6 ncı maddesinin konuyla ilgili ikinci ve üçüncü fıkralarının ise, "Şikâyet başvurusu üzerine infaz hâkimi, duruşma yapmaksızın dosya üzerinden bir hafta içinde karar verir; ancak, gerek gördüğünde karar vermeden önce şikâyet konusu işlem veya faaliyet hakkında re’sen araştırma yapabilir ve ilgililerden bilgi ve belge isteyebilir; ayrıca ceza infaz kurumu ve tutukevi ile ilgili Cumhuriyet savcısının da yazılı görüşünü alır. (Ek cümleler: 22.7.2010 - 6008/5 md.) Disiplin cezasına karşı yapılan şikâyet üzerine infaz hâkimi, hükümlü veya tutuklunun savunmasını aldıktan ve talep edilen diğer delilleri toplayıp değerlendirdikten sonra kararını verir. Hükümlü veya tutuklu, savunmasını, hazır bulunmak ve vekaletnamesini ibraz etmek koşuluyla avukatıyla birlikte veya avukatı aracılığıyla yapabilir. İnfaz hâkimi gerekli görmesi durumunda hükümlü veya tutuklunun savunmasını ceza infaz kurumunda da alabilir.
İnfaz hâkimi, inceleme sonunda şikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse, verilen kararın veya yapılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir." şeklinde düzenlendiği,
Yukarıda yer alan düzenlemelere göre,
Beden eğitimi ve boş zaman etkinlikleri kapsamında yer alan havalandırma faaliyetinin kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüye, hava koşulları elverdiği ölçüde, günde en az bir saat yararlandırılması gerektiği, ancak hükümlüye tanınan hakların 5275 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ve 87 nci maddenin birinci fıkrası gereğince mümkün olan araç ve olanaklar ölçüsünde kullanılacağından, hakkın kullanılmasıyla ilgili ilgili ceza infaz kurumları ve tutukevlerince sınırlandırma getirilebileceği,
Hükümlü ve tutuklunun ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulundukları sırada haklarında yapılan işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetlerinin de İnfaz Hakimliklerince değerlendirileceği, değerlendirme sırasında yapılacak denetimin sınırları ile ilgili kanun ve mevzuatta açıkça bir düzenlemeye yer verilmediği, ancak infaz hakimliklerinin, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinin görevini kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, ayrı bir eylem ve işlem niteliğinde veya kurumun takdir yetkisini kaldıracak biçimde karar veremeyeceği, denetimin, eylem ve işlemin yürürlükteki ilgili mevzuata aykırı olup olmadığı yönüyle değerlendirilmeye tabi tutulması gerektiği, yerindelik denetimi kapsamında kalan hususların infaz hakimliğinin görev alanı dışında kaldığı,
Somut incelemeye konu dosyada,
Hükümlü 18.04.2022 tarihli dilekçesi ile beden eğitimi kapsamında olan havalandırma faaliyetinin 17.04.2022 tarihinde neden kullanılmadığı hususunun yazılı olarak bildirilmesi talebinde bulunduğu, anılan İnfaz Kurumu İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığının 21.04.2022 tarihli ve 2022/425 sayılı kararı

ile havalandırma bahçelerinde onarım ve beton dökme çalışmaları başladığı, hafta içi hükümlü ve tutukluların kurum içi faaliyetlerinin çok olmasından dolayı güvenlik riski nedeniyle tadilatın hafta sonuna bırakıldığı ve personelin sayısının yetersizliği nedeniyle spor salonu veya farklı bir yerde havalandırma faaliyetinin yapılamadığının belirtildiği işlem ile ilgili hükümlü tarafından şikayette bulunulması üzerine, İnfaz Hakimliğince, İdare ve Gözlem Kurulu yerine geçerek kurum olanakları ve güvenliğini doğrudan etkileyecek şekilde esastan bir inceleme yapılarak kabulüne karar verildiği gözetilmeden, itirazın bu yönden kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir.”
Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE
1. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309 uncu maddesinin, (1), (2) ve (3) üncü fıkraları;
(1) Hâkim veya mahkeme tarafından verilen ve istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen karar veya hükümde hukuka aykırılık bulunduğunu öğrenen Adalet Bakanlığı, o karar veya hükmün Yargıtayca bozulması istemini, yasal nedenlerini belirterek Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı olarak bildirir.
(2) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, bu nedenleri aynen yazarak karar veya hükmün bozulması istemini içeren yazısını Yargıtayın ilgili ceza dairesine verir.
(3) Yargıtayın ceza dairesi ileri sürülen nedenleri yerinde görürse, karar veya hükmü kanun yararına bozar.”
Şeklinde düzenlenmiştir.

2. 4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu’nun 4 ve 6 ncı madde hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, İnfaz Hakimliğinin görevinin ceza infaz kurumunda yer alan tutuklu ve hükümlülere ilişkin cezaevi idaresinin eylem ve işlemlerinin şikayet yolu ile kanun veya diğer mevzuat hükümleri ile hukukun genel ilkelerine uygunluğunun denetlenmesine ilişkin olduğu, İnfaz Hakimliğince hükümlü veya tutuklu tarafından yapılan şikayetin kabulü halinde cezaevi idaresi tarafından verilen kararın veya yapılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verilebilecektir, ancak idarenin yerine geçerek bir karar verilmesi mümkün değildir.

3. Somut olayda, hükümlünün şikayetinin kabulüne karar verildikten sonra şikayete konu hükümlünün talebi ile ilgili olarak cezaevi idaresi tarafından yapılan işlemin iptaline karar verilmesi ile yetinilmesi gerekirken, iptal kararından sonra idarenin yerine geçerek “kurumun havalandırma alanlarında bakım ve tadilat yapması durumunda hüküm özlünün günlük havalandırma imkanından yararlanması için gerekli tedbirleri almasına ve imkan sağlanmasına” şeklinde karar verildiği anlaşılmakla, itirazın bu sebeple kabulü yerine reddine dair itiraz merciince verilen karar Kanun’a aykırı olup, kanun yararına bozma talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir.

III. KARAR
1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,

2. ... 1. Ağır Ceza Mahkemesince verilen 28.06.2022 tarihli ve 2022/3070 değişik iş sayılı kararın 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

08.12.2023 tarihinde karar verildi.