İSTANBUL 21. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2021/36 Esas
KARAR NO : 2024/109

DAVA : Tazminat (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 20/01/2021
KARAR TARİHİ : 20/02/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Tarafların Talepleri
Davacı vekilinin 20/01/2021 tarihli dava dilekçesinde özetle: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalı arasında ... Hizmet Alım işi için 08.10.2018 tarihinde 36 ay süreli (09.10.2018-08.10.2021) hizmet alımına ilişkin sözleşme imzalandığını, davalı şirketin Covid-19 pandemisini mücbir sebep göstererek 2020/5 Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'nde yer alan hükümlere uygun olmadan sözleşmeyi tek taraflı Jeshettiğini, davalının sözleşmeyi feshetmesi üzerine davalı şirkete hitaben yazılan ... tarihli ve ... Sayılı yazı ile; talep edilmiş olunan mücbir sebep dolayısıyla sözleşme feshinin ... - sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi hükümleri açısından yetersiz bulunduğu belirtilerek konu ile ilgili görüşmek üzere Bölge Müdürlüğüne gelinmesini gelinmediği takdirde sözleşme hükümleri gereği sözleşmenin feshedileceğinin belirtildiğini, bunun 4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 20/b bendi uyarınca sözleşmenin feshedildiğini, davalı şirketin sözleşmeyi feshinin yasaya ve taraflar arasında imzalanan sözleşme hükümlerine aykırı olduğunu, ilgili yasa ve sözleşme hükümleri gereğince sözleşmenin feshedilmesinden dolayı müvekkilinin uğramış olduğu zararları davalı şirketten tazminini talep etme hakkı bulunduğunu, Durum Tespit Tutanağı'nın hazırlanabilmesi için davalı şirketin 26.08.2020 tarihinde Bölge Müdürlüğü'ne davet edildiğini ancak şirket yetkilisi veya imza yetkilisinin anılan tarihte Bölge Müdürlüğüne gelmediğini, bunun haricinde 01.07.2020 - 19.07.2020 tarihlerini kapsayan hakedişin hazırlanabilmesi için de şirketin yetkilisi veya imza yetkilisi vekili 05.08.2020 tarihinde Bölge Müdürlüğünde bulunması, hazır bulunmaması halinde hakedişin resen hazırlanacağı ilgili şirkete yazılı olarak bildirildiğini, Bölge Müdürlüğü Komisyonu marifetinde 26.08.2020 tarihinde "Durum Tespit Tutanağı” hazırlanarak müvekkilinin uğradığı zararın tespit edildiğini, aynı zamanda davalı şirketin 1-19.07.2020 tarihlerini kapsayan hakediş alacağı Bölge Müdürlüğü'nde resen hesaplanarak 119.774,87-TL olduğunun tespit edildiğini, müvekkilinin uğradığı zararın hakedişten mahsubu sonucunda davalı şirketin müvekkili 105.324,17-TL zarara uğrattığının tespit edildiğini, sözleşmenin feshinden 20.07.2020- 31,08.2020/01.08.2020-31.10.2020 tarihleri arasında dava dışı ... A.Ş. isimli şirketten hizmet alımı için sözleşme imzalandığını, davalı şirket ihalede teklif vermeseydi ihale en avantajlı 2. Teklif ... Şti.'ne verileceğini, Bu durumda müvekkilinin uğradığı menfi zararın 105.826,59-TL olduğunu, meydana gelen menfi zararın 31.10.2020 tarihine kadar belirlenmiş olduğunu, 31.10.2020 tarihinden sonrası için meydana gelecek menfi zararı talep etme haklarının saklı olduğunu, davalı şirket ile ... ihale kayıt numarası ile yapılan ve feshedilen ihale ilan bedelinin masrafının KDV hariç 800,00-TL olduğunu, sözleşmenin 11.2 maddesine istinaden davalının Ocak 2019 yılında alınmayan 46.617,77 TL ile Ocak 2020 yılında alınmayan 21.572,50 TL olmak üzere toplam 68.190,27-TL tutarındaki asgari ücret farklarından doğan ve alınmayan ek kesin teminat bedelini ödeme yükümlülüğünün bulunduğunu, sözleşmenin feshinden kaynaklı fesihname damga vergisi olan 3.751,09-TL'nin davalı şirket tarafından ödenmesi gerektiğini, davalı şirkete sehven fazla ödendiği tespit olunan 46.531,09-TL hakediş bedelinin olduğunu, zararların tazmini için davalı şirkete ... tarihli ve ... sayılı yazı gönderildiğini fakat davalı tarafından zararın karşılanmadığını beyan ederek KDV hariç 105.324,17-TL zararın zararın doğduğu ihale tarihi olan 09.210.2018 tarihinden itibaren gecikme zammı ve gecikme zammı KDV'si ile birlikte davalıdan tazmini ile müvekkiline ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep dava etmiştir.
Davalı tarafa dava dilekçesi ekli usulüne uygun davetiye gönderilmiş, davalı yasal süresi içerisinde mahkememize cevap dilekçesi sunmamıştır.
B.Uyuşmazlık, Deliller, Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe
Dava, taraflar arasındaki sözleşme yükümlülüklerinin taraflarca ihlal edilip edilmediği, taraflarca gerçekleştirilen fesihlerin haklı olup olmadığı, davacının fesih nedeniyle zararının olup olmadığı, zarar var ise bu zararın miktarı hususlarına ilişkin tazminat davasıdır.
Dilekçeler aşaması tamamlanmakla mahkememizin ön inceleme duruşmasında dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiştir. Dava şartlarına ilişkin eksik ve incelenmesi gereken ilk itiraz bulunmadığı anlaşıldıktan sonra tarafların sulh olma imkanı bulunmadığından uyuşmazlık noktaları belirlenip tahkikat aşamasına geçilmiş, deliller toplanıp bilirkişi raporu alınmak suretiyle sonuca gidilmiştir.
Mahkememizce görevlendirilen bilirkişi Borçlar Hukukçusu ..., Kamu İç Denetçisi ... ve SMMM ...'ın hazırladığı 27/09/2021 tarihli bilirkişi raporunda;"...Taraflar arasındaki ilişkinin özel hukuk ilişkisi niteliğinde olduğu, davalı fesih talebinin mücbir sebep kapsamında olduğu anlaşıldığından, davacı İdarenin fesih talebinin - Cumhurbaşkanlığının - ... Sayılı Genelgesi hükümleri gereği değerlendirme ve karar için Hazine ve Maliye Bakanlığı'na gönderilmesinin gerekip gerekmediğini yönündeki takdirin Sayın Mahkemeye ait olduğu, Taraflar arasındaki sözleşmenin davalı tarafından sözleşmenin 28. Maddesine göre mücbir sebep nedeniyle feshedilmiş olduğu, davalının feshi ile sözleşmenin ileriye etkili şekilde sona ermiş olduğu, bu durumda davacının zararlarını talep etmesinin mümkün olmadığı, Fesih halinde ancak olumlu zararların talep edilmesinin mümkün olduğu, iptal edilmiş sözleşmeye ilişkin ihale bedeli ve fesih damga vergisi kalemlerinin olumsuz zarar niteliğinde olduğu, sehven yapılmış ödemenin zarar kalemi olmadığı, fesih halinde sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak talebine vücut vereceği, yine davacının sözleşmenin feshinden sonra ödenmeyen ek teminat bedeli talep etmesinin mümkün olmadığı, Sayın Mahkemece sözleşmenin davacı tarafından davalının sözleşmeye aykırı davranması nedeniyle feshedilmiş olduğu sonucuna varılacak olursa ve sözleşme feshinin Mahkemenizce davacı lehine karar verilmesi halinde, “Durum Tespit Tutanağı” na göre hesaplanan zararın yapılan incelemeler neticesinde, ticari defter kayıtlarına göre uygun olduğu görüldüğünden, oluşan zararın davacı İdarenin önceki olur kararında belirtilen 106.494,79 TL olması gerektiği, bu hesaplamanın salt davacı iddiaları göre yapılmış olduğu.." şeklinde görüş mütalaa etmiştir.
İtiraz üzerine hazırlanan 28/06/2022 tarihli ek raporda bilirkişi heyeti raporu özetle; "Dava dosyası ve eki olan ihale dokümanlarını gösteren klasörün ihale mevzuatı ile Covid-19 pandemisi ile ilgili genelge ve ilgili Bakanlığın bu konudaki ilgili birimlere gönderilmiş bulunan genel yazılarının incelenmesinde, raporun yukarıdaki bölümlerinde açıklandığı Üzere, çözümü istenen dava konusu olayın hukuki nitelikte olduğu görüldüğünden, Sayın Mahkemenizin takdirinde olmakla birlikte ve kök raporda yapılan değerlendirmeler aynen geçerli olmakla birlikte; Taraflar arasındaki ilişkinin özel hukuk ilişkisi niteliğinde olduğu, davalı fesih talebinin mücbir sebep kapsamında olduğu anlaşıldığından, davacı İdarenin fesih talebinin - Cumhurbaşkanlığının - ... - Sayılı Genelgesi hükümleri gereği değerlendirme ve karar için Hazine ve Maliye Bakanlığı'na gönderilmesinin gerekip gerekmediğini yönündeki takdirin Sayın Mahkemeye ait olduğu, Taraflar arasındaki sözleşmenin davalı tarafından sözleşmenin 28. Maddesine göre mücbir sebep nedeniyle feshedilmiş olduğu, davalının feshi ile sözleşmenin ileriye etkili şekilde sona ermiş olduğu, bu durumda davacının zararlarını talep etmesinin mümkün olmadığı, Sayın Mahkemece aksi kanaate varılacak olursa, fesih halinde ancak olumlu zararların talep edilmesinin mümkün olduğu, bu zararın kök raporda hesaplandığı, olumsuz zarar talebinin mümkün olmadığı, fazla ödeme iadesinin talep edilmesinin mümkün olduğu..." Şeklinde görüş mütalaa etmiştir.
Mahkememizin 28/02/2023 tarihli duruşması 1 nolu ara kararı gereğince davacı yanın yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınmasının talebinin kabulünü karar verilerek, mahkememizce resen seçilecek bir Sayıştay Denetçisi bir Kamu İhale Uzmanı ve bir Borçlar Hukukundan kaynaklanan Nitelikli Hesaplamalar Uzmanı bilirkişisinden oluşan heyete tevdii ile, taraflar arasında sözleşmenin incelenerek pandeminin mücbir sebep teşkil edip etmediği, davalının feshinin geçerli olup olmadığı, davacının sözleşmeyi feshinin geçerli olup olmadığı, sözleşmenin hangi anda sona erdiği, davacının sözleşmenin sona ermesi sebebi ile dava konusu ettiği alacak kalemlerine hak kazanıp kazanmadığı hususlarında tarafların iddia ve savunmalarında ileri sürmüş oldukları talep ve beyanları da dikkate alınmak sureti ile rapor hazırlanmasına karar verilmiş olup, Emekli Sayıştay Denetçisi ... , Borçlar Hukukçusu ... ve Ticaret ve Borçlular Hukukçusu ...'ın 25/09/2023 tarihli raporu özetle; "...Mücbir sebebin 4735 Sayılı Kanunun 10.maddesinde düzenlendiği, bu düzenlemeye göre salgın hastalığın da mücbir sebepler içerisinde sayıldığı, ancak madde düzenlemesinde sayılan durumların mücbir sebep olarak kabul edilebilmesi için; yükleniciden kaynaklanan bir kusurdan ileri gelmemiş olması, taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması, yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş bulunması, mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde yüklenicinin idareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve yetkili merciler tarafından bîlgieğdirilmesinin zorunlu olduğu, ... Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesinde kanun maddesine atıfta bulunulduğu ve kanun maddesindeki düzenleme ile paralel bir düzenlemenin mevcut olduğu, Davacının bildirdiği fesih sebeplerinin 4735 Sayılı Kanunun 10.maddesi ve... Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi kapsamında mücbir sebep olarak kabul edilip edilemeyeceği, sebebin kanun ve genelge uyarınca düzenlenen mücbir sebep şartlarını taşıyıp taşımadığı yönünde irdeleme yapıldığında, alınan idari nitelikteki kararlar ve kısıtlamalar sebebiyle salgın hastalığın davalı şirketin taahhütlerini yerine getirmesinde engelleyici bir faktör olduğu ve salgının tamamen ortadan kalkmasından önce davalının bu engeli ortadan kaldırmasının da mümkün görünmediği, bu sebeplerle covid-19 salgın hastalığının taraflar arasındaki sözleşmedeki edimler yönünden mücbir sebep olarak kabul edilebileceği görüş ve kanaatine varıldığı, nihai karar ve takdir yetkisinin Sayın Mahkemede olduğu, Bu bağlamda, davalı şirketin mücbir sebep dolayısıyla sözleşmeyi tek taraflı fesih hakkını kullandığı ve sözleşmenin -4735 Sayılı Kanunun 22.maddesi uyarınca- feshin davacı idareye bildirildiği 09.07.2020 tarihinde sona erdiği görüş ve kanaatine varıldığı, Sözleşmenin feshinde davalı şirketin kusurundan bahsedilemeyeceği, bu nedenle gerek 4735 Sayılı Yasa ve gerekse TBK genel hükümleri nazara alındığında davacı idarenin tazminat talebinde bulunamayacağı, 4735 Sayılı Kanunun 23.maddesi ve sözleşmenin 28.maddesi uyarınca mücbir sebep nedeniyle sözleşmenin feshedilmesi halinde kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların iade edileceği düzenlendiğinden davacı idarenin bu zarar kalemini talep edemeyeceği, yine feshin mücbir sebebe dayanması sebebiyle fesihname damga vergisinin talep edilemeyeceği, davacı idare tarafından davalı şirkete sehven fazla ödendiği iddia edilen kısmın ise tazminat kalemi olarak değerlendirilemeyeceği, bu sebeple talep edilemeyeceği..." Şeklinde görüş mütalaa etmiştir.
Tarafların iddia ve savunmaları, sundukları deliller, mahkememizce celp edilen bilgi ve belgeler, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporları ile tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde; taraflar arasında 08/10/2018 tarrihinde hizmet alım sözleşmesinde sözleşmenin 36 ay vadeli olarak kararlaştırıldığı, sözleşmede belirlenen vade ile 08/10/2021 tarihine kadar süreceğinin öngörüldüğü, 10/07/2020 tarihinde davalının covid sebebiyle tek taraflı olarak sözleşmeyi feshettiğine ilişkin ihtarnameyi davacıya gönderdiği, davacının 16/07/2020 tarihinde çektiği ihtarla feshin geçerli olmadığını karşı yana bildirerek görüşmeye davet ettiği görüşmeye katılmaması halinde sözleşmeyi feshedeceğini ihtar ettiği; davalının görüşmeye katılmaması sebebiyle davacının sözleşmeyi feshettiği ve akabinde işbu kurum zararı doğduğundan bahisle tazminat davasını ikame ettiği anlaşılmıştır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davalının sözleşmeyi feshinin haklı olup olmadığı, haksız fesih var ise davacının tazminat talep edip edemeyeceği hususların toplanmaktadır.
Tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde, covid19 salgın hastalığının davalı yanın sözleşme ile üstlendiği edimleri yerine getirmesi bakımından engel teşkil ettiği, bu engelin taraflarca ortadan kaldırılmasının mümkün olmadığı, bu nedenle de pandeminin mücbir sebep olarak kabulünün gerektiği mahkememizce tespit olunmuştur. Davalının sözleşmeyi mücbir sebeple haklı nedenle feshettiği anlaşıldığından davacı kurumun sözleşmenin sona ermesi sebebiyle tazminat talebinde bulunamayacağı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gerekli 427,60TL harçtan başlangıçta alınan 1.798,68TL nin mahsubu ile bakiye kalan 1.371,08 TL nin kararın kesinleşmesini müteakip talep halinde davacıya iadesine,
3-Arabuluculuk ücreti olan 1.320,00TL ücretin davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansının talep halinde ve karar kesinleştiğinde iadesine,
Dair; gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.20/02/2024

Katip
¸e-imzalıdır

Hakim
¸e-imzalıdır