DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/7260 E.  ,  2024/1301 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/7260
Karar No : 2024/1301

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- … Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Üniversitesi
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin .. tarih ve E:.., K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Haliç Üniversitesi Tıp Fakültesi 3. Sınıf öğrencisi olarak eğitim görmekte iken, öğrencilik hakkının iptaline ve ilişiğinin kesilmesine ilişkin Haliç Üniversitesi Rektörlüğü'nün 15.10.2021 tarihli işleminin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen .. tarih ve E:.., K:… sayılı kararda; Türkiye'de Burdur Bucak Akdeniz Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinde lise eğitimini alan, daha sonra yurt dışındaki liseden diploma alan davacının, Türkiye Cumhuriyeti liselerinden mezun olan öğrencilerle aynı durumda bulunduğu, uzaktan öğretim yoluyla yabancı ülkeden alınan diplomanın, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olup Türkiye'de ikamet eden davacı yönünden, merkezi sınavlara hazırlanan öğrencilere karşı bir ayrıcalık yaratmasının eşitler arası yarışma ilkesi ve hakkaniyet ile bağdaşmayacağı gözetildiğinde dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Ukrayna Mıkolayiv Yüksek Eğitim Lisesinden mezun olduğu, daha ünce Türkiye'de lise mezunu olmasının kaydının silinmesini gerektirmediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : İstemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı, 2015-2016 yılında Burdur Bucak Akdeniz Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'nde mezun olmuş, 2019 yılında Ukrayna Mykolaiv Yüksek Eğitim Lisesi'nden örgün eğitim ile mezun olmuştur.
Anılan diplomasına Kayseri Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından … tarih ve … sayılı denklik belgesi düzenlenmiş, denklik belgesi ile 2019 güz döneminde Haliç Üniversitesi Tıp Fakültesi'ne uluslararası öğrenci kontenjanı ile kaydı yapılmıştır.
Yapılan incelemede davacının her ne kadar yurt dışı giriş çıkış tarihleri ile yurt dışı ortaöğretim mezuniyet tarihleri örtüşmekteyse de, bütünsel anlamda yurt dışı ortaöğretim süresi ile yurt dışı giriş çıkış kayıtlarının uyumlu olmadığı, Türkiye'de lise mezuniyeti olması nedeniyle 2547 sayılı Kanun ve bu Kanun'a dayanılarak çıkarılan Usul ve Esaslar uyarınca yükseköğretim programına kayıt hakkının olmadığı değerlendirilmiştir.
Anılan yazı üzerine Üniversite Tıp Fakültesi Yönetim Kurulu'nun 19/08/2021 tarih ve 2021/18 numaralı kararı uyarınca, davacının kaydının silinmesine karar verilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT:
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Yükseköğretim Kurulunun görevleri" başlıklı 7. maddesinde; "Yükseköğretim Kurulunun görevleri; a) Yükseköğretim kurumlarının bu Kanunda belirlenen amaç, hedef ve ilkeler doğrultusunda kurulması, geliştirilmesi, eğitim - öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve yükseköğretim alanlarının ihtiyaç duyduğu öğretim elemanlarının yurt içinde ve yurt dışında yetiştirilmesi için kısa ve uzun vadeli planlar hazırlamak, üniversitelere tahsis edilen kaynakların, bu plan ve programlar çerçevesinde etkili bir biçimde kullanılmasını gözetim ve denetim altında bulundurmak, b) Yükseköğretim kurumları arasında bu Kanunda belirlenen amaç, ilke ve hedefler doğrultusunda birleştirici, bütünleştirici, sürekli, ahenkli ve geliştirici işbirliği ve koordinasyonu sağlamak,(...) h) Üniversitelerin her eğitim - öğretim programına kabul edeceği öğrenci sayısı önerilerini inceleyerek kapasitelerini tespit etmek; insangücü planlaması, kurumların kapasiteleri ve öğrencilerin ilgi ve yetenekleri doğrultusunda ortaöğretimdeki yönlendirme esaslarını da dikkate alarak öğrencilerin seçilmesi ve kabul edilmesi ile ilgili esasları tespit etmek, (...)" hükmüne, "Yükseköğretime giriş ve yerleştirme" başlıklı 45. maddesinde ise; "Yükseköğretime giriş ve yerleştirme aşağıdaki şekilde yapılır: a. Yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemleri imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılır. b. Yükseköğretim kurumlarına esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî sınavlarla girilir. Yerleştirme puanlarının hesaplanmasında adayların ortaöğretim başarıları dikkate alınır. Ortaöğretim bitirme başarı notları en küçüğü ikiyüzelli, en büyüğü beşyüz olmak üzere ortaöğretim başarı puanına dönüştürülür. Ortaöğretim başarı puanının yüzde onikisi yerleştirme puanı hesaplanırken merkezî sınavdan alınan puana eklenir. (...) f. Yabancı uyruklu öğrenciler ile ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlayan öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına kabul usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir. Uluslararası andlaşmalar gereği Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında burslu olarak öğrenim görecek yabancı uyruklu öğrencilerin yerleştirme işlemleri Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılır..." hükmüne yer verilmiştir.
Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen ve davacının uluslararası öğrenci kaydını yaptırdığı tarihte yürürlükte bulunan Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'ın "Başvuracak Adaylar" başlıklı bölümünde; "a) Lise son sınıfta olmaları ya da mezun durumda bulunmaları koşuluyla;
1) Yabancı uyruklu olanların,
2) Doğumla Türk vatandaşı olup da İçişleri Bakanlığı'ndan Türk vatandaşlığından çıkma izni alanlar ve bunların Türk vatandaşlığından çıkma belgesinde kayıtlı reşit olmayan çocuklarının Türk Vatandaşlığı Kanunu uyarınca aldığı Tanınan Hakların Kullanılmasına İlişkin Belge sahibi olduklarını belgeleyenlerin, (5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 7. maddesinde "(1) Türkiye içinde veya dışında Türk vatandaşı ana veya babadan evlilik birliği içinde doğan çocuk Türk vatandaşıdır." hükmü bulunmakta olup, yurt dışından kabul kontenjanlarına başvuracak adayların Türk Vatandaşlığı Kanunu'nu incelemelerinde yarar bulunmaktadır.)
3) Yabancı uyruklu iken sonradan kazanılan vatandaşlık ile TC vatandaşlığına geçenlerin / bu durumdaki çift uyrukluların
4) a) 01/02/2013 tarihinden önce yurtdışında ortaöğretime devam eden TC uyruklu öğrencilerden ise ortaöğretiminin (lise) son üç yılını KKTC hariç yabancı bir ülkede tamamlayanların (ortaöğretiminin (lise) tamamını KKTC dışında yabancı bir ülkedeki MEB nezdinde açılmış olan Türk okullarında tamamlayanlar dahil) yurt dışından öğrenci kabul kontenjanlarına başvuru yapabileceğine, b) 01/02/2013 tarihinden sonra yurt dışında ortaöğretime başlayan adayların yurt dışından kabul kontenjanlarına ortaöğretiminin (lise) tamamını KKTC hariç yabancı bir ülkede tamamlayanların (ortaöğretiminin (lise) tamamını KKTC dışında yabancı bir ülkedeki MEB nezdinde açılmış olan Türk okullarında tamamlayanlar dahil) başvuru yapabilmelerine,

5) KKTC uyruklu olup; KKTC’de ikamet eden ve KKTC’de ortaöğrenimini (lise) tamamlayan GCEAL sınav sonuçlarına sahip olanlar ile 2005-2010 tarihleri arasında diğer ülkelerdeki kolej ve liselere kayıt yaptırıp eğitim alarak GCE AL sınav sonuçlarına sahip olan veya sahip olacakların, başvurularının kabul edilmesi,
b) Adaylardan 1) T.C. uyruklu olup ortaöğreniminin (lise) tamamını Türkiye'de veya KKTC'de tamamlayanların, (...) başvurularının kabul edilmemesi, (...) " şeklinde ifade edilmek suretiyle yurtdışından öğrenci kabulüne ilişkin esaslar belirlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Anayasa'nın ''Kanun önünde eşitlik'' başlıklı 10. maddesi ile, aynı durumda olanlara aynı kuralların uygulanması sağlanmış, ayrıcalıklı kişi ve toplulukların oluşturulması engellenmiştir. Uluslararası öğrenciliğe yönelik düzenlemeler, ülkemizde çeşitli sebeplerle ortaokul ve lise eğitimi alamamış kişilerin ülkemizde eğitim almak istemesi halinde mağdur olmalarının önlenmesi amacıyla getirilmiş düzenlemeler olup; aksi yaklaşım, Türk vatandaşı olan ve Türkiye'de eğitim görmekte olan öğrenciler aleyhine ayrıcalıklı bir durum oluşturacaktır.
2547 sayılı Kanunun 45/f. maddesinde değişiklik yapan 6287 sayılı Kanun'un gerekçesi; yabancı uyruklu öğrenciler ile ortaöğretimin tamamını yurtdışında okuyan öğrencilerin yani yabancı uyruklu olmamakla birlikte T.C. vatandaşı olan ya da çifte vatandaşlığı olan bir öğrencinin de ortaöğretiminin tamamını yurtdışında okuması halinde Türkiye’de üniversite sınavına tabi tutulmaksızın üniversite eğitimi alabilmesini sağlamaktır. Yasa koyucu yabancı uyruklu öğrencilere Türkiyede eğitim almasına imkan tanırken Türk vatandaşı olduğu için yurtdışında eğitim gören bir öğrencinin de bu haktan faydalanmasını isteyerek aslında yabancı uyruklu öğrenciye tanıdığı (yurtdışında eğitim görmesi sebebiyle) sınavsız eğitim hakkını, yurtdışında yaşayan ve yurtdışında ortaöğretimi tamamlayan Türk vatandaşına ya da çifte vatandaşlığı olanlara da sağlayarak bunlar arasında bir eşitlik; fırsat eşitliği yaratmak istemiştir.
Bununla birlikte bu haktan faydalanabilmek için ortaöğretimin tamamının yurt dışında usulüne uygun bir şekilde tamamlanması, usulüne uygun alınan diploma ile uluslararası öğrenci başvurusu yapılması gerektiği açıktır.
İş bu dava dosyasında, Türkiye'de Burdur Bucak Akdeniz Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'nden lise eğitimini alan, daha sonra yurt dışındaki Ukrayna Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde Mykolayiv Şehri 46 Numaralı Eğitim Kurumundan örgün eğitim ile diploma alan davacının, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmasına ve Türkiye'de lise mezuniyeti olmasına rağmen salt yurtdışı öğrenci kabul kontenjanından yararlanmak amacıyla; yurt dışından alınan diploma ile YKS'ye girmeden herhangi bir yükseköğretim kurumuna yerleşme amacı taşıdığı, yabancı ülkeden alınan diplomanın, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olup Türkiye'de ikamet eden davacı yönünden, merkezi sınavlara hazırlanan öğrencilere karşı bir ayrıcalık yaratmasının eşitler arası yarışma ilkesi ile bağdaşmayacağı açıktır.
İdare hukukunun temel prensiplerinden biri olan yetki ve usulde paralellik ilkesi uyarınca, yasada aksine bir düzenleme veya değişiklik yapılmadıkça, bir işlemin tesisinde uygulanan yetki ve usul koşullarının aynı işlemin geri alınması ve kaldırılması işlemlerinde de aynen uygulanmasının zorunlu olmakla birlikte, ilgililerin gerçek dışı beyanı ve hilesi suretiyle tesis edilen idari işlemlerin ise idarenin her zaman geri alabileceği açıktır.
Nitekim, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22.12.1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararıyla "İdarenin; yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde süre aranmaksızın kanunsuz terfi veya intibaka dayanarak ödediği meblağı her zaman geri alabileceğine" karar verilmekle, idarece tesis edilen ve hukuka aykırılığı açık olan idari işlemlerin süreyle bağlı kalınmaksızın her zaman geri alınabileceği kabul edilmiştir.
Bu durumda, yukarıda yer verilen mevzuat ve Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu kararının birlikte değerlendirilmesinden, davacının elde ettiği statüsünün kazanılmış hak kapsamında değerlendirilemeyeceği sonucuna ulaşıldığından, davacının kaydının silinmesine dair işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin .. tarih ve E:.., K:.. sayılı kararının gerekçe ile ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 08/03/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.