DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2021/5033 E.  ,  2024/2446 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/5033
Karar No : 2024/2446

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … İnş. Mad. San. Tic.A.Ş.
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF( DAVALI) : … Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesinin …. gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Aksaray ili, Merkez ilçe sınırları dahilinde bulunan … sicil sayılı II(a) grubu İşletme ruhsatı ile işletmekte olduğu ruhsat sahasında davalı idarece gerçekleştirilen denetim neticesinde 12.09.2018 tarihinde tutulmaya başlanan nezaretçi defterinin noter onayının alındığı 02.10.2018 tarihine kadar noter onayı olmaksızın tutulduğu tespit edildiğinden bahisle Maden Kanununun 10/6.maddesi uyarınca 31.054,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve E…. sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; daimi nezaretçi defterinin noter onaylı olması gerektiği, Ek-4'te daimi nezaretçi defterinin içeriğinde hangi bilgilerin kayıt altına alınması gerektiği belirtilmiş olup dava konusu işlemden anlaşıldığı kadarıyla daimi nezaretçi defterinin denetim esnasında ibraz edilmediğine, Ek-4’te belirtilen şekilde düzenli tutulmadığına ya da faaliyeti gerçekleştiren tarafından imzalanmadığına dair bir tespitin yapılmadığı, böylece Yönetmeliğin 68/3. maddesine ve 125/h. maddesine aykırılık oluşmadığı, kaldı ki denetim raporundan anlaşıldığı kadarıyla daimi nezaretçi defterinin bitmesi üzerine hemen yeni defterin tutulmaya başlandığı, 12.09.2018 tarihinde tutulmaya başlanan nezaretçi defterinin 02.10.2018 tarihinde noter onayının yaptırıldığı, mevzuatta defterin ne kadar süre içinde noter tarafından onaylanacağına dair bir düzenleme bulunmadığı, tutulmaya başlandıktan yaklaşık 20 gün sonra noter onayı yaptırılan daimi nezaretçi defterine ilişkin başkaca bir eksikliğin de tespit edilmediği görüldüğünden ve de Maden Kanununun 10/6. maddesi kapsamında ceza verilmesini gerektiren tipiklik unsurunun dava konusu olayda oluşmadığı görüldüğü gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Ruhsat sahasında yürütülen madencilik faaliyetleri ile ilgili olarak daimi nezaretçi atamasının gerektiği, atanan her nezaretçinin de nezaretçi defterini tutmaları gerektiği ve tutulan bu defterlerin noter tarafından onaylanmış olması gerektiği, defterin düzensiz tutulması halinde idari para cezası verilebileceği açık olup, olayda; davacı tarafından söz konusu maden sahasında 02-05/11/2018 tarihlerinde mahallinde denetim ve tetkik yapıldığı, … tarih ve E…. sayılı Mahallinde Denetim ve Tetkik Raporu düzenlendiği ve idari para cezasına verilmesine konu olan nezaretçi defterinin sayfaları incelendiğinde,12.09.2018 tarihinde tutulmaya başlanan nezaretçi defterinin 02.10.2018 tarihinde noter onayının yaptırıldığı görülmekte olup; nezaretçi defterinin noter tarafından onaylandıktan sonra doldurulması gerekirken, noter onayından önce doldurulan nezaretçi defterinin düzenli olarak tutulduğundan bahsedilemeyeceği açık olduğundan, nezaretçi defterinin düzenli olarak tutulmadığı sonuç ve kanaatine varıldığından, Maden Kanununun 10/6. maddesi uyarınca 31.054,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin tesis edilen dava konusu idari para cezasında hukuka aykırılık dava konusu işlemin iptali yönündeki mahkeme kararında ise hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, … İdare Mahkemesi'nce verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, daimi nezaretçi defterinin noter onayının sonradan idarece süre verilmesine gerek dahi kalmaksızın kendiliğinden yaptırıldığı, idarenin beyanlardaki hata ve noksanlığın giderilmesi için süre vermesi gerektiği, tespitin 2018 yılında yapılması ve fiilin de 2018 yılı içinde gerçekleşmesine rağmen 2019 yılı üzerinden idari para cezasının miktar yönünden iptali gerektiği, defterin usulüne uygun tutulduğu, mevzuatta noter onayının ne zaman yapılması gerektiğine ilişkin bir düzenleme bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı şirketin Aksaray ili, Merkez ilçesi sınırları dahilinde bulunan … sicil sayılı II(a) grubu İşletme ruhsatıyla işletmekte olduğu ruhsat sahasında, davalı idarece gerçekleştirilen denetim neticesinde, 02.10.2018 tarihinde noter onayı alınan nezaretçi defterinin 12.09.2018 tarihinde tutulmaya başlandığı tespit edildiğinden Maden Kanunu'nun 10. maddesinin 6. fıkrası uyarınca 31.054,00-TL idari para cezası uygulanmasına yönelik Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve E…. sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Beyan usulü" başlıklı 10. maddesinin 6. fıkrasında, "Daimi nezaretçinin, atandığı ruhsat sahasındaki faaliyetleri düzenli bir şekilde denetleyerek tespit ve önerilerini daimi nezaretçi defterine kaydetmesi zorunludur. Aksi takdirde daimi nezaretçi uyarılır. İkinci kez aynı ruhsat ile ilgili olarak bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda daimi nezaretçi hakkında beşinci fıkra hükümleri uygulanır. Daimi nezaretçi defterini, daimi nezaretçi ile ruhsat sahibi veya vekili imzalar. Defterin ibraz edilmemesi veya düzenli tutulmaması hâlinde, ruhsat sahibine 20.000 TL idari para cezası
verilir." hükmüne; "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinin 2. fıkrasının ilk cümlesinde, "Arama ruhsatlarında ruhsat taban bedeli 1.000 TL, işletme ruhsatlarında ruhsat taban bedeli 10.000 TL olup, bu bedeller ile bu Kanun gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılır." hükmüne yer verilmiştir.
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan 21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliğinin "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 4. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelikte geçen;... k) Daimi nezaretçi defteri: Noter tarafından onaylanmış olan, daimi nezaretçi/nezaretçilerinin proje faaliyetlerine ilişkin eksiklik, aksaklık ve önerilerinin yazıldığı, vardiyalı çalışan işletmelerde ise teknik elemanın da ilgili bölümlerini doldurduğu, istihdam edenler ile birlikte imzaladığı Ek-4’de yer alan formata uygun olarak düzenlenen defteri ... ifade eder." düzenlemesine yer verilmiştir.
Yönetmeliğin "İdari para cezaları" başlıklı 93. maddesinin 2. fıkrasında "İdari para cezaları ile ilgili bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır." düzenlemesine yer verilmiş, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 5. maddesinde; "26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümleri kabahatler bakımından da uygulanır. Ancak, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından derhal uygulama kuralı geçerlidir. Kabahat, failin icraî veya ihmali davranışı gerçekleştirdiği zaman işlenmiş sayılır. Neticenin oluştuğu zaman, bu bakımdan dikkate alınmaz." kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Daimi nezaretçi defterinin Maden Yönetmeliğinde yer alan tanımında "noter tarafından onaylanmış olan.." şeklinde açıklamadan, bu defterin noter tarafından onaylanmaksızın kullanılmaması gerektiğinin ifade edildiği, aksi halde bu defterin madencilik faaliyetlerinin not edildiği herhangi bir defterden farkının kalmayacağı ve bu defterin düzenli bir şekilde tutulduğundan bahsedilemeyeceği açıktır.
Uyuşmazlıkta noter onayından önce tutulmaya başlanan defter nedeniyle idari para ceza verilmesinde hukuka aykırılık bulunmamakla birlikte idari para cezasının miktarı bakımından hukuki denetim yapılması gerekmektedir.

Davacı tarafından defterin onayının sonradan idarece uyarılmadan ve süre verilmeden kendiliğinden noter onayının yaptırıldığından ceza verilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı, ayrıca verilen cezanın miktar yönünden de defterin onayının ve mahallinde denetimin 2018 yılı içinde (02-05.11.2018 tarihleri arasında) olmasına rağmen idari para cezasının 2019 yılı miktarı üzerinden verilmesinin hukuka aykırı ileri sürülerek kararın temyiz edildiği görülmüştür.
Uyuşmazlıkta, temyize konu kararın, cezalandırmaya esas alınan fiilin sübuta erdiğine ilişkin gerekçesinde isabetsizlik bulunmamaktadır. Ancak, cezaya esas fiilin hangi tarihte gerçekleştiğinin tespiti uygulanacak idari para cezası miktarı açısından önem taşımaktadır.
Davacıya, 3213 sayılı Maden Kanunu'na aykırılık teşkil eden eylemi nedeniyle işlenen fiilin gerçekleştiği tarih esas alınarak (davacının daimi nezaretçi defterini noter onayı yapılmadan kullanılmaya başlanması şeklinde gerçekleşen eylemin 2018 yılına tekabül ettiği) idari para cezası verilmesi gerekirken, dava konusu işlem tarihi olan 2019 yılı için yeniden değerleme oranında güncellenen değerler üzerinden idari para cezalarının verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, eylem tarihi yerine dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan ceza tutarı dikkate alınmak suretiyle 3213 sayılı Yasa'nın 10. maddesi kapsamında verilen dava konusu idari para cezasında hukuka uyarlık bulunmadığından, dava konusu işlemin iptaline dair karara yönelik istinaf istemini kabul ederek davanın reddine karar veren Bölge İdare Mahkemesi kararında, idarece verilen idari para cezasının miktarı yönüyle hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine
4. Kesin olarak 30/04/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.