DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2019/6280 E.  ,  2024/1196 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/6280
Karar No : 2024/1196

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ...Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : … Ser. İnş. Nak. Dış Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin .. gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kırklareli ili Kofçaz İlçesi hudutları dahilinde Sicil:… - ER:… sayılı IV. grup arama ruhsatın iptaline ilişkin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün ...tarih E....sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen .. tarih ve E:.., K:… sayılı kararda; 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24. maddesinde "Arama ruhsatlı sahalara, geçici tesis alanı ile arama süresince belirlenen görünür, muhtemel ve mümkün rezerv alanı üzerinden işletme ruhsatı, geçici tesis alanı ve görünür rezerv alanına da işletme izni verilir." hükmüne yer verildiği, "Türkiye'de altın madeninin ekonomik olarak işletilebilir olabilmesi için tonda en az 0,3 gr (0,3 ppm) altın içermesi gerektiğine ilişkin bir koşulun somut bilgi, belge ve mevzuat hükmü ile sunulmadığı göz önünde bulundurulduğunda, mevzuatla aranmayan bir koşulun gerçekleşmediğinden bahisle, davacı tarafça S:...maden arama ruhsatlı saha için hazırlanan işletme projesinin kabul edilmemesi ve söz konusu saha için düzenlenmiş olan S:...sayılı maden arama ruhsatının iptal edilmesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde sebep unsuru yönünden hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu sahada yapılan tetkikte, sahada madenciliğe yönelik herhangi bir faaliyetin olmadığı, sahadan 4 adet numune alındığı, numunelerin alınış yerine ve şekline itiraz olmadığı, numune analiz sonuçlarına göre ekonomik olarak işletilebilir nitelikte cevherleşme olmadığı, sahadan alınan numunelerin analiz sonucunda dört adet numuneden üç adet numunede Au cevherleşmesinin 0,1 ppm'in altında olduğu, sadece bir numunede (N2) 0,4 ppm Au cevherleşmesinin görüldüğünün tespit edildiği, söz konusu numunelerin analiz sonuçlarına göre sahada Au rezerv oluşumuna rastlanılmadığı, bu nedenle altın işletme projesinin ve izninin arza uygun olmadığının belirtildiği, işletme projesinin arza uygun olmadığı, ruhsat sahasının iptal edilmesine müteakip ihale edilmesinde sakınca bulunmadığı, rezerv oluşumu bulunmadığından, işletme projesinin uygun bulunmadığı ve reddedilmesi üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği, işlemde hukuka aykırı yön bulunmadığı, ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince 703 sayılı KHK ile 3213 sayılı Maden Kanunu'na eklenen Geçici 33. maddesi ve 15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 4 Nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 766. maddesi uyarınca Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı hasım mevkiiden çıkarılarak işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Kırklareli ili Kofçaz İlçesi sınırları dahilinde davacının uhdesinde bulunan S:...sayılı IV. Grup arama (işletme talepli) ruhsat sahası ile ilgili olarak davacı tarafından ... tarih ve ...sayılı dilekçe ekinde tevdi edilen altın işletme projesi ile IV. Grup işletme ruhsatı ve altın işletme izni talep edildiği, söz konusu talebe istinaden Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı makam oluru kapsamında yapılan denetleme sonucu düzenlenen 26/03/2018 tarihli heyet raporunda mahallinde yapılan tetkik tarihinde sahada madenciliğe yönelik herhangi bir faaliyetin olmadığı, işletme izni talep edilen alandan dört adet numune alındığı, yapılan analiz sonucunda sahadan alınan numunelerin ekonomik olarak işletilebilir oranda altın (au) içermediği anlaşıldığından işletme projesinin uygun bulunmadığının belirtildiği, ... tarihli E.... sayılı Maden İşleri Genel Müdürlüğü Olur'u ile işletme projesi ve eklerinin heyet tarafından arza uygun bulunmadığından projenin kabul edilmemesine, arama süresinin 28/06/2015 tarihinde dolduğu tespit edildiğinden ruhsatın 28/06/2015 tarihi itibari ile iptal edilerek sahanın IV. Grupta ihale edilmesine karar verildiği, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün ...tarih E....sayılı işlemi ile de Kırklareli ili Kofçaz İlçesi sınırları dahilinde ve davacı şirket uhdesinde bulunan ER:... Sicil:...sayılı ruhsatın ... tarihli olur ile 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 2. ve 24. maddeleri gereği 28/06/2015 tarihinde iptal edildiğinin davacıya bildirildiği, anılan işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Maden Kanunu'nun 3. maddesinde "Rezerv, Kaynağın, boyutları ve tenörü/kalitesi belirlenmiş ve günün şartlarında ekonomik olarak üretilebilir ve işlenebilir kısmı." olarak, "Görünür Rezerv: Kaynağın üç boyutu ile belirlenmiş olan ve bu boyutlar içerisinde sürekliliği konusunda en az risk taşıyan, jeolojik, madencilik, metalürjik, ekonomik, pazarlama, hukuki, çevresel, sosyal, mali etkenlerin altında ve günün şartlarında işletilebilir kısmı" olarak, "Muhtemel Rezerv: Sürekliliği görünür rezervde olduğu kadar tarif edilemeyen, ekonomik işletilebilirliği jeolojik, madencilik, metalürjik, ekonomik, pazarlama, hukuki, çevresel, sosyal ve mali etkenler ile ilgili belirsizlikler içeren cevher miktarı." olarak, tanımlanmıştır. Kanunun 24. maddesinin 4. fıkrasında "Arama ruhsatlı sahalara, geçici tesis alanı ile arama süresince belirlenen görünür, muhtemel ve mümkün rezerv alanı üzerinden işletme ruhsatı, geçici tesis alanı ve görünür rezerv alanına da işletme izni verilir. Arama ruhsatının diğer kısımları taksir edilir. Mümkün rezerv alanlarının IV. Grup maden işletme ruhsat sahalarında beş yıl, diğer grup maden işletme ruhsat sahalarında üç yıl içinde görünür veya muhtemel rezerv haline getirilmeyen alanlar da taksir edilir." hükmüne yer verilmiştir.
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan Maden Yönetmeliğinin, "Arama dönemi ve faaliyetleri" başlıklı 16. maddesinin 1. fıkrasında, "Arama faaliyet dönemi; sırasıyla ön arama, genel arama, detay arama ve uygun bulunması halinde fizibilite dönemlerinden oluşur." hükmüne, 5. fıkrasında ise "II. Grup (b) bendi, III. ve V. Grup madenlerde genel arama dönemi, IV. Grup madenlerde detay arama dönemi, IV. Grup (b), (c) ve (ç) bendi madenlerde talep edilmesi ve Genel Müdürlükçe uygun bulunması halinde fizibilite dönemine ilişkin yükümlülükleri yerine getirmeksizin işletme projesi verilemez ve işletme dönemine geçilemez." hükmüne; "Detay arama dönemi" başlıklı 19. maddesinde, "(1) Detay arama dönemi, genel arama döneminin sonundan itibaren başlamak üzere IV. Grup madenlerde dört yıldır. (2) Miktar, yoğunluk, şekil, fiziksel özellikler, tenör/kalite ve mineral içeriğinin yüksek bir güvenilirlik düzeyinde hesap edilmesi amacıyla yapılan çalışmaları kapsar. Dört yıl süreli olan bu dönemde, maden yatağını üç boyutlu olarak ortaya koymak ve yüksek bir güvenilirlik düzeyinde hesaplama yapabilmek amacıyla yeter sayı ve sıklıkta mostra, kuyu, yarma, sondaj ve galeri açma çalışmaları yapılması gerekir. Buralardan yeterli sayı ve sıklıkta örnekleme yapılır. Maden yatağının sınırları ve sözü edilen özellikleri, örneklerin test ve analiz edilmesi suretiyle elde edilen verilere dayalı olarak ortaya konulur, kaynak hesaplanır ve maden yatağının işletilmesine yönelik özellikler de belirlenir. (3) Detay arama dönemi süresi sonuna kadar Ek-13’te yer alan detay arama faaliyet raporunun verilmesi zorunludur. Detay arama faaliyet raporunun uygun bulunması halinde IV. Grup (b), (c) ve (ç) bendi maden arama ruhsatlarında detay arama dönemini takiben fizibilite çalışmalarına ihtiyaç duyularak gerekçesi ile birlikte Genel Müdürlüğe müracaatta bulunmaları ve talebin uygun bulunması hâlinde, detay arama dönemi sonrasında iki yıllık bir fizibilite dönemine hak sağlar. IV. Grup (a) bendi maden arama ruhsatlarında ise detay arama dönemi sonuna kadar kaynak ve rezerv bilgilerini içeren işletme projesi verilerek işletme ruhsat talebinde bulunulmaması halinde arama ruhsatı iptal edilir. (4) Detay arama faaliyet raporunun veya yatırım harcama kalemlerine ait belgelerin uygun bulunmaması hâlinde tespit edilen eksikliklerin bir ay içinde giderilmesi ruhsat sahibine yazılı olarak bildirilir. Tebliğ tarihinden itibaren eksikliklerin bu sürede tamamlanmaması veya verilen raporların ya da yatırım harcama kalemlerine ait belgelerin uygun bulunmaması hâlinde arama ruhsat süresi sona ermiş ise ruhsat iptal edilir. (5) Detay arama faaliyet raporunun süresi içinde verilmemesi hâlinde arama süresi sona ermiş ise ruhsat iptal edilir." hükmüne; "II. Grup (b) bendi, III., IV. ve V. Grup madenlere işletme ruhsatı düzenlenmesi ve işletilmesi ile ilgili genel ilkeler" başlıklı 28. maddesinde, "(1) Arama faaliyeti sonrası görünür ve muhtemel rezerv sınırlarının ve büyüklüğünün tespit edilebilmesi için madenin tenör/kalite dağılımı, madenin cinsine göre cevher damar kalınlıkları, kömür için kalori değeri, mermer için üretim kapasitesi, su ve gazların konsantrasyonu, debisi, kapasitesi belirlenir. İşletme projesinin hazırlanmasında kullanılacak verilerin belirlenebilmesi için gerekli aramaların yapılmış olması ve bu faaliyetlerin rezerv bilgilerini içeren II. Grup (b) bendi ve III. Gruplar için hazırlanmış genel arama faaliyet raporu ve IV. Gruplar için ise detay arama faaliyet raporu veya fizibilite raporu ile belgelenmesi zorunludur. (2) Arama ruhsat döneminde ortaya çıkarılan rezerve ilişkin dayanakları ile birlikte belge ve bilgilerin verilmesi zorunludur. (...) (7) Projeye konu madenin bulunmaması ve arama ruhsat süresinin tamamlanmış olması durumunda işletme ruhsat talebi reddedilerek arama ruhsatı iptal edilir." hükümlerine yer verilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin eklerinde yer alan Ek 12 - Genel Arama Faaliyet Raporu kısmı ile Ek 13 - Detay Arama Faaliyet Raporu kısmında, ayrıntılı şekilde maden jeolojisini ortaya koymak üzere sahada yapılması gerekli faaliyetlerin neler olduğu hususları düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacının Sicil:...numaralı IV. grup Altın ruhsatı ile ilgili olarak detay arama döneminde bulunduğu, bu aşamada, davacı tarafından mevzuat gereği, miktar, yoğunluk, şekil, fiziksel özellikler, tenör/kalite ve mineral içeriğinin yüksek bir güvenilirlik düzeyinde hesap edilmesi amacıyla çalışmalar yapılması gerektiği, bu kapsamda maden yatağının üç boyutlu olarak ortaya koyulması ve yüksek bir güvenilirlik düzeyinde hesaplama yapabilmek amacıyla yeter sayı ve sıklıkta mostra, kuyu, yarma, sondaj ve galeri açma çalışmaları yapılması, bu çalışmalar neticesinde yeterli sayı ve sıklıkta örnekleme yapılması, maden yatağının sınırları ve sözü edilen özellikleri, örneklerin test ve analiz edilmesi suretiyle elde edilen verilere dayalı olarak ortaya konulması, kaynağın hesaplanması ve maden yatağının işletilmesine yönelik özelliklerin belirlenmesi gerekmektedir.

Dosya kapsamındaki bilgi belgeler ile dava konusu ruhsata ilişkin olarak hazırlanan Detay Arama Faaliyet Raporu ve İşletme Projesinin incelenmesinden, detay arama dönemine ilişkin olarak mostra, kuyu, yarma, sondaj ve galeri açma çalışmaları yapıldığı yönünde bilgi belge bulunmamakta olup, yalnızca jeolojik prospeksiyon yapıldığı ve numunelerin analiz ettirildiğine ve sonuçlarına ilişkin bilgi verildiği, ancak ne Detay Arama Faaliyet Raporu ne de İşletme Projesinin eklerinde ve dosya kapsamında analiz raporlarına yer verilmediği görülmektedir.
Sahadaki cevherleşmenin numune alınarak tespitinden sonra işletme ruhsatı ve izni verilecek maden sahalarında, öncelikle madeni işletmek isteyen kişilerin idareye sundukları işletme projelerinin kabule uygun olması ve madeni işletmeye alabilmek için öncesinde yapılması gereken çalışmaların yeterince yapıldığını gösteren (sondaj, yarma, galeri, kuyu açma vb.) belgelerin sunulması gerektiği, davalı idarece her bir ruhsatta, madeni işletmek isteyen kişilerin projelerinde belirttikleri rezervin, tespit yöntemi, cevherleşme tipi, kalınlığı, yapılan sondaj, yarma, galeri ve benzeri faaliyetleri yönünden değerlendirilerek, işletme projesinde beyan edilen miktardaki rezervi ortaya çıkarıp çıkaramayacağının proje bazında incelendiği, bu durumun da sahadaki cevherleşmeden bağımsız olup, somut uyuşmazlıkta davacının projesine konu cevherleşmeyi ortaya çıkaramadığı, sahada sondaj, yarma, galeri ve kuyu açma çalışmaları yapmadığı açık olan davacı tarafından, ruhsat sahasında altın varlığı ile ilgili veri elde edilemediğinden (ekonomik olarak işletilebilir rezerv bulunmadığından) işletme projesinin idarece uygun bulunmayarak, işletme ruhsat talebinin reddedilmesi ve arama ruhsat süresi dolduğundan arama ruhsatının iptaline yönelik işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, dava konusu işlemin iptaline dair … İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 06/03/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.